નવી દિલ્હી. ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (ભારત-યુકે FTA) ભારતના ખેડૂતો અને નિકાસકારોને મોટો ફાયદો કરાવશે. આ કરારમાં, ભારતે સ્થાનિક ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરતી વખતે ડેરી ઉત્પાદનો, ખાદ્ય તેલ અને સફરજન જેવા સંવેદનશીલ કૃષિ ઉત્પાદનોને બાકાત રાખ્યા છે. આ ઉપરાંત, ઓટ્સ પર કોઈ ટેરિફ મુક્તિ આપવામાં આવી નથી. બીજી તરફ, હળદર, કાળા મરી, એલચી, કેરીનો પલ્પ, અથાણું, કઠોળ અને ઝીંગા-ટુના, જેકફ્રૂટ, બાજરી જેવા દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને કાર્બનિક ઔષધીય વનસ્પતિઓ જેવા ભારતીય મસાલા હવે કોઈપણ ડ્યુટી વિના બ્રિટનમાં નિકાસ કરી શકાય છે.

આ કરાર માત્ર વેપારને જ નહીં, પરંતુ ભારતના કૃષિ અને ખાદ્ય ક્ષેત્રમાં રોજગાર, ઉત્પાદન અને નિકાસની સંભાવનાઓમાં પણ ઘણો વધારો કરશે. મહારાષ્ટ્રના દ્રાક્ષ અને ડુંગળી ઉત્પાદકો, ગુજરાતના મગફળી અને કપાસ ઉત્પાદકો, પંજાબ અને હરિયાણાના બાસમતી ચોખા ઉત્પાદકો, કેરળના મસાલા ઉત્પાદકો અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોના બાગાયતી ખેડૂતોને ભારત-યુકે મુક્ત વેપાર કરારથી ખાસ ફાયદો થશે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, "ભારતીય ખેડૂતો આ FTA ના સૌથી મોટા લાભાર્થી બનશે. આ કરાર તેમને યુકેના પ્રીમિયમ બજારોમાં પ્રવેશ આપશે, જે અત્યાર સુધી જર્મની, નેધરલેન્ડ અને અન્ય યુરોપિયન દેશોના નિકાસકારો માટે અનામત હતા." કૃષિ ઉત્પાદનો માટે યુકે આયાત બજાર લગભગ $37.52 બિલિયન છે, પરંતુ ભારત અત્યાર સુધી ફક્ત $811 મિલિયનની નિકાસ કરે છે. આ કરાર પછી આ તફાવત ઝડપથી ઘટવાની અપેક્ષા છે.

ભારત-યુકે મુક્ત વેપાર કરારમાં, યુકેમાં 95% થી વધુ ભારતીય કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ખાદ્ય ઉત્પાદનો ટેરિફ-મુક્ત બનશે. આમાં ફળો, શાકભાજી, અનાજ, અથાણાં, મસાલા મિશ્રણ, ફળોનો પલ્પ, તૈયાર ખાવા માટેનો ખોરાક અને પ્રોસેસ્ડ ખોરાકનો સમાવેશ થાય છે. આનાથી બ્રિટનમાં આ ઉત્પાદનોની કિંમતમાં ઘટાડો થશે, જે ભારતના કૃષિ નિકાસને વેગ આપશે અને ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરશે. અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, "ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ આગામી ત્રણ વર્ષમાં ભારતની કૃષિ નિકાસમાં 20 ટકાથી વધુ વધારો કરી શકે છે, જે 2030 સુધીમાં $100 બિલિયનના કૃષિ નિકાસ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરશે." ઉપરાંત, જેકફ્રૂટ, બાજરી અને કાર્બનિક ઔષધીય વનસ્પતિઓ જેવા ઉભરતા ઉત્પાદનોની નિકાસને પણ પ્રોત્સાહન મળશે. માછીમારોને ફાયદો થશે. દરિયાઈ ઉત્પાદનો વિશે વાત કરીએ તો, FTA હેઠળ, ઝીંગા, ટુના, ફિશમીલ અને ફીડ જેવા 99% દરિયાઈ ઉત્પાદનો હવે શૂન્ય ડ્યુટી સાથે બ્રિટનમાં નિકાસ કરી શકાય છે. હાલમાં, તેમના પર 4.2% થી 8.5% સુધી કર લાદવામાં આવે છે. અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે "બ્રિટનના $5.4 બિલિયનના દરિયાઈ આયાત બજારમાં ભારતનો હિસ્સો ફક્ત 2.25% છે, જે શક્યતાઓથી ભરપૂર એક મોટી તક છે."

ચા, કોફી અને મસાલાની નિકાસમાં પણ વધારો થશે
આ કરાર ભારતના પ્રીમિયમ બ્રાન્ડેડ ઉત્પાદનો જેમ કે કોફી, મસાલા, પીણાં અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડને પણ પ્રોત્સાહન આપશે. હાલમાં, બ્રિટન ભારતની કુલ કોફીના માત્ર 1.7% આયાત કરે છે, પરંતુ હવે ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ સાથે, ભારતની ઇન્સ્ટન્ટ કોફી જર્મની અને સ્પેન જેવા યુરોપિયન દેશો સાથે સ્પર્ધા કરી શકશે.

બ્રિટન ભારતની ચાનો 5.6% અને મસાલાનો 2.9% ખરીદે છે. FTA માં શૂન્ય ટેરિફ સાથે આ ઉત્પાદનોનો બજાર હિસ્સો વધશે. આ ઉપરાંત, ગોવાના ફેની, નાસિકના વાઇન અને કેરળના ટોડી જેવા ભારતીય પરંપરાગત પીણાંને હવે GI ટેગ મળશે અને બ્રિટનની પ્રીમિયમ હોટલ અને રિટેલ ચેઇનમાં સ્થાન મળશે.

સબસિડી સરકારી તિજોરીને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?

સબસિડી સરકારી તિજોરીને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?

આગળ જુઓ
આ કરાર ફૂડ પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્ર માટે પણ ફાયદાકારક રહેશે. ભારત દર વર્ષે લગભગ $14.07 બિલિયનના પ્રોસેસ્ડ કૃષિ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરે છે, જ્યારે બ્રિટન $50.68 બિલિયનના આવા ઉત્પાદનોની આયાત કરે છે. ભારતનો હિસ્સો હાલમાં ફક્ત $309.5 મિલિયન છે, જેને આ કરારથી પ્રોત્સાહન મળશે.