દેશમાં બેઘર અને માનસિક રીતે બીમાર વ્યક્તિઓના પુનર્વસનનો મુદ્દો એક ગંભીર અને સંવેદનશીલ સમસ્યા બની ગયો છે. આજે (શુક્રવાર, ૨૫ જુલાઈ, ૨૦૨૫) સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર સુનાવણી કરતા મૌખિક રીતે અવલોકન કર્યું કે, આ મુદ્દો "ખૂબ જ ગંભીર અને સંવેદનશીલ" છે. રાજકોટ સહિત ગુજરાતના શહેરોમાં પણ આવા અનેક વ્યક્તિઓ જોવા મળે છે, જેમના માટે યોગ્ય વ્યવસ્થાનો અભાવ છે.
 
ન્યાયમૂર્તિઓએ કેન્દ્ર સરકારને સવાલો પૂછ્યા:
ન્યાયમૂર્તિ વિક્રમ નાથ અને ન્યાયમૂર્તિ સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે કેન્દ્ર સરકારને આ મુદ્દે અત્યાર સુધીમાં લેવાયેલા પગલાં વિશે પૂછપરછ કરી. એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ બ્રિજેન્દ્ર ચાહરની વિનંતી પર, કોર્ટે મામલાની સુનાવણી ૮ અઠવાડિયા માટે મુલતવી રાખી.

ASG એ કોર્ટને માહિતી આપી કે કેન્દ્ર આ મુદ્દે વિચારણા કરી રહ્યું છે અને બેઠકો ચાલી રહી છે. તેમણે પ્રગતિ અહેવાલ રજૂ કરવા માટે ૮ અઠવાડિયાનો સમય માંગ્યો. ન્યાયમૂર્તિ નાથે તેમને કહ્યું, "તમારે આને ખૂબ ગંભીરતાથી લેવું પડશે અને શક્ય તેટલા ઓછા સમયમાં."
 
'ભટકતા માનસિક બીમાર વ્યક્તિઓ 'ફૂટબોલ' બની રહ્યા છે!
PIL દાખલ કરનાર વકીલ ગૌરવ કુમાર બંસલે હાજર રહીને રજૂઆત કરી કે બેઘર, માનસિક રીતે બીમાર વ્યક્તિઓ "શાબ્દિક રીતે 'ફૂટબોલ' બની રહ્યા છે." તેમણે આ શબ્દના ઉપયોગ માટે માફી માંગી, પરંતુ સમજાવ્યું - "હું શા માટે એમ કહી રહ્યો છું, કાયદો કહે છે કે પોલીસ સ્ટેશનોએ પુનર્વસન માટે કંઈક કરવું પડશે. ઘણીવાર, આ વ્યક્તિઓમાં મહિલાઓ પણ હોય છે. પોલીસ તરફથી નકારાત્મકતા છે, આ વ્યક્તિઓ માટે પૂરતા પુનર્વસન કાર્યક્રમો નથી..."

આના જવાબમાં, ન્યાયમૂર્તિ મહેતાએ કહ્યું કે ખંડપીઠ કેન્દ્ર સરકારના તમામ મુદ્દાઓ પર જવાબની અપેક્ષા રાખી રહી છે અને પછી તે કેસ પર દેખરેખ રાખશે. ન્યાયાધીશે ખાતરી આપી, "અમે તેને તાર્કિક નિષ્કર્ષ સુધી લઈ જવાનો પ્રયાસ કરીશું."

જ્યારે ASG એ ૨૦૧૭ ના અધિનિયમ હેઠળ કેન્દ્રીય આરોગ્ય સત્તામંડળ સંબંધિત રજૂઆત કરવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે ન્યાયમૂર્તિ મહેતાએ તેમને વચ્ચે જ અટકાવીને કહ્યું, "અધિનિયમો તો છે શ્રી ચાહર, પણ તેનો અમલ ક્યાં છે? તેનું પાલન ક્યાં છે?"
 
રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પણ જવાબદાર:
આ PIL માં કેન્દ્ર ઉપરાંત રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પણ પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ સમસ્યાનું નિરાકરણ કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને સરકારોના સંયુક્ત પ્રયાસોથી જ શક્ય બનશે.

આ મામલાની આગામી સુનાવણી ૨૨ સપ્ટેમ્બર ના રોજ થશે.
કેસનું શીર્ષક: ગૌરવ કુમાર બંસલ વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા અને અન્ય, W.P.(C) નંબર ૧૯૮/૨૦૨૫.

આવા અનેક નિરાધાર અને માનસિક રીતે અસ્વસ્થ લોકો રસ્તાઓ પર ભટકતા જોવા મળે છે. સુપ્રીમ કોર્ટની આ ટિપ્પણી બાદ સરકાર દ્વારા આ દિશામાં નક્કર પગલાં લેવાય તેવી આશા છે.