પટના, ભારત 29 જુલાઈ 2025: બિહારના રાજકારણમાં 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા જ ગરમાવો શરૂ થઈ ગયો છે. અત્યાર સુધી મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારના કટ્ટર વિરોધી રહેલા પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી તેજસ્વી યાદવે અચાનક પોતાના સૂર બદલી નાખ્યા છે. તાજેતરમાં આપેલા એક નિવેદનમાં, તેજસ્વીએ સંકેત આપ્યો છે કે જો સરકાર બનાવવા માટે સંખ્યાબળ ઘટશે, તો તેઓ નીતિશ કુમારની પાર્ટી JDUનો સહયોગ લેતા અચકાશે નહીં! જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નીતિશને મુખ્યમંત્રી પદ નહીં અપાય. આ ઘટનાક્રમ બિહારના ભવિષ્યના રાજકીય સમીકરણો પર ગહન અસર કરી શકે છે.

શું બદલાયું તેજસ્વીનું ગણિત?
અગાઉ, તેજસ્વી યાદવ પોતાની જ બહુમતી સરકાર બનાવવાનો આત્મવિશ્વાસ ધરાવતા હતા. પરંતુ, રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે તેમનો આ આત્મવિશ્વાસ હવે ડગમગી રહ્યો છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ નીતિશ કુમારની તાજેતરની 'લોક કલ્યાણકારી' યોજનાઓ છે. તેજસ્વીએ મહિલાઓ માટે ₹2500, 200 યુનિટ મફત વીજળી અને યુવા આયોગ જેવા લોભામણા વાયદા કર્યા હતા. પરંતુ, નીતિશે ચતુરાઈપૂર્વક 125 યુનિટ મફત વીજળી, સામાજિક સુરક્ષા પેન્શનમાં વધારો કરીને ₹400થી ₹1100, યુવા આયોગને મંજૂરી અને આગામી પાંચ વર્ષમાં 1 કરોડ નોકરીઓ/રોજગાર આપવાનું લક્ષ્ય નક્કી કરીને તેજસ્વીના વાયદાઓની હવા કાઢી નાખી છે! રાજકારણના આ ધુરંધર ખેલાડીએ સમય સાથે પોતાની વિચારસરણી બદલીને તેજસ્વીની રણનીતિને નિષ્ફળ બનાવી દીધી છે.

નીતિશ અને લાલુની જૂની 'દોસ્તી': ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન?
આ પહેલીવાર નથી કે નીતિશ કુમાર અને RJD વચ્ચે સહયોગની સંભાવના ઉભરી રહી હોય. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે નીતિશ કુમાર અગાઉ બે વખત RJD સાથે ગઠબંધન કરી ચૂક્યા છે. 2015માં તેમણે RJD સાથે હાથ મિલાવ્યા હતા અને 2017માં NDAમાં પાછા ફર્યા હતા. ત્યારબાદ 2022માં ફરી NDA છોડીને RJDના સમર્થનથી મુખ્યમંત્રી બન્યા અને 'ઇન્ડિયા' ગઠબંધનનો પાયો નાખ્યો. જોકે, 2024ની શરૂઆતમાં જ તેમનો ફરી RJDથી મોહભંગ થયો અને તેઓ NDAમાં પાછા ફર્યા.

મહત્વનું છે કે, આ વર્ષની શરૂઆતમાં RJD અધ્યક્ષ લાલુ પ્રસાદ યાદવે પણ નીતિશ કુમાર માટે પોતાના દરવાજા હંમેશા ખુલ્લા હોવાનું કહીને રાજકીય વર્તુળોમાં હડકંપ મચાવ્યો હતો. શું તેજસ્વીનો આ બદલાયેલો સૂર લાલુની તે જૂની વાતનું જ પડઘો છે?

બિહારનું રાજકારણ હંમેશા આશ્ચર્યોથી ભરેલું રહ્યું છે. 2025ની ચૂંટણી પહેલાના આ સંકેતો દર્શાવે છે કે આવનારા સમયમાં વધુ રોચક અને અનપેક્ષિત ઘટનાક્રમો જોવા મળી શકે છે. શું નીતિશ કુમાર ફરી એકવાર 'કિંગમેકર' બનશે, કે પછી તેજસ્વી યાદવના નવા રાજકીય 'ઘેવર'માં JDU ભળી જશે? સમય જ કહેશે!