નવી દિલ્હી : કોંગ્રેસ પક્ષને ઇન્કમ ટેક્સના મામલે વધુ એક મોટો આંચકો લાગ્યો છે! ઇન્કમ ટેક્સ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (ITAT) એ કોંગ્રેસ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીને ફગાવી દેતા, ₹199.15 કરોડની ટેક્સ માંગણીને માન્ય રાખી છે. આ ચુકાદો કોંગ્રેસ માટે મોટી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે, કારણ કે ITAT એ ટેક્સ મુક્તિ માટેની મુખ્ય શરતોનું પાલન ન કરવા બદલ પક્ષને દોષિત ઠેરવ્યો છે.
 
ITAT ના કડક નિર્ણય પાછળના મુખ્ય કારણો:
ITAT ની બે સભ્યોની બેન્ચે સોમવારે જારી કરેલા વિગતવાર આદેશમાં કોંગ્રેસ દ્વારા કરાયેલા બે મોટા ઉલ્લંઘનો પર આંગળી ચીંધી છે:
1.    મોડેથી રિટર્ન ભરવું ભારે પડ્યું:
o    કોંગ્રેસ પક્ષે આકારણી વર્ષ 2018-19 માટે પોતાનું આવકવેરા રિટર્ન 2 ફેબ્રુઆરી, 2019 ના રોજ ભર્યું હતું.
o    જોકે, આ રિટર્ન ભરવાની છેલ્લી કાયદેસરની તારીખ 31 ડિસેમ્બર, 2018 (જે લંબાવવામાં આવેલી હતી) કરતા એક મહિનાથી પણ વધુ મોડું હતું.
o    ITAT એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 139(4B) હેઠળ રાજકીય પક્ષોએ ટેક્સ મુક્તિનો લાભ લેવા માટે 'નિર્ધારિત તારીખ' (due date) ની અંદર રિટર્ન ફાઇલ કરવું ફરજિયાત છે. કોંગ્રેસે દલીલ કરી હતી કે ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટોને જેમ મોડેથી રિટર્ન ભરવાની છૂટ મળે છે (કલમ 12A હેઠળ), તેમ તેમને પણ મળવી જોઈએ, પરંતુ ITAT એ આ દલીલને ફગાવી દીધી.
2.    રોકડ દાનના નિયમોનો ભંગ:
o    તપાસમાં એ પણ સામે આવ્યું કે કોંગ્રેસે કુલ ₹14.49 લાખના રોકડ દાન સ્વીકાર્યા હતા.
o    આમાં, દરેક વ્યક્તિગત રોકડ દાનની રકમ ₹2,000 ની માન્ય મર્યાદા કરતા વધુ હતી.
o    ITAT એ જણાવ્યું કે કોંગ્રેસ અધિનિયમની કલમ 13A ના પ્રથમ પ્રોવિઝોના ક્લોઝ (d) ની જોગવાઈઓનો ભંગ કર્યો છે, જે ₹2,000 થી વધુના રોકડ દાન પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.

કોંગ્રેસે આકારણી વર્ષ માટે કલમ 13A હેઠળ ₹199.15 કરોડની મુક્તિનો દાવો કરીને 'શૂન્ય આવક' (nil income) દર્શાવી હતી. જોકે, ITAT ના આ ચુકાદાથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં રિટર્ન ભરવામાં નિષ્ફળતા અને રોકડ દાનના નિયમોનો ભંગ, રાજકીય પક્ષો માટે પણ ટેક્સ મુક્તિ ગુમાવવાનું કારણ બની શકે છે.

શું આ ચુકાદો અન્ય રાજકીય પક્ષો માટે પણ એક ચેતવણી સમાન છે? અને શું આવનારા સમયમાં રાજકીય દાન અને નાણાકીય વ્યવહારોમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે?