પંજાબ સરકારની લેન્ડ પૂલિંગ નીતિ વિરુદ્ધ પંજાબ-હરિયાણા હાઈકોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. ગુરુવારે આ કેસની સુનાવણી કરતા હાઈકોર્ટે પંજાબ સરકારની લેન્ડ પૂલિંગ નીતિ પર ચાર અઠવાડિયા માટે સ્ટે મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ પહેલા બુધવારે કોર્ટે એક દિવસનો વચગાળાનો સ્ટે લગાવ્યો હતો અને પંજાબ સરકાર પાસેથી જવાબ માંગ્યો હતો.

ભગવંત માન સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલ પંજાબ લેન્ડ પૂલિંગ પોલિસી 2025નો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં આયોજિત અને ટકાઉ શહેરી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, ખાસ કરીને ગેરકાયદેસર વસાહતોને અંકુશમાં લઈને. આનું એક મુખ્ય પાસું તેનો સ્વૈચ્છિક સ્વભાવ છે, જે જમીનમાલિકો (ખેડૂતો) ને ફરજિયાત સંપાદન પદ્ધતિઓની વિરુદ્ધ, વિકાસ માટે તેમની જમીન એકત્ર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.

ન્યાયાધીશ અનુપિન્દર ગ્રેવાલ અને દીપક મનચંદાએ પંજાબના એડવોકેટ જનરલ (એજી) ને કોર્ટને જણાવવા કહ્યું કે શું નીતિમાં ભૂમિહીન મજૂરો અને અન્ય લોકો જેમની પાસે જમીન નથી પરંતુ તેઓ પોતાની આજીવિકા માટે જમીન પર નિર્ભર છે તેમના પુનર્વસન માટે કોઈ જોગવાઈ છે.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે, તેમણે કોર્ટને એ પણ જણાવવું પડશે કે નીતિને સૂચિત કરતા પહેલા પર્યાવરણીય અસર મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે રેસિડેન્ટ્સ વેલ્ફેર એસોસિએશન અને અન્ય વિરુદ્ધ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢ (2023) માં નિર્દેશ આપ્યો છે કે શહેરી વિકાસ માટે પરવાનગી આપતા પહેલા પર્યાવરણીય અસર મૂલ્યાંકન અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

લેન્ડ પૂલિંગ યોજનામાં, જમીનમાલિકો તેમની જમીનનું એકત્રીકરણ કરે છે અને શહેરના આયોજિત વિકાસમાં ફાળો આપે છે. આ યોજના સૌપ્રથમ દેશમાં 1915 ના બોમ્બે ટાઉન પ્લાનિંગ એક્ટ હેઠળ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેમાં જમીનના ઘણા નાના ટુકડાઓને ભેગા કરીને વિકસાવવામાં આવ્યા હતા.

આ પછી, જમીનમાલિકોને તેમની જમીનનો એક ભાગ પાછો મળે છે, જે પહેલા કરતા વધુ મૂલ્યવાન છે. આ સિસ્ટમ બળજબરીથી જમીન સંપાદન અટકાવે છે અને દરેકને યોગ્ય વળતર આપીને સહિયારા વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. પંજાબ સરકારે પણ જમીન વિકાસ માટે આ યોજના લાવી છે.