સુરેશ ડુગ્ગર દ્વારા, જમ્મુ: પહેલગામમાં પ્રવાસીઓ પર થયેલા ભયાનક આતંકવાદી હુમલાના મહિનાઓ બાદ પણ તેનો પડછાયો કાશ્મીરના પ્રવાસન ઉદ્યોગ પર યથાવત છે. લેથપોરામાં શ્રીનગર-જમ્મુ હાઈવે પર આવેલું, ક્યારેક પ્રવાસીઓની ભીડથી ધમધમતું ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને કેસરનું બજાર આજે સુમસામ બન્યું છે. સ્થાનિક વેપારીઓ સ્વીકારે છે કે હુમલા બાદ તેમની વેચાણ લગભગ સંપૂર્ણપણે અટકી ગયું છે.
પહેલગામના બૈસરન મેદાનમાં 22 એપ્રિલના રોજ થયેલા આ હુમલામાં 26 પ્રવાસીઓ અને એક સ્થાનિક ટટ્ટુ માલિક માર્યા ગયા હતા. આ ઘટનાએ સમગ્ર કાશ્મીરના પ્રવાસન ઉદ્યોગમાં ભારે ભય ફેલાવ્યો, જેના પરિણામે મોટા પાયે પ્રવાસીઓએ તેમની યાત્રાઓ રદ કરી. ડ્રાયફ્રૂટ અને કેસરની દુકાનો માટે જાણીતું લેથપોરા આ હુમલાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયેલા વિસ્તારોમાંનો એક છે.
લેથપોરાની એક મુખ્ય ડ્રાયફ્રૂટની દુકાન, કેસર કોટેજના કર્મચારી ઉમર જણાવે છે કે હુમલા પહેલા, અહીં દરરોજ 100થી વધુ પ્રવાસી વાહનો ઊભા રહેતા હતા. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ એવી છે કે જાણે બજાર બંધ જ થઈ ગયું હોય. છેલ્લા બે મહિનામાં એક પણ પ્રવાસી આવ્યો નથી. અમારી દૈનિક વેચાણ, જે સાંજ સુધીમાં પૂર્ણ થઈ જતું હતું, તે ઘટીને માત્ર 10 ટકા પર આવી ગયું છે.
પ્રવાસન એ આ ક્ષેત્રની અર્થવ્યવસ્થાની જીવાદોરી છે. હોટલના માલિકો, ટૂર ઓપરેટરો, દુકાનદારો અને ડ્રાઇવરો સહિત હજારો લોકો મોસમી પ્રવાસીઓ પર નિર્ભર છે. પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં અચાનક આવેલો 80 ટકાનો ઘટાડો સ્થાનિક વેપારીઓની આજીવિકાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે.
શ્રીનગર અને દક્ષિણ કાશ્મીરના પ્રવાસન સ્થળો વચ્ચે સ્થિત લેથપોરા, પ્રવાસીઓ માટે એક મુખ્ય સ્ટોપ-ઓવર પોઈન્ટ બની ગયું હતું. વેપારીઓ કહે છે કે મોડી સાંજ સુધી ખુલ્લું રહેતું આ બજાર હવે તેની આકર્ષણ અને જીવંતતા ગુમાવી ચૂક્યું છે.
ઉમરના કહેવા મુજબ, "બધી રોનક જતી રહી છે. દુકાનો હવે વહેલી બંધ થઈ જાય છે. પ્રવાસીઓ વિના, આ જગ્યા નિર્જીવ લાગે છે. જો પરિસ્થિતિ નહીં સુધરે તો અમને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે. આ માત્ર એક વ્યવસાય નથી, પણ અમારી ઓળખ છે."
અનેક વેપારી સંગઠનોએ જમ્મુ-કાશ્મીર પ્રશાસન પાસે પ્રવાસીઓનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વળતર અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવાની અપીલ કરી છે. સ્થાનિક લોકોએ પણ લાંબા ગાળાના આર્થિક નુકસાનને અટકાવવા માટે તાત્કાલિક સરકારી હસ્તક્ષેપની