મુંબઈ 22 જુલાઈ 2025: શું તમારા પાડોશમાં પાળેલા શ્વાનથી તમને કે તમારા બાળકોને ખતરો છે? તાજેતરમાં મુંબઈમાં બનેલી એક ઘટનાએ આ સવાલ ફરી ઉભો કર્યો છે, જ્યાં એક પીટબુલે 11 વર્ષના બાળક પર ભયાનક હુમલો કર્યો હતો! આ ઘટના બાદ PETA India (પીપલ ફોર ધ એથિકલ ટ્રીટમેન્ટ ઓફ એનિમલ્સ) એ મહારાષ્ટ્ર સરકારને તાત્કાલિક પગલાં લેવા વિનંતી કરી છે, જેમાં નવ વિશિષ્ટ વિદેશી ડોગ બ્રીડના પ્રજનન, વેચાણ અને પાળવા પર રાજ્યવ્યાપી પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ગુજરાત સહિત દેશભરમાં આવા 'આક્રમક' શ્વાનો મુદ્દે ચિંતા પ્રવર્તી રહી છે.
 
શું-શું થયું અને શા માટે આ માંગ?
•    આતંકનો તાજેતરનો કિસ્સો: 17 જુલાઈના રોજ મુંબઈના માનખુર્દમાં મોહમ્મદ સોહેલ ખાન નામના વ્યક્તિએ પોતાના પાળેલા પીટબુલને 11 વર્ષના બાળક પર હુમલો કરવા ઉશ્કેર્યો, જેના કારણે બાળક ગંભીર રીતે ઘાયલ થયું. આ ઘટનાનો વિડીયો વાયરલ થતા મોહમ્મદ સોહેલ ખાન વિરુદ્ધ ગુનો પણ નોંધાયો. PETA ના જણાવ્યા મુજબ, આ મહારાષ્ટ્રમાં આ વર્ષે પીટબુલ દ્વારા થયેલો ઓછામાં ઓછો ચોથો હુમલો છે.
•    PETA ની સ્પષ્ટ માંગ: PETA India નો આરોપ છે કે આ ડોગ બ્રીડ્સને ખાસ કરીને ગેરકાયદેસર ડોગફાઈટિંગ અને આક્રમકતા માટે જ ઉછેરવામાં આવે છે. તેઓ કહે છે કે આવા શ્વાનો ઘણીવાર એવા લોકોને વેચી દેવામાં આવે છે જેઓ તેમને નિયંત્રિત કરી શકતા નથી અને પછી આવા શ્વાન ખુદ માલિકો કે અન્ય નિર્દોષો પર હુમલા કરે છે.
•    પ્રતિબંધ માટે સૂચવેલી પ્રજાતિઓ: PETA એ પ્રતિબંધ માટે જે નવ પ્રજાતિઓના નામ આપ્યા છે તેમાં પીટ બુલ ટેરિયર્સ, રોટવેઇલર્સ, પાકિસ્તાની બુલી કુટ્ટા, ડોગો આર્જેન્ટિનોસ, પ્રેસા કેનેરિયોસ, ફિલા બ્રાસિલિરોસ, બુલ ટેરિયર્સ, કેન કોર્સોસ અને XL બુલીઝ નો સમાવેશ થાય છે.
 
સરકારનું વલણ અને અન્ય રાજ્યોમાં સ્થિતિ:
•    કેન્દ્ર સરકારનું પરિપત્ર: માર્ચ 2024 માં કેન્દ્ર સરકારે 23 'જોખમી' ડોગ બ્રીડ્સ, જેમાં પીટબુલનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમની આયાત, પ્રજનન અને વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે રાજ્યોને પરિપત્ર જારી કર્યો હતો. જોકે, પાછળથી બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું કે PIL ના જવાબમાં તેઓ આ નોટિફિકેશન પર કાર્યવાહી કરી રહ્યા નથી.
•    અન્ય રાજ્યોની કાર્યવાહી: શ્વાનના હુમલાની વધતી ઘટનાઓને કારણે ચંદીગઢ અને ગોવા જેવા રાજ્યો આક્રમકતા માટે ઉછેરવામાં આવતા પીટબુલ જેવી પ્રજાતિઓના પ્રજનન, વેચાણ અને રાખવા પર પ્રતિબંધને આખરી ઓપ આપી રહ્યા છે. ઝારખંડ સરકારે તો તાજેતરમાં જ પીટબુલ, રોટવેઇલર્સ અને અન્ય કેટલીક વિદેશી પ્રજાતિઓને પાળવા, વેચવા અને પ્રજનન કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
•    PETA ની મહારાષ્ટ્ર માટે ભલામણો: PETA એ સૂચવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્રમાં આવા શ્વાનોના ફરજિયાત નસબંધી અને નોંધણીની નીતિ લાગુ કરવામાં આવે, અને નિર્ધારિત તારીખ પછી તેમના પ્રજનન, પાળવા અથવા વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે. આ ઉપરાંત, ગેરકાયદેસર પાલતુ પ્રાણીઓની દુકાનો અને બ્રીડર્સને બંધ કરવા તેમજ ગેરકાયદેસર ડોગફાઈટ્સ પર કડક કાર્યવાહી કરવાની પણ માંગ કરી છે.

PETA India ના એડવોકેસી એસોસિએટ શૌર્ય અગ્રવાલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ પ્રજાતિઓને "અણનમ હથિયારો તરીકે ઉછેરવામાં આવે છે અને ડોગફાઈટ્સમાં તેમનો દુરુપયોગ થાય છે." તેમણે મહારાષ્ટ્રને તાત્કાલિક ધોરણે આ શ્વાનોને પાળવા, પ્રજનન કરવા અને વેચવા પર પ્રતિબંધ મૂકવાની નીતિ અપનાવવા વિનંતી કરી છે, જેથી મનુષ્યોને હુમલાઓથી અને શ્વાનોને દુરુપયોગથી બચાવી શકાય. શું ગુજરાત સરકાર પણ આ મામલે કોઈ પગલાં લેશે? તે જોવું રહ્યું.