કરાચી : પાકિસ્તાને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) પાસેથી લોન લીધા પછી તેની સાથે છેતરપિંડી કરી છે. IMFના 7 અબજ ડોલરના બેલઆઉટ પેકેજની બીજી સમીક્ષા પહેલાં નિર્ધારિત 5 માંથી 3 મહત્વપૂર્ણ આર્થિક લક્ષ્યાંકો પણ પૂરા કર્યા નથી. આનાથી IMF તણાવમાં આવી ગયું છે.

IMFએ પાકિસ્તાનને ખરાબ આર્થિક પરિસ્થિતિમાંથી બહાર કાઢવા માટે આ બેલઆઉટ પેકેજ આપ્યું હતું. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા નાણાકીય અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાનની કોઈપણ પ્રાંતીય સરકાર 1.2 ટ્રિલિયન પાકિસ્તાની રૂપિયા બચાવવાના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરી શકી નથી, કારણ કે ખર્ચમાં અણધાર્યો વધારો નોંધવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુ (FBR) પણ તાજિર દોસ્ત યોજના હેઠળ છૂટક વેપારીઓ પાસેથી કુલ 12.3 ટ્રિલિયન રૂપિયા અને 50 અબજ રૂપિયાનો કર વસૂલવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે.

પાકિસ્તાને માત્ર 2.4 ટ્રિલિયન રૂપિયાનો પ્રાથમિક બજેટ સરપ્લસ પ્રાપ્ત કર્યો છે. આમ તેણે એક મહત્વપૂર્ણ શરત પૂરી કરી છે. આ IMF દ્વારા નિર્ધારિત લક્ષ્ય કરતાં વધુ સારું હોવાનું કહેવાય છે. એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે પાકિસ્તાને સતત બીજા વર્ષે પ્રાથમિક સરપ્લસ દર્શાવ્યું છે. અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્ર સરકારે ખર્ચ પર નિયંત્રણ જાળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ પ્રાંતીય સરકારોની નિષ્ફળતાએ IMF લક્ષ્યોને અસર કરી હતી, જે સંઘીય નિયંત્રણ હેઠળ આવતા નથી.

પાકિસ્તાનની કુલ રાજકોષીય ખાધ GDP ના 5.4% (6.2 ટ્રિલિયન રૂપિયા) હતી, જે IMF ના 5.9% ના લક્ષ્ય કરતાં ઓછી હતી. IMF એ બેલઆઉટ પેકેજ હેઠળ લગભગ 50 શરતો મૂકી છે, જેમાંથી કેટલીકની ત્રિમાસિક અને વાર્ષિક ધોરણે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે અને આગામી $1 બિલિયન હપ્તાની મંજૂરી આના પર નિર્ભર છે. સરકારે કેટલાક મોરચે સુધારો દર્શાવ્યો હોવા છતાં, સત્તાવાર આંકડા દર્શાવે છે કે કેન્દ્ર સરકારની કુલ ચોખ્ખી આવક સંરક્ષણ અને વ્યાજ ચુકવણી જેવી માત્ર બે વસ્તુઓની જરૂરિયાતો કરતાં 1.2 ટ્રિલિયન રૂપિયા ઓછી છે. અન્ય ખર્ચ ઉધાર લઈને પૂરા થાય છે.

લક્ષ્ય કરતાં 280 અબજ રૂપિયા પાછળ

પ્રાંતો દ્વારા આપવામાં આવેલા વચનો છતાં, પાકિસ્તાને માત્ર 921 અબજ રૂપિયાની રોકડ સરપ્લસ મેળવી, જે IMFના 1.2 ટ્રિલિયન રૂપિયાના લક્ષ્ય કરતાં 280 અબજ રૂપિયા ઓછી છે. FBR તાજિર દોસ્ત યોજના હેઠળ કોઈ નોંધપાત્ર આવક એકત્રિત કરી શક્યું નથી. જો કે, એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે આ ખામીઓ હોવા છતાં, પાકિસ્તાનને આગામી સમીક્ષામાં ગંભીર અવરોધોનો સામનો કરવો પડશે નહીં, કારણ કે અન્ય મહત્વપૂર્ણ શરતો પર પ્રગતિ થઈ છે. આ બેલઆઉટ પેકેજ 2024 માં મંજૂર કરવામાં આવ્યું હતું અને પાકિસ્તાનના અર્થતંત્રને સ્થિર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.