નવી દિલ્હી : 30 જુલાઈ, 2025  વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મંગળવારે લોકસભામાં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ દ્વારા 1960માં કરાયેલી સિંધુ જળ સંધિ (Indus Waters Treaty) પર આકરા પ્રહારો કર્યા. તેમણે આ સંધિને ભારતના હિતો વિરુદ્ધ અને દેશના ખેડૂતો માટે અત્યંત હાનિકારક ગણાવી. પીએમ મોદીએ દાવો કર્યો કે આ સંધિમાં એવી શરતો હતી કે ભારત તેના બંધોમાંથી કાંપ પણ કાઢી શકતું નહોતું, અને ડેમના દરવાજા પણ વેલ્ડિંગ કરીને બંધ કરવામાં આવ્યા હતા જેથી ભૂલથી પણ તે ખોલી ન શકાય.
 
"ભારતના હિતો ગીરવે મૂક્યા" - મોદીનો કોંગ્રેસ પર વાર
લોકસભામાં 'ઓપરેશન સિંદૂર' પર 19 કલાકની ચર્ચામાં ભાગ લેતા પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, "સિંધુ જળ સંધિ નહેરુની સૌથી મોટી ભૂલ હતી. આ સંધિએ ભારતનું 80% પાણી પાકિસ્તાનને આપ્યું, જ્યારે ભારત જેવા વિશાળ દેશને ફક્ત 20% પાણી મળ્યું. આ કેવા પ્રકારની રાજદ્વારી હતી?" તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે નહેરુને પાછળથી આ નિર્ણયનો પસ્તાવો થયો હતો, પરંતુ ત્યારપછીની કોંગ્રેસ સરકારોએ આ ભૂલ સુધારવા કોઈ પ્રયાસ કર્યો નહીં.

મોદીએ વધુમાં ઉમેર્યું કે, ભારતના હિતોને "ગીરવે મૂકવા" એ કોંગ્રેસની જૂની આદત છે અને તેનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ સિંધુ જળ સંધિ છે, જે નહેરુજીએ પાકિસ્તાન સાથે કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, "સિંધુ જળ સંધિ ભારતની ઓળખ અને આત્મસન્માન સાથે મોટો વિશ્વાસઘાત હતો. દેશના ખૂબ મોટા ભાગને પાણીના સંકટમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યો હતો."
 
બંધોમાંથી કાંપ દૂર કરવાની મનાઈ: એક ઐતિહાસિક ભૂલ?
પીએમ મોદીએ સંધિમાં સમાવિષ્ટ એક ચોક્કસ શરત પર ભાર મૂક્યો, જે હેઠળ ભારતને તેના બંધોમાંથી કાંપ કાઢવાની મંજૂરી નહોતી. તેમણે સમજાવ્યું કે કોઈપણ બંધની ક્ષમતા જાળવવા માટે કાંપ દૂર કરવો અનિવાર્ય છે, પરંતુ પાકિસ્તાનના કહેવા પર નહેરુએ આ શરત સ્વીકારી લીધી હતી. આના પરિણામે, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં બગલીહાર અને સલાલ જેવા નદીના વહેણ પર બંધાયેલા બંધોની સંગ્રહ ક્ષમતા માત્ર 2-3% જ રહી ગઈ, કારણ કે તેમના દરવાજા 60 વર્ષ સુધી ખોલવામાં આવ્યા નહોતા.

પીએમ મોદીએ દાવો કર્યો કે આ "જૂની ભૂલ" હવે સુધારી લેવામાં આવી છે અને "નક્કર નિર્ણય" લેવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું, "નહેરુજીની 'ભૂલ' (સિંધુ જળ સંધિ) હવે દેશ અને ખેડૂતોના હિતમાં સ્થગિત કરવામાં આવી છે. ભારતે નક્કી કર્યું છે કે લોહી અને પાણી એકસાથે વહી શકતા નથી."
 
