<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Sunday, 3rd August 2025

પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનના મુખ્ય કપાસના પાક પર લીલા એફિડ જીવાતનો હુમલોઃ ખેડૂતોમાં ચિંતા માહોલ

જો આ જીવાતને સમયસર નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે તો કપાસના ઉત્પાદનમાં 30 ટકા સુધીનું નુકસાન થઈ શકે છેઃ SABC

નવી દિલ્‍હીઃ પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનના મુખ્ય કપાસ ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં પાક પર લીલા એફિડનો ગંભીર ઉપદ્રવ જોવા મળ્યો છે. દક્ષિણ એશિયા બાયોટેકનોલોજી સેન્ટર (SABC) એ એક અહેવાલમાં ખેડૂતોને આ ભય વિશે ચેતવણી આપી છે. જો આ જીવાતને સમયસર નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે તો કપાસના ઉત્પાદનમાં 30 ટકા સુધીનું નુકસાન થઈ શકે છે.
SABC એ તેના પ્રોજેક્ટ બંધન હેઠળ હાથ ધરાયેલા ક્ષેત્ર સર્વેક્ષણમાં શોધી કાઢ્યું છે કે લીલા એફિડનો ચેપ આર્થિક નુકસાનના સ્તરથી ઘણો ઉપર પહોંચી ગયો છે. દિલીપ મોંગા, ભગીરથ ચૌધરી અને સર્વે ટીમનું નેતૃત્વ કરી રહેલા અન્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દરેક પાંદડા પર 12 થી 15 લીલા થ્રીપ્સ જોવા મળ્યા છે, જે એક ખતરનાક સંકેત છે. આ રોગનો ઉપદ્રવ પંજાબના માનસા, ભટિંડા, ફાઝિલ્કા; હરિયાણાના હિસાર, ફતેહાબાદ, સિરસા; અને રાજસ્થાનના હનુમાનગઢ, શ્રી ગંગાનગર જિલ્લામાં સૌથી વધુ છે.
SABC ના ડિરેક્ટર ભગીરથ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે આ રોગનો ઉપદ્રવ એવા સમયે થયો છે જ્યારે પાકની સ્થિતિ છેલ્લા ત્રણ-ચાર વર્ષ કરતાં ઘણી સારી છે. પરંતુ, શ્રી ગંગાનગરના કેટલાક વિસ્તારોને બાદ કરતાં, જ્યાં વાવણી સમયે સિંચાઈનું પાણી ઉપલબ્ધ નહોતું, બાકીના ઉત્તરીય પ્રદેશમાં પાક મજબૂત દેખાઈ રહ્યો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ વર્ષે હવામાન લીલા થ્રિપ્સના ફેલાવા માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂળ રહ્યું છે. આ રોગના મુખ્ય કારણો સરેરાશ કરતા વધુ વરસાદ, વરસાદી દિવસોની સંખ્યામાં વધારો અને સતત ભેજ અને વાદળછાયું વાતાવરણ છે. આ બધી પરિસ્થિતિઓએ લીલા થ્રિપ્સને ઝડપથી ખીલવા અને ફેલાવવામાં મદદ કરી છે.
ગ્રીન ટેલા એક નાનો, આછો લીલો રંગનો જંતુ છે. તેની લંબાઈ લગભગ 3.5 મીમી છે અને તે પાંદડા પર ત્રાંસા રીતે ફરે છે, તેથી જ તેને લીફહોપર પણ કહેવામાં આવે છે. આ જંતુ પાંદડામાંથી રસ ચૂસે છે અને તેમાં ઝેરી પદાર્થ છોડી દે છે, જેના કારણે હોપર બર્નના લક્ષણો દેખાય છે. આના કારણે, પાંદડા ધારથી પીળા થવા લાગે છે, નીચે તરફ વળે છે અને અંતે સુકાઈ જાય છે અને પડી જાય છે. આ છોડની પ્રકાશસંશ્લેષણ પ્રક્રિયામાં વિક્ષેપ પાડે છે, જેના કારણે ઉપજમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે.
પંજાબ કૃષિ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક પરમજીત સિંહ માને છે કે પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક નથી કારણ કે ચેપ આર્થિક નુકસાનના સ્તરથી થોડો ઉપર છે. પરંતુ, SABC ટીમે ચેતવણી આપી છે કે જો તેને તાત્કાલિક નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે તો આગામી દિવસોમાં પાકને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે.
SABC એ ખેડૂતોને કેટલાક પગલાં અપનાવવાની સલાહ આપી છે.
ખેડૂતોએ સતત તેમના ખેતરોનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ અને જીવાત ઓળખવી જોઈએ.
હળવા ઉપદ્રવ માટે લીમડા આધારિત બાયોપેસ્ટીસાઇડ અથવા અન્ય કાર્બનિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
વહેલી સવારે અથવા મોડી સાંજે જ્યારે પવન શાંત હોય ત્યારે છંટકાવ કરવો જોઈએ.
પાંદડા નીચે જંતુનો છંટકાવ કરવો કારણ કે આ તે જગ્યા છે જ્યાં જંતુ છુપાય છે.
ખેતરમાં અને તેની આસપાસ નીંદણનો નાશ કરો કારણ કે આ જીવાતોના વૈકલ્પિક ઘર તરીકે કામ કરે છે.

(1:39 PM IST)