29 જુલાઈ, 2025: વિશ્વભરમાં, ખાસ કરીને ભારતીય સમુદાયમાં, બીજા પાસપોર્ટ અને વૈશ્વિક ગતિશીલતાનું સ્વપ્ન જોનારાઓ માટે કેરેબિયન દેશો એક નવો અને આકર્ષક વિકલ્પ બનીને ઉભરી આવ્યા છે! એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડા, ડોમિનિકા, ગ્રેનાડા, સેન્ટ કિટ્સ એન્ડ નેવિસ અને સેન્ટ લુસિયા - આ પાંચ પૂર્વીય કેરેબિયન રાષ્ટ્રો હવે રિયલ એસ્ટેટમાં રોકાણ કરનારાઓને સીધી નાગરિકતા (Citizenship by Investment - CBI) આપી રહ્યા છે!
 
નાણાંનું રોકાણ, વિશ્વનો પાસપોર્ટ: વિઝા-મુક્ત સફર અને કર લાભો!
આ પ્રોગ્રામ અંતર્ગત, $200,000 (લગભગ ₹1.65 કરોડ) થી શરૂ થતા રિયલ એસ્ટેટ રોકાણ દ્વારા તમે આમાંથી કોઈ એક દેશની નાગરિકતા મેળવી શકો છો. આટલું જ નહીં, આ નાગરિકતા તમને 150 જેટલા દેશોમાં (યુકે અને યુરોપના શેંગેન વિસ્તાર સહિત) વિઝા-મુક્ત મુસાફરીનો લાભ આપે છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે, આ નાગરિકતા મેળવવા માટે તમારે તમારી હાલની નાગરિકતા છોડવી પડતી નથી!

પ્રવાસના ફાયદાઓ ઉપરાંત, વારસાગત કર (inheritance tax), કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ (capital gains tax) અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં આવકવેરા (income tax)ની ગેરહાજરી પણ આ યોજનાઓને અતિ ધનવાન વ્યક્તિઓ (high-net-worth individuals) માટે અત્યંત આકર્ષક બનાવે છે.
 
અમેરિકન નાગરિકોની રેકોર્ડબ્રેક માંગ: 'બીજા ઘર'ની સુરક્ષા!
એન્ટિગુઆમાં, રિયલ એસ્ટેટ એજન્સીઓ માંગમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોઈ રહી છે. લક્ઝરી લોકેશન્સના માલિક નાદિયા ડાયસનના કહેવા મુજબ, "અત્યારે 70% સુધીના ખરીદદારો નાગરિકતા ઈચ્છે છે, અને તેમાં મોટાભાગના યુએસના છે. ગયા વર્ષે ફક્ત લાઇફસ્ટાઇલ ખરીદદારો હતા, હવે બધા 'નાગરિકતા સાથે ઘર' કહી રહ્યા છે. અમે આટલા વેચાણ પહેલા ક્યારેય જોયા નથી!"

રોકાણ સ્થળાંતર ફર્મ હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સ જણાવે છે કે, કેરેબિયન CBI યોજનાઓમાં હવે મોટાભાગના અરજદારો યુએસ નાગરિકો છે, જોકે યુક્રેન, તુર્કી, નાઇજીરીયા અને ચીન પણ ઉચ્ચ સ્થાને છે. હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સના ડોમિનિક વોલેક કહે છે કે, "લગભગ 10-15% લોકો ખરેખર સ્થળાંતર કરે છે. મોટાભાગના માટે આ તેમની ચિંતાઓ સામેની વીમા પૉલિસી છે. બીજી નાગરિકતા એક સારો બેકઅપ પ્લાન છે." યુએસમાં કોવિડ યુગના પ્રવાસ પ્રતિબંધો પછી, અને 2020 અને 2024ની ચૂંટણીઓ પછી રસમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
 
વિવાદ અને સુધારાઓ: પારદર્શિતા માટે કટિબદ્ધતા!
જોકે, આ યોજનાઓ પર કેટલાક પ્રશ્નો પણ ઉઠ્યા છે. એન્ટિગુઆના પૂર્વ સ્પીકર ગિસેલ આઇઝકે કહ્યું કે "અમે અમારી ઓળખ વેચી રહ્યા છીએ" તેવી ભાવના હતી. સેન્ટ વિન્સેન્ટ અને ગ્રેનાડાઈન્સના વડા પ્રધાન રાલ્ફ ગોન્સાલ્વેસે તો સ્પષ્ટ વિરોધ કરતા કહ્યું કે, નાગરિકતા "વેચાણનો માલ" ન હોવી જોઈએ.

યુરોપિયન યુનિયન હાલમાં આ યોજનાઓની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે કે શું તે વિઝા-મુક્ત કરારનો "દુરુપયોગ" છે અથવા સુરક્ષા જોખમો ઊભા કરે છે. તેના જવાબમાં, પાંચેય ટાપુ રાષ્ટ્રોએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે છ નવા સિદ્ધાંતો પર સંમતિ આપી છે, જેમાં ઉન્નત તપાસ (enhanced due diligence), ફરજિયાત ઇન્ટરવ્યુ, નિયમિત ઓડિટ અને અગાઉ નકારી કાઢવામાં આવેલા અરજદારોને અન્યત્ર ફરીથી અરજી કરવાની મંજૂરી આપતી છટકબારીઓ દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

કેરેબિયન નેતાઓ ભારપૂર્વક કહે છે કે આ કાર્યક્રમો કડક રીતે સંચાલિત થાય છે અને તેમની આર્થિક સ્થિરતા માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ડોમિનિકાના વડા પ્રધાન રૂઝવેલ્ટ સ્કેરિટે આ સિસ્ટમને "વ્યવસ્થિત અને પારદર્શક" ગણાવી અને કહ્યું કે 1993 થી $1 બિલિયનથી વધુ ભંડોળ એકત્ર થયું છે, જેનો ઉપયોગ આધુનિક હોસ્પિટલો અને રાષ્ટ્રીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે થયો છે. એન્ટિગુઆના વડા પ્રધાન ગેસ્ટન બ્રાઉને તો પાસપોર્ટની આવકને દેશને "નાદારીના આરેથી" બચાવવાનો શ્રેય આપ્યો.

આ આકર્ષક યોજનાઓ વૈશ્વિક નાગરિકો માટે એક નવો દરવાજો ખોલી રહી છે, જેઓ સુરક્ષા, કર લાભો અને વિશ્વભરમાં મુક્તપણે ફરવાની તક શોધી રહ્યા છે. શું આ નવો ટ્રેન્ડ ભવિષ્યમાં વધુ દેશોમાં જોવા મળશે?