વોશિંગ્ટન : આપણે જેટલું વિચારીએ છીએ તેના કરતાં ધરતી વધુ હચમચી રહી છે! કેનેડિયન વૈજ્ઞાનિકોએ એક ગંભીર ચેતવણી આપી છે કે ઉત્તર અમેરિકામાં લાંબા સમયથી અવગણવામાં આવેલી એક છુપાયેલી ફોલ્ટ લાઇન હવે સક્રિય બની રહી છે અને તે વિનાશક ભૂકંપ લાવી શકે છે. આ ભૂકંપ માળખાકીય સુવિધાઓને વિક્ષેપિત કરી શકે છે, મોટા પાયે ભૂસ્ખલનનું કારણ બની શકે છે અને અલાસ્કાથી મોન્ટાના સુધી હજારો લોકોને ગંભીર રીતે અસર કરી શકે છે.
ટિન્ટિના ફોલ્ટ: 40 મિલિયન વર્ષની નિષ્ક્રિયતાનો ભ્રમ તૂટ્યો!
બ્રિટિશ કોલંબિયામાં યુનિવર્સિટી ઓફ વિક્ટોરિયાના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ દ્વારા કરાયેલા અને જીઓફિઝિકલ રિસર્ચ લેટર્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા નવા અભ્યાસમાં આ ભયાવહ તથ્ય સામે આવ્યું છે. અલાસ્કા ભૂકંપ કેન્દ્રના રાજ્ય ભૂકંપશાસ્ત્રી ડો. માઈકલ વેસ્ટના જણાવ્યા અનુસાર, "આ નવો અભ્યાસ દર્શાવે છે કે તે (ફોલ્ટ) શાંતિથી સંભવિત ખૂબ મોટા ભૂકંપ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તે ઉત્તર અમેરિકામાં સૌથી ઓછા અભ્યાસ કરાયેલ ફોલ્ટ સિસ્ટમ્સમાંની એક છે, અને તેને બદલવાની જરૂર છે."
ટિન્ટિના ફોલ્ટ તરીકે ઓળખાતી આ ભૂકંપીય સંરચના ઉત્તરપૂર્વીય બ્રિટિશ કોલંબિયાથી અલાસ્કા સુધી યુકોન પર 621 માઇલ (લગભગ 1000 કિલોમીટર) થી વધુ ફેલાયેલી છે. અગાઉ વૈજ્ઞાનિકો માનતા હતા કે 1912 માં શોધાયેલી આ ટેક્ટોનિક ફોલ્ટ 40 મિલિયન વર્ષોથી નિષ્ક્રિય હતી. પરંતુ ઉપગ્રહો, વિમાનો અને ડ્રોનમાંથી ટોપોગ્રાફિક ઇમેજિંગનો ઉપયોગ કરીને કરાયેલા નવા સંશોધનમાં આ માહિતીમાં ગંભીર ખામી હોવાનું જણાયું છે.
કેનેડાના ડોસન સિટીથી માત્ર 12 માઇલ દૂર 80-માઇલના એક ભાગમાં, સંશોધકોને ક્વાર્ટરનરી પિરિયડ (છેલ્લા 2.6 મિલિયન વર્ષો) દરમિયાન આવેલા મોટા ભૂકંપના પુરાવા મળ્યા છે. આ શોધે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓને ચોંકાવી દીધા છે.
આગળ શું થશે? સંભવિત 7.5+ તીવ્રતાનો ભૂકંપ અને વિનાશક પરિણામો:
થેરોન ફિનલી, જેઓ આ અભ્યાસના મુખ્ય લેખક છે, તેમણે સમજાવ્યું કે છેલ્લા બે દાયકાઓમાં ટિન્ટિના ફોલ્ટ પર 3 થી 4ની તીવ્રતાના કેટલાક નાના ભૂકંપ જોવા મળ્યા છે, પરંતુ તે મોટા ભંગાણ માટે સક્ષમ નથી તેવું સૂચવતું નથી. વધતી ઉપલબ્ધતાવાળા ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન ડેટાએ તેમને ભૂતકાળના ભૂકંપના પુરાવા શોધવા માટે પ્રેરિત કર્યા છે.
 * તાણનો સંચય: ટિન્ટિના ફોલ્ટ વાર્ષિક 0.2 થી 0.8 મિલીમીટરના દરે તાણમાં રહે છે, જે દર્શાવે છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં એક મોટી ભૂકંપની ઘટના બની શકે છે.
 * સંભવિત તીવ્રતા: ફિનલીએ ચેતવણી આપી છે કે ટિન્ટિના ફોલ્ટ પર ભવિષ્યમાં ભૂકંપ 7.5 થી વધુની તીવ્રતાનો હોઈ શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે છેલ્લા 12,000 વર્ષોમાં 6 મીટરનો સ્લિપ ડેફિસિટ અથવા તાણનો સંચય થયો છે, જો આ તાણ મુક્ત થાય, તો તે નોંધપાત્ર ભૂકંપનું કારણ બનશે.
આ તીવ્રતાનો ભૂકંપ ડોસન સિટીમાં તીવ્ર આંચકા લાવી શકે છે, નજીકના હાઇવે અને ખાણોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તેમજ કુખ્યાત ખડક-પતન-સંભવિત પ્રદેશમાં ભૂસ્ખલનનું કારણ બની શકે છે. નિષ્ણાતોને ડર છે કે આ ફોલ્ટ અલાસ્કાના ફેરબેંક્સ નોર્થ સ્ટાર બરોમાં ગંભીર ભૂકંપ લાવી શકે છે, જે 125,000 થી વધુ લોકોને અસર કરી શકે છે તેમજ ટ્રાન્સ-અલાસ્કા પાઇપલાઇન જેવી મહત્વપૂર્ણ માળખાકીય સુવિધાઓને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કેટલાક લોકોને તો ડર છે કે આ ભૂકંપ મોન્ટાના સુધીના પ્રદેશોને પણ અસર કરી શકે છે.
આટલો મોટો ખતરો કેમ છુપાયેલો રહ્યો? અને હવે શું?
નિષ્ણાતો માને છે કે આ ખતરો અસ્થિર ડેટા અને આપણી વિકૃત સમયરેખાને કારણે છુપાયેલો રહ્યો. ભૂકંપના જોખમના અંદાજો ઐતિહાસિક ભૂકંપ રેકોર્ડ પર આધારિત છે, જેમાં આધુનિક ભૂકંપ નેટવર્ક્સથી મળેલી માહિતી ફક્ત થોડા સો વર્ષ જૂની છે. વળી, 100 માઇલથી વધુ લાંબા, પરંતુ ફક્ત કેટલાક ફૂટ ઊંચા ભંગાણને કેનેડા જેવા ગાઢ જંગલવાળા વિસ્તારોમાં ટોપોગ્રાફિક રડાર ટેકનોલોજી વિના શોધવા મુશ્કેલ છે.
ડો. માઈકલ વેસ્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું, "સૌથી ખતરનાક બાબત એ નથી કે ફોલ્ટ સક્રિય છે. સૌથી ખતરનાક બાબત એ છે કે કોઈ તેના પર ધ્યાન આપી રહ્યું નથી."
કેનેડાનું નેશનલ સિસ્મિક હેઝાર્ડ મોડેલ (NSHM) હાલમાં ટિન્ટિના ફોલ્ટને એક અલગ ભૂકંપ ફોલ્ટ સ્ત્રોત તરીકે માન્યતા આપતું નથી. પરંતુ સંશોધક ટીમ ભવિષ્યમાં આ તારણોને એકીકૃત કરવાની યોજના ધરાવે છે જેથી તેઓ માનવ જીવન અને માળખાકીય સુવિધાઓ બચાવવા માટે યોજનાઓ બનાવવામાં મદદ કરી શકે. આ અભ્યાસ સ્થાનિક સરકારો અને કટોકટી વ્યવસ્થાપકો સાથે પણ શેર કરવામાં આવશે જેથી તેમના સમુદાયોમાં ભૂકંપ તૈયારી પ્રોટોકોલને વધુ સારી બનાવી શકાય અને સંભવિત વિનાશને ઘટાડી શકાય.