નવી દિલ્હી : બિહારમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા એક મોટા રાજકીય ભૂકંપની તૈયારી થઈ રહી છે! ભારતના ચૂંટણી પંચ (EC) એ જાહેરાત કરી છે કે બિહારની મતદાર યાદીમાંથી એક, બે નહીં, પણ પૂરા 51 લાખ નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આટલા મોટા પાયા પરના કાપકૂપથી રાજ્યના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો આવ્યો છે અને રાજકીય પક્ષોમાં ચર્ચાનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે. ચૂંટણી પંચે ખાતરી આપી છે કે તમામ લાયક મતદારોનો સમાવેશ 1 ઓગસ્ટે પ્રકાશિત થનાર મતદાર યાદીના મુસદ્દામાં કરવામાં આવશે.
 
આટલા બધા નામ શા માટે દૂર કરાયા?
ચૂંટણી પંચે બિહારના ચાલી રહેલા સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) માંથી પ્રાપ્ત ડેટાના આધારે આ મોટા પાયા પરના ફેરફાર પાછળના કારણો આપ્યા છે:
•    18 લાખ મતદારો: આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો મૃત્યુ પામ્યા હોવાનું ઓળખવામાં આવ્યું છે.
•    26 લાખ મતદારો: આટલા લોકો અન્ય મતવિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરી ગયા છે.
•    7 લાખ મતદારો: આટલા લોકોના નામ બે અલગ-અલગ જગ્યાએ નોંધાયેલા (ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રી) હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
 
ચૂંટણી પંચનો બચાવ અને બંધારણીય જવાબદારી:
આટલા મોટા પાયા પરના ફેરફારોને કારણે ચૂંટણી પંચ હાલમાં વિવાદો અને તપાસનો સામનો કરી રહ્યું છે. જોકે, પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા તેની બંધારણીય જવાબદારીનો એક ભાગ છે.

કોર્ટમાં જ્યાં આ મામલો વિચારણા હેઠળ છે, ત્યાં પણ પંચે આ પ્રક્રિયાને કાયદેસર અને સુસંગત ગણાવી છે. પંચે બંધારણના અનુચ્છેદ 324 હેઠળ તેની સત્તાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે તેને ચૂંટણીઓની દેખરેખ, નિર્દેશન અને નિયંત્રણ કરવાની સત્તા આપે છે.

આ મોટા પાયા પરનો સુધારો આગામી બિહાર ચૂંટણીઓ માટે મતદાર યાદીની ચોકસાઈ અને શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. પરંતુ, આટલા મોટા પાયા પરના નામ કાઢી નાખવાથી રાજકીય સમીકરણો પર શું અસર પડશે અને વિપક્ષ આ મુદ્દાને કેવી રીતે ઉઠાવે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું આ યાદી શુદ્ધિકરણ ખરેખર પારદર્શક છે? આ પ્રશ્ન હજુ પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.