નવી દિલ્હી: સંસદમાં કોંગ્રેસના સાંસદો દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નો પર, કાયદા મંત્રાલયે સુપ્રીમ કોલેજિયમ દ્વારા કરવામાં આવેલી ન્યાયિક નિમણૂકોની ભલામણો પર કોઈ નક્કર કે સ્પષ્ટ જવાબ આપવાનું ટાળ્યું છે. બે સાંસદો - વિવેક કે. તંખા અને મલ્લિકાર્જુન ખડગે - દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના સીધા જવાબ આપવાને બદલે, સરકારે માત્ર સામાન્ય ડેટા રજૂ કર્યો હતો.
 
સાંસદોના સ્પષ્ટ પ્રશ્નો, પણ મંત્રાલયનો ગોળગોળ જવાબ
સાંસદોએ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ન્યાયિક નિમણૂકો અંગે ચોક્કસ પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા, જેમાં નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:
•    કોલેજિયમ દ્વારા ભલામણ કરાયેલા નામોની કુલ સંખ્યા.
•    સરકાર દ્વારા સ્વીકારાયેલા, નકારાયેલા અને હજુ પણ પડતર ભલામણોની સંખ્યા.
•    પડતર ભલામણોના વિલંબના કારણો અને સમયમર્યાદા.

જોકે, કેન્દ્રીય કાયદા અને ન્યાય રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) અર્જુન રામ મેઘવાલે એક સામાન્ય જવાબ આપતા કહ્યું કે:
•    "હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશોની નિમણૂક માટેની 178 દરખાસ્તો સરકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટ કોલેજિયમ વચ્ચે પ્રક્રિયાના વિવિધ તબક્કામાં છે."
•    "193 ખાલી જગ્યાઓ સામેની ભલામણો હજુ સુધી હાઇકોર્ટ કોલેજિયમ તરફથી પ્રાપ્ત થઈ નથી."
આ સિવાય મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઉચ્ચ ન્યાયાલયોમાં ન્યાયાધીશોની ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટે કોઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદા નક્કી કરી શકાતી નથી. તેમણે આ પ્રક્રિયાને "કારોબારી અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચે સતત, સંકલિત અને સહયોગી પ્રક્રિયા" ગણાવી.
 
નામો પરત કરવા અંગે પણ મૌન
સાંસદ તંખાએ એ પણ પૂછ્યું હતું કે શું સરકારે કોલેજિયમ દ્વારા ભલામણ કરાયેલા કોઈ નામો પરત કર્યા છે કે કેમ અને જો હોય તો તેની વિગતો. મંત્રાલયે આ અંગે કોઈ માહિતી આપી ન હતી. જોકે, તેમણે આંકડા રજૂ કરતા કહ્યું કે, 1 જાન્યુઆરી, 2020 થી 18 જુલાઈ, 2025 સુધીમાં:
•    સુપ્રીમ કોર્ટમાં 35 ન્યાયાધીશોની નિમણૂક થઈ છે.
•    વિવિધ હાઇકોર્ટમાં 554 ન્યાયાધીશોની નિમણૂક થઈ છે.
•    આ જ સમયગાળા દરમિયાન 349 નામો હાઇકોર્ટમાં મોકલવામાં આવ્યા છે.

કાયદા મંત્રાલયના આ જવાબથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર ન્યાયિક નિમણૂકોની પ્રક્રિયામાં વિલંબના કારણો કે પડતર ભલામણોની ચોક્કસ સંખ્યા અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરવા તૈયાર નથી.

શું ન્યાયિક નિમણૂકોમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે વધુ સ્પષ્ટતા જરૂરી છે?