પહેલગામ હુમલા પછી સંધિ સસ્પેન્ડ અને PoK પર પ્રશ્ન
પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા પછી, ભારતે 23 એપ્રિલ 2025 ના રોજ સિંધુ જળ સંધિને સસ્પેન્ડ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. પીએમ મોદીએ માહિતી આપી કે ભારતે હવે તેના બંધોમાંથી કાંપ કાઢવાનું શરૂ કરી દીધું છે અને રાજસ્થાન તથા ગુજરાતમાં નહેરો દ્વારા પાણી પહોંચાડવાની યોજનાઓ બનાવવામાં આવી રહી છે.

વધુમાં, પીએમ મોદીએ કોંગ્રેસ પર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે હંમેશા સમાધાન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. પાકિસ્તાન કબજા હેઠળના કાશ્મીર (PoK) ને પાછું મેળવવાની તક ગુમાવવાના આરોપો પર, મોદીએ કહ્યું, "આજે, જે લોકો પૂછી રહ્યા છે કે PoK કેમ પાછું લેવામાં આવ્યું નથી, તેમને ચેતવણી આપવી જોઈએ. સૌ પ્રથમ, આપણે એ પ્રશ્નનો જવાબ આપવો પડશે કે પાકિસ્તાનને આ વિસ્તાર પર કબજો કરવાની તક કોની સરકારે આપી હતી?" તેમણે 1971ના યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, તે સમયે PoK પાછું લેવાની "તક હતી જે ચૂકી ગઈ."
 
સંસદમાં કાશ્મીરી સાંસદનો અવાજ: "અમે મૃતદેહો ઉપાડીને કંટાળી ગયા છીએ!"
આ ચર્ચા દરમિયાન, જમ્મુ અને કાશ્મીરના બારામુલ્લાના અપક્ષ સાંસદ એન્જિનિયર રશીદએ પણ સંસદમાં પોતાનો મુદ્દો રજૂ કર્યો. દિલ્હી હાઈકોર્ટની પરવાનગીથી સંસદમાં હાજર રહેલા રશીદે ભાવુક થઈને કહ્યું, "હું દરરોજ 1.5 લાખ રૂપિયા ચૂકવીને અહીં આવ્યો છું. મને બોલવા દો, હું કાશ્મીરી છું. ઓપરેશન સિંદૂર મારા વિસ્તારમાં લડવામાં આવ્યું હતું."

રશીદે પહેલગામ હુમલાને "માનવતા પર કલંક" ગણાવ્યો અને કહ્યું કે કાશ્મીરમાં બધું સામાન્ય હોવાના સરકારના દાવા ફક્ત સોશિયલ મીડિયા પૂરતા મર્યાદિત છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું, "અમે મૃતદેહો ઉપાડીને કંટાળી ગયા છીએ." તેમણે સરકારને પૂછ્યું કે આતંકવાદ વિરુદ્ધ ભારતના સંદેશને વિશ્વને આપવા માટે મોકલવામાં આવેલા પ્રતિનિધિમંડળોમાં કાશ્મીરના કેટલા સભ્યો હતા.

રશીદે અંતમાં કહ્યું, "શું તમે કાશ્મીરના લોકો ઇચ્છો છો કે તેમની જમીન? આ નિર્ણય લેવો પડશે. દરેક વ્યક્તિ ટ્રમ્પ વિશે વાત કરી રહી છે. ટ્રમ્પ પાસે કાશ્મીર મુદ્દાનો ઉકેલ નથી, પરંતુ ત્યાંના લોકો, હિન્દુઓ, મુસ્લિમો પાસે છે. ત્યાંના સમુદાય પાસે છે. આ એક રાજકીય મુદ્દો છે." તેમણે જમ્મુ અને કાશ્મીરની વસ્તી વિષયક સ્થિતિ અને સંસ્કૃતિ સાથે છેડછાડ ન કરવાની અપીલ કરી.
 
આ રાજકીય નિવેદનો અને સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર તમારા શું વિચારો છે?