નવી દિલ્હી : ભારતની મુખ્ય એરલાઇન એર ઈન્ડિયા હાલમાં સઘન તપાસ હેઠળ છે, કારણ કે ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) ના જુલાઈ ઓડિટમાં એરલાઇનમાં 51 જેટલી સુરક્ષા સંબંધિત ખામીઓ મળી આવી છે. આમાં પાઇલટની અપૂરતી તાલીમ, સત્તાવાળાઓ દ્વારા મંજૂર ન થયેલા સિમ્યુલેટરનો ઉપયોગ, અને ખામીયુક્ત રોસ્ટરિંગ સિસ્ટમ જેવી ગંભીર બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ અહેવાલ તાજેતરમાં અમદાવાદમાં થયેલા બોઇંગ 787 ક્રેશ પછી આવ્યો છે, જેમાં 260 લોકોના મોત થયા હતા, જેના કારણે એરલાઇન પર સુરક્ષા પ્રણાલીઓને સુધારવા અને મુસાફરોનો વિશ્વાસ ફરીથી મેળવવા તાત્કાલિક પગલાં ભરવા માટે એક ગંભીર પડકાર ઊભો થયો છે.
DGCA ના અહેવાલના મુખ્ય તારણો અને સમયમર્યાદા:
DGCA ના 11 પાનાના ગુપ્ત અહેવાલમાં સાત ગંભીર "લેવલ I" સુરક્ષા ભંગ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેને 30 જુલાઈ સુધીમાં સુધારવા ફરજિયાત છે. આ ઉપરાંત, 44 અન્ય પાલન સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ સૂચિબદ્ધ છે, જેને 23 ઓગસ્ટ સુધીમાં ઉકેલવા પડશે.
ઓડિટમાં જોવા મળેલી મુખ્ય ખામીઓ:
 * પાઇલટ તાલીમમાં ખામી: બોઇંગ 787 અને 777 ના કેટલાક પાઇલટ્સમાં "વારંવાર તાલીમમાં ગાબડાં" જોવા મળ્યા છે. ફરજિયાત મૂલ્યાંકન પહેલાં તેમણે જરૂરી નિરીક્ષણ ફરજો (જ્યાં તેઓ વિમાન ચલાવતા નથી પરંતુ કોકપીટના ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સનું નિરીક્ષણ કરે છે) પૂર્ણ કરી ન હોવાનું સામે આવ્યું છે.
 * અપ્રમાણિત સિમ્યુલેટરનો ઉપયોગ: DGCA એ એર ઈન્ડિયાના "કેટેગરી C" એરપોર્ટ માટેની તાલીમની પદ્ધતિની આકરી ટીકા કરી છે. આ એરપોર્ટ મુશ્કેલ લેઆઉટ અથવા આસપાસના ભૂપ્રદેશ માટે જાણીતા છે, અને રિપોર્ટ અનુસાર, એરલાઇને તાલીમ માટે જરૂરી ધોરણોને પૂર્ણ કરતા ન હોય તેવા સિમ્યુલેટરનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
 * ક્રૂની થાક અને ઉડાન-સમય મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન: ઓડિટમાં ક્રૂ થાક વ્યવસ્થાપનમાં પણ સતત સમસ્યાઓ જોવા મળી છે. એક કિસ્સામાં, મિલાનથી દિલ્હીની એર ઈન્ડિયાની ફ્લાઈટ ગયા મહિને કાયદેસરની ફ્લાઇટ-ડ્યુટી સમય મર્યાદા 2 કલાક અને 18 મિનિટથી વધુ હતી, જેને "લેવલ I" ઉલ્લંઘન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું હતું.
 * રોસ્ટરિંગ સિસ્ટમમાં ખામી: ઓડિટ ટીમે એરલાઇનની રોસ્ટરિંગ સોફ્ટવેરની પણ ટીકા કરી છે, જે ક્રૂની સંખ્યા જરૂરી લઘુત્તમ કરતાં ઓછી હોય ત્યારે મજબૂત ચેતવણીઓ (hard alerts) આપતી નથી. રિપોર્ટમાં ઓછામાં ઓછી ચાર આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સનો ઉલ્લેખ છે જે પૂરતા કેબિન ક્રૂ વગર જ ઉપડી હતી.
 * સુપરવિઝન અને દસ્તાવેજીકરણમાં ખામી: "ડોર ચેક અને ઇક્વિપમેન્ટ ચેક" માં પણ વિસંગતતાઓ નોંધવામાં આવી હતી, અને તાલીમ રેકોર્ડ્સ ખૂટતા અથવા અપૂર્ણ હતા. Airbus A320 અને A350 કાફલા માટે કોઈ ચીફ પાઇલટની નિમણૂક કરવામાં આવી ન હોવાથી જવાબદારીનો અભાવ અને ફ્લાઇટ કામગીરીના અસરકારક નિરીક્ષણમાં પણ ઉણપ જોવા મળી હતી.
એર ઈન્ડિયાની પ્રતિક્રિયા અને ભવિષ્યની યોજનાઓ:
એર ઈન્ડિયાએ રોઇટર્સને આપેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે તેઓ ઓડિટ દરમિયાન "સંપૂર્ણપણે પારદર્શક" રહ્યા હતા અને "નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નિયમનકારને સુધારાત્મક કાર્યવાહીની વિગતો સાથે અમારો પ્રતિભાવ સબમિટ કરશે."
ઉલ્લેખનીય છે કે, ટાટા ગ્રૂપે 2022 માં એર ઇન્ડિયાનું અધિગ્રહણ કર્યા પછી, એરલાઇને તેની વૈશ્વિક પહોંચમાં વધારો કર્યો છે, પરંતુ સેવા ગુણવત્તા અંગેની ફરિયાદો, જેમ કે તૂટેલા આર્મરેસ્ટ, ગંદા કેબિન અને ખામીયુક્ત મનોરંજન પ્રણાલીઓ, સતત ચાલુ રહી છે. ગયા વર્ષે પણ, એરલાઇન સત્તાવાળાઓ દ્વારા સુરક્ષા ભંગ બદલ 23 વખત દંડ કરાયો હતો, જેમાંથી 11 એર ઈન્ડિયા ગ્રૂપના હતા. આમાં સૌથી મોટો દંડ $127,000 (લગભગ ₹1.05 કરોડ) હતો, જે અમુક આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સમાં પર્યાપ્ત ઓક્સિજન સપ્લાય ન જાળવવા બદલ લાદવામાં આવ્યો હતો.
આ અહેવાલ એર ઈન્ડિયા માટે તેની સુરક્ષા પ્રણાલીઓને સુધારવા અને મુસાફરોનો વિશ્વાસ ફરીથી મેળવવા તાત્કાલિક, મજબૂત પગલાં ભરવા માટે એક ગંભીર પડકાર ઊભો કરે છે.