નવી દિલ્‍હી તા.૨૪: બેંકોના અનેક પ્રકારના ચાર્જ ગ્રાહકોના ખિસ્‍સા પર ભારે પડી રહ્યા છે. છેલ્લા પાંચ-છ વર્ષમાં, બેંકોએ દરેક નાની-મોટી સેવા પર ફી વસૂલવાનું શરૂ કર્યું છે. હવે તાત્‍કાલિક પૈસા ટ્રાન્‍સફર માટેની આઇએમપીએસ સેવા પર પણ ચાર્જ વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે. આ સાથે, ઘણા પ્રકારની જૂની ફીમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્‍યો છે. બીજી તરફ, ગ્રાહકોને મળતી સુવિધાઓ પણ ઘટી રહી છે.

આજે પરિસ્‍થિતિ એવી છે કે બેંકમાં પાસબુક અપડેટ કરાવવાની હોય, સહીની ચકાસણી કરાવવાની હોય કે પછી અન્‍ય કોઈ નાની સેવાનો લાભ લેવાનો હોય, ગ્રાહકોને દરેક બાબતમાં ફી ચૂકવવી પડે છે. આ જ ક્રમમાં, ગયા મે મહિનામાં, બેંકોએ પણ એક મહિનામાં પાંચ વખતથી વધુ વખત એટીએમમાંથી પૈસા ઉપાડવા માટેના ચાર્જમાં વધારો કર્યો હતો. હવે, દરેક વધારાના ઉપાડ પર ૨૩ રૂપિયાનો ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ૧ જુલાઈથી ચોક્કસ ક્રેડિટ કાર્ડ વ્‍યવહારો પર નવા ચાર્જ પણ લાદવામાં આવ્‍યા છે.

બેંકોએ રોકડ વ્‍યવહારોના નિયમોમાં પણ મોટા ફેરફારો કર્યા છે. હવે ઘણી બેંકોમાં, ગ્રાહકો મહિનામાં ફક્‍ત ત્રણ વાર જ શાખા અથવા કેશ મશીન (સીઆરએમ) માંથી કોઈપણ ચાર્જ વિના રોકડ જમા અથવા ઉપાડી શકે છે. પહેલા આ મર્યાદા પાંચ ગણી હતી. જો કોઈ ગ્રાહક આ મર્યાદા કરતાં વધુ રકમ પોતાના ખાતામાંથી ઉપાડે છે, તો તેને દરેક વખતે ૧૫૦ રૂપિયાનો ભારે ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. ઉપરાંત, જો કોઈ મહિનામાં ૧ લાખ રૂપિયાથી વધુ રોકડ જમા કરાવે છે, તો તેના પર પણ ૧૫૦ રૂપિયા ફી વસૂલવામાં આવશે.

ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી સુવિધાઓમાં પણ ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. સ્‍ટેટ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (એસબીઆઇ) એ તેના ક્રેડિટ કાર્ડ પરના લાભોમાં ઘટાડો કર્યો છે.એસબીઆઇના ‘‘પ્રાઈમ'' અને ‘‘પલ્‍સ'' ક્રેડિટ કાર્ડ પર ઉપલબ્‍ધ ૫૦ લાખ રૂપિયાનો મફત હવાઈ અકસ્‍માત વીમો પણ ૧૫ જુલાઈથી બંધ કરી દેવામાં આવ્‍યો છે.

એસબીઆઇ એ ૧૫ ઓગસ્‍ટથી ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ મની ટ્રાન્‍સફર આઇએમપીએસ સેવા માટે પણ ચાર્જ લેવાનો નિર્ણય લીધો છે. એવી અપેક્ષા છે કે અન્‍ય બેંકો પણ ટૂંક સમયમાં આઇએમપીએસ આ ચાર્જ જાહેર કરશે. જોકે ઘણી ખાનગી બેંકો પહેલાથી જ ઓનલાઈન આઇએમપીએસ ફી વસૂલ કરી રહી છે, પરંતુ એસબીઆઇના આ પગલા પછી તેઓ તેમના ચાર્જમાં પણ વધારો કરી શકે છે.

એસબીઆઇના નવા આઇએમપીએસ શુલ્‍કઃ હાલની દરખાસ્‍ત રકમ

૧,૦૦૦ મફત મફત, રૂા. ૧,૦૦૦ થી રૂા.૧૦,૦૦૦ સુધી મફત, રૂા.૧૦,૦૦૦ થી રૂા.૨૫,૦૦૦ સુધી મફત ૨૫,૦૦૦ થી ૧,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી મફત+ જીએસટી, ૧,૦૦,૦૦૦ થી ૨,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી મફત ૬ રૂપિયા+ જીએસટી, ૨,૦૦,૦૦૦ થી ૫,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી મફત ૧૦ રૂપિયા+ જીએસટી

બેંકો દ્વારા તેમની સેવાઓ પર વસૂલવામાં આવતા શુલ્‍કઃ મુખ્‍ય બેંક સેવાઓના શુલ્‍ક

એકાઉન્‍ટ મેન્‍ટેનન્‍સ ચાર્જ રૂ. ૫૦૦, એસએમએસ ચેતવણીઓઃ પ્રતિ ક્‍વાર્ટર રૂ. ૧૦ થી રૂ. ૩૫, ડુપ્‍લિકેટ પાસબુક રૂ. ૧૦૦, ડુપ્‍લિકેટ પાસબુક એન્‍ટ્રી, પ્રતિ પાનું ૫૦ રૂપિયા વધારાના, ચેક દીઠ ૨૦૦ રૂપિયાથી મહત્તમ ૫૦૦ રૂપિયા સુધી ચેક પેમેન્‍ટ બંધ કરો., ગ્રાહકની અછતને કારણે ચેક પરત રૂ. ૧૫૦, સહી ચકાસણી રૂ. ૧૦૦, સંયુક્‍ત બેંક ખાતામાં સહી ચકાસણી રૂ. ૧૫૦, પાંચ થી દસ હજાર રૂપિયાનો ડિમાન્‍ડ ડ્રાફ્‌ટ ૭૫, ખાતામાં મોબાઇલ નંબર, ઇમેઇલ બદલવા પર ૫૦ રૂપિયા અને જીએસટી વધારાનો ચાર્જ લાગશે, ડેબિટ કાર્ડ મેન્‍ટેનન્‍સનો ચાર્જ ૨૫૦ થી ૮૦૦ રૂપિયા છે, ડેબિટ કાર્ડ રી-પિન ફેરફારઃ ૫૦ રૂપિયા, એસએમએસ ચેતવણીઓ : પ્રતિ ક્‍વાર્ટર રૂ.૧૦ થી રૂ.૩૫, પોસ્‍ટલ ચાર્જ ૫૦ થી ૧૦૦ રૂપિયા છે. એ સ્‍પષ્ટ છે કે બેંકોએ હવે ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી દરેક નાની સુવિધાને પૈસા સાથે જોડી દીધી છે, જેના કારણે સામાન્‍ય માણસનો બેંકિંગ અનુભવ સતત મોંઘો થઈ રહ્યો છે.