નવી દિલ્‍હી, તા.૧૯: ભારતીય રેલ્‍વે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા મુસાફરોની સલામતી અને સુવિધાઓ માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે, ત્‍યારે હવે રેલ્‍વેએ એક નિયમ (રેલ્‍વે નિયમ) કડક રીતે લાગુ કરવાની તૈયારી કરી છે, જે બિલકુલ વિમાનમાં મુસાફરી કરતા મુસાફરો જેવો જ હશે. હા, અમે મુસાફરી દરમિયાન લઈ જવામાં આવતા સામાનના વજન વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ, જે હવે એરલાઇન્‍સ (રેલ્‍વે લગેજ નિયમ જેમ એરલાઇન્‍સ) ની જેમ રેલ્‍વે દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવશે. જોકે, આ નિયમ પહેલાથી જ છે, પરંતુ તેનો સંપૂર્ણ અમલ થઈ શકયો નથી.

હવે મુસાફરો ભારતીય રેલ્‍વેમાં મુસાફરી કરતી વખતે ફક્‍ત નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર જ સામાન પોતાની સાથે લઈ જઈ શકશે. દેશના કેટલાક મુખ્‍ય રેલ્‍વે સ્‍ટેશનો પર સામાનના વજન પર સંબંધિત મર્યાદા કડક રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. એરલાઇન્‍સની જેમ, ટ્રેન મુસાફરી માટે પણ આ નિયમોને સંપૂર્ણપણે લાગુ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. નિયમ અનુસાર, મુસાફરીની વિવિધ શ્રેણીઓ માટે મફત સામાન ભથ્‍થું અલગ છે.

ઉદાહરણ તરીકે, ફર્સ્‍ટ ક્‍લાસ એસી કોચમાં મુસાફરી કરનારાઓને ૭૦ કિલો સુધીનો સામાન લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. એસી સેકન્‍ડ ક્‍લાસના મુસાફરો માટે, આ મર્યાદા ૫૦ કિલો અને થર્ડ એસી અને સ્‍લીપર ક્‍લાસના મુસાફરો માટે, આ મર્યાદા ૪૦ કિલો સુધી રહેશે. બીજી તરફ, જો આપણે જનરલ ટિકિટ પર મુસાફરી કરતા મુસાફરોની વાત કરીએ, તો તેઓ જે સામાન લઈ જઈ શકે છે તેનું વજન ૩૫ કિલો સુધી હોઈ શકે છે.

રેલવેએ વધારાના સામાનને જોખમ ગણાવ્‍યું

હાલ માટે, ઉત્તર રેલ્‍વે અને ઉત્તર મધ્‍ય રેલ્‍વેએ લખનૌ અને પ્રયાગરાજ વિભાગના મુખ્‍ય સ્‍ટેશનોથી આ સિસ્‍ટમ શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. જે રેલ્‍વે સ્‍ટેશનોની ઓળખ કરવામાં આવી છે તેમાં પ્રયાગરાજ, મિર્ઝાપુર, કાનપુર અને અલીગઢ જંકશનનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, લખનૌ ચારબાગ, બનારસ, પ્રયાગરાજ છોકી, સુબેદારગંજ, મિર્ઝાપુર, ટુંડલા, અલીગઢ, ગોવિંદપુરી અને ઇટાવા પણ યાદીમાં સામેલ છે.

રેલવે અધિકારીઓ આ સંદર્ભમાં કહે છે કે આ નિયમો રેલ મુસાફરોની સલામતી અને સુવિધા બંને માટે જરૂરી છે, કારણ કે ઘણી વખત મુસાફરો તેમની સાથે વધુ પડતો સામાન લઈ જાય છે, જેના કારણે કોચમાં બેસવામાં અને ચાલવામાં સમસ્‍યા થાય છે. તેમણે વધારાના સામાનને સુરક્ષા જોખમ ગણાવ્‍યું છે.એરપોર્ટની જેમ જ રેલવે સ્‍ટેશન પર પણ સામાન બુક કરવાની સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે. જો બેગ કે બ્રીફકેસનું વજન નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ હોય અને તે ર્બોડિંગ સ્‍પેસમાં અવરોધ ઉભો કરે, તો તેમના પર દંડ લાદવાની પણ જોગવાઈ છે. રેલવે અનુસાર, જો સામાન નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ અને બુકિંગ વિના જોવા મળે છે, તો સામાન્‍ય દર કરતાં વધુ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. તમને જણાવી દઈએ કે મુસાફરોને ૧૦ કિલો સુધીનો વધારાનો સામાન પોતાની સાથે લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે, તેનાથી વધુ સામાન બુક કરાવવો પડશે.

ભારતીય રેલવે મુસાફરોના સામાન અંગેના નિયમો લાગુ કરવા અને તેને સરળતાથી ચલાવવા માટે સ્‍ટેશનો પર ઇલેક્‍ટ્રોનિક સામાન મશીનો પણ સ્‍થાપિત કરશે. રેલવે પ્‍લેટફોર્મ પર પ્રવેશતા પહેલા મુસાફરોની બેગનું વજન અને કદ તપાસવામાં આવશે. બીજી ખાસ વાત એ છે કે મુસાફરોના સામાનનું વજન જ નહીં, પરંતુ તેમની ટ્રાવેલ બેગનું કદ પણ આ મર્યાદામાં રાખવામાં આવશે.

એ સ્‍પષ્ટ છે કે જો બેગનું કદ જરૂરિયાત કરતા વધારે હોય, તો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે, ભલે વજન મર્યાદા કરતા ઓછું હોય. લખનૌ ઉત્તર રેલ્‍વેના સિનિયર ડીસીએમ કુલદીપ તિવારીના જણાવ્‍યા અનુસાર, મુસાફરોની સુવિધા માટે આ પગલું લેવામાં આવી રહ્યું છે.