સરાયકેલા-ખરસાવન, ઝારખંડ : સામાજિક સંગઠન ઉત્કલ સંમેલની દ્વારા માનદ વેતન પર નિયુક્ત ઓડિયા શિક્ષકોની હાલત અત્યંત દયનીય બની ગઈ છે. છેલ્લા એક વર્ષથી તેમને તેમનું માનદ વેતન ચૂકવવામાં આવ્યું નથી. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 પૂર્ણ થયાના ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં, આ શિક્ષકોના હાથમાં નિરાશા સિવાય કંઈ આવ્યું નથી. આર્થિક તંગીનો સામનો કરવા છતાં, આ ઓડિયા શિક્ષકો રોજ સમયસર શાળાએ પહોંચીને બાળકોને તેમની માતૃભાષા ઓડિયામાં શિક્ષણ આપી રહ્યા છે, જે તેમના કર્તવ્યનિષ્ઠાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
 
626 શિક્ષકોની નિષ્ઠા, સરકારની બેદરકારી?
ઉત્કલ સંમેલની દ્વારા છેલ્લા બે દાયકાથી ઝારખંડ, છત્તીસગઢ, આંધ્રપ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળના ઓડિયા ભાષા પ્રભાવી વિસ્તારોમાં 11 સુપરવાઇઝરોની દેખરેખ હેઠળ કુલ 626 શિક્ષકો વિવિધ શાળાઓમાં બાળકોને માતૃભાષા ઓડિયામાં શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. આ શિક્ષકોને ઓડિશા સરકારના ગણ શિક્ષા વિભાગ દ્વારા મળતી સબસિડી હેઠળ વાર્ષિક ₹3,000નું માનદ વેતન મળે છે.

પરંતુ, આ શિક્ષકોનું નાણાકીય વર્ષ 2021-22નું માનદ વેતન પણ બાકી છે. આર્થિક અનુદાન ન મળવાને કારણે તે હજુ પણ ચૂકવાયું નથી. બાકી રહેલા માનદ વેતનની ચુકવણી માટે ઘણી વખત માંગ કરવામાં આવી છે, પરંતુ હજુ સુધી રકમ ચૂકવાઈ નથી. શિક્ષકોનું માનદ વેતન વધારીને દર મહિને ₹4500 કરવાની પણ માંગ ઉઠી છે. ઓડિશા સરકારે આ સંબંધમાં ખાતરી આપી હતી, પરંતુ તેને અમલમાં મૂકી શકાઈ નથી.
 
બાકી માનદ વેતન માટે મુખ્યમંત્રીને પત્ર
તાજેતરમાં, ઓડિયા શિક્ષકોએ ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી, ગણ શિક્ષા મંત્રી, મુખ્ય સચિવ, વિભાગીય સચિવ સહિત ઉત્કલ સંમેલનીના કેન્દ્રીય અધ્યક્ષ અને સચિવને પત્ર લખીને બાકી માનદ વેતનની તાત્કાલિક ચુકવણીની માંગ કરી છે. આ સાથે, માનદ વેતનની રકમ પ્રતિ માસ ₹4500 કરવા માટે પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

ઉત્કલ સંમેલનીના જિલ્લા અધ્યક્ષ સુમંત ચંદ્ર મોહંતી, સરોજ કુમાર પ્રધાન અને અન્ય લોકોએ ઓડિયા શિક્ષકોના બાકી માનદ વેતનની વહેલી તકે ચુકવણી કરવાની માંગ કરી છે. સરોજ પ્રધાને જણાવ્યું કે, બાકી માનદ વેતન ચૂકવવાની માંગને લઈને ઓડિશાના મુખ્યમંત્રીને પણ એક જ્ઞાપનપત્ર સુપરત કરવામાં આવ્યું છે. તેમને આશા છે કે ટૂંક સમયમાં શિક્ષકોના બાકી માનદ વેતનની ચુકવણી થઈ જશે.
 
સરકારી નિરીક્ષણ અને ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા
માહિતી મળી રહી છે કે ઓડિશા સરકારના અધિકારીઓ આ શાળાઓની મુલાકાત લઈને અચાનક નિરીક્ષણ કરશે. તેઓ શાળાઓમાં માતૃભાષા ઓડિયામાં પઠન-પાઠનની વાસ્તવિક સ્થિતિની જાણકારી મેળવશે. ત્યારબાદ જ શિક્ષકોના માનદ વેતન ચુકવણી માટે અનુદાન આપવા અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે.

કોલ્હાન ક્ષેત્રમાં ઓડિયા શિક્ષણ:
કોલ્હાનના ત્રણ જિલ્લાની 118 શાળાઓમાં 154 શિક્ષકો બાળકોને માતૃભાષા ઓડિયાનું શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. તેઓ માતૃભાષા ઓડિયા શીખવવાની સાથે તેના પ્રચાર-પ્રસારમાં પણ લાગેલા છે. પૂર્વ સિંહભૂમ જિલ્લાની 27 શાળાઓમાં 54 શિક્ષકો, પશ્ચિમ સિંહભૂમ જિલ્લાની 39 શાળાઓમાં 42 શિક્ષકો અને સરાયકેલા-ખરસાવન જિલ્લાની 52 શાળાઓમાં 58 શિક્ષકો ફક્ત માતૃભાષા ઓડિયા ભણાવે છે. છેલ્લા લગભગ 20 વર્ષથી વધુ સમયથી ઉત્કલ સંમેલનીની શાળાઓમાં બાળકોને માતૃભાષા ઓડિયા ભણાવવાની આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ઉત્કલ સંમેલની દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, કોલ્હાનના ત્રણેય જિલ્લાઓમાં ધોરણ 1 થી 8 ની વચ્ચે લગભગ 8,300 બાળકો માતૃભાષા ઓડિયામાં શિક્ષણ મેળવી રહ્યા છે.

આ શિક્ષકોની નિષ્ઠા ખરેખર પ્રશંસનીય છે, પરંતુ તેમનું ભવિષ્ય અનિશ્ચિતતામાં લટકી રહ્યું છે. શું સરકારોએ માતૃભાષાના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપતા આવા શિક્ષકોના હિતોનું રક્ષણ કરવું જોઈએ?