નવી દિલ્હી : ગુરુવારે જમ્મુ અને કાશ્મીરના કિશ્તવાડમાં મચૈલ માતા મંદિર પાસે વાદળ ફાટવાથી ભારે વિનાશ થયો હતો. વાદળ ફાટવાથી ઓછામાં ઓછા 24 લોકોના મોત થયાના અહેવાલ છે. તે જ સમયે, 75 લોકો ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે.વાદળ ફાટવાને કારણે મંદિરની વાર્ષિક યાત્રા બંધ કરવામાં આવી છે. મોટા પાયે રાહત કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

કિશ્તવાડમાં વાદળ ફાટવાને કારણે, દરેક જગ્યાએ વિનાશ દેખાઈ રહ્યો છે. મચૈલ માતા મંદિર પાસે બાંધવામાં આવેલા તંબુ ધોવાઈ ગયા છે. વાદળું જ્યાં ફાટ્યું છે તે સ્થળે જવાનો રસ્તો પણ પાણીમાં ધોવાઈ ગયો છે. સુરક્ષા કર્મચારીઓ અને બચાવ કાર્યકરો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાંથી લોકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવા માટે રાહત અને બચાવ કામગીરી હાથ ધરી રહ્યા છે.

હિમાચલ પ્રદેશમાં જુલાઈથી અત્યાર સુધીમાં 30થી વધુ વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. આ નુકસાન 2000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે. હિમાચલ પ્રદેશના કિન્નૌરમાં ગયા દિવસે વાદળ ફાટવાની તસવીરો સામે આવી હતી. હિમાચલના શિમલામાં વરસાદે તબાહી મચાવી છે. કોટખાઈના ખલટૂનાલામાં વાદળ ફાટવાના કારણે આવેલા પૂરમાં ઘણા વાહનો કાટમાળ નીચે દટાઈ ગયા છે. શિમલામાં બે ડઝનથી વધુ વૃક્ષો પડી ગયા છે. વાદળ ફાટવાના કારણે ઘણા વાહનો અને ઇમારતોને પણ નુકસાન થયું છે.

શિમલાના મેહલીમાં રસ્તા પર ભારે કાટમાળ પડ્યો હતો, જેના કારણે સફરજનથી ભરેલા વાહનો રસ્તાની બંને બાજુ જામમાં ફસાઈ ગયા હતા. ફાગુના ગાલુમાં ભૂસ્ખલનને કારણે રસ્તો બ્લોક થઈ ગયો હતો.

ઉત્તરાખંડના ઉત્તરકાશી જિલ્લાના ધરાલીમાં વાદળ ફાટ્યા પછી આવેલા પૂરમાં હોટલ, ઘરો, રસ્તા બધું પત્તાના પોટલા જેવું ધોવાઈ ગયું. આ ભયંકર આફતમાં 5 લોકોના મોત થયા છે જ્યારે 50થી વધુ લોકો ગુમ થયાના અહેવાલ છે. પરિવારો હજુ પણ પોતાના પ્રિયજનોની શોધમાં કાટમાળ શોધી રહ્યા છે. હર્ષિલ વિસ્તારમાં ખીર ગંગા ગડેરા (ઊંડી ખાડો અથવા નાળો)નું પાણીનું સ્તર અચાનક વધી ગયું હતું, જેના કારણે ધરાલી ગામમાં ભારે નુકસાન થયું હતું.

વાદળા કેમ ફાટે છે?
વરસાદની ઋતુમાં વારંવાર વાદળ ફાટવાના બનાવો નોંધાય છે. પર્વતીય વિસ્તારોમાં વાદળ ફાટવાના વારંવાર અહેવાલો આવે છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સતત વાદળ ફાટવાના અહેવાલો આવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે વાદળો કેમ ફાટે છે?

જ્યારે ગરમ હવા જમીન પરથી વાદળો તરફ ઉપર ચઢે છે અને વરસાદના ટીપાંને ઉપર લઈ જાય છે. આને કારણે, યોગ્ય રીતે વરસાદ પડતો નથી અને વાદળોમાં ઘણો ભેજ જમા થાય છે. જ્યારે ઉપર તરફ જતી હવા નબળી પડે છે તો વાદળામાં જમા થયેલું પાણી ઝડપથી એક સાથે નીચે પડવા લાગે છે, આ ઘટનાને વાદળ ફાટવાની ઘટના કહેવામાં આવે છે. વાદળ ફાટવાના કારણે પાણીનો પ્રવાહ વધી જાય છે જે નદીઓમાં પૂર અને વિનાશનું કારણ બને છે.વાદળ ફાટવાની કેટલીક ઘટનાઓ

જુલાઈ, 2025: હિમાચલ પ્રદેશના મંડી જિલ્લામાં 30 જૂનની મધ્યરાત્રિથી 1 જુલાઈની મધ્યરાત્રિ દરમિયાન ભારે વરસાદને કારણે વાદળ ફાટવાની ઘટના અને અચાનક પૂરની સ્થિતિને પગલે ઓછોમાં ઓછા 11 લોકો માર્યા ગયા હતા.

એપ્રિલ, 2025: જમ્મુ અને કાશ્મીરના રામબન જિલ્લામાં ભારે વરસાદને કારણે અલગ અલગ સ્થળોએ અચાનક પૂરમાં ત્રણ લોકો માર્યા ગયા હતા. પૂરમાં લગભગ 40 રહેણાંક મકાનોને નુકસાન થયું. ઘણા વાહનો પણ વહેતા પ્રવાહમાં તણાઈ ગયા.

જુલાઈ, 2024: 30 જુલાઈ, 2024ના રોજ સવારે કેરળના વાયનાડ જિલ્લામાં ભૂસ્ખલન અને ભારે વરસાદને કારણે 300થી વધુ લોકો માર્યા ગયા. આ આપત્તિ કેરળના ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક આફતોમાંની એક હતી. આ પ્રદેશમાં ત્રણ દિવસમાં 570 મીમીથી વધુ વરસાદ પડ્યો હતો. આમાં 397 લોકો ઘાયલ થયા હતા.

31 જુલાઈ, 2024: 31 જુલાઈ, 2024ના રોજ મધ્યરાત્રિએ હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા, કુલ્લુ અને મંડી જિલ્લામાં વાદળ ફાટવાથી આવેલા અચાનક પૂરમાં 22 લોકો માર્યા ગયા હતા. આ ઉપરાંત 33 લોકો ગુમ થયા હોવાના અહેવાલ છે.

28 જુલાઈ, 2021: જમ્મુ અને કાશ્મીરના કિશ્તવાડ જિલ્લાના દચ્છન વિસ્તારના હુંજાર ગામમાં વાદળ ફાટવાની ઘટનામાં 26 લોકો માર્યા ગયા હતા અને 17 ઘાયલ થયા હતા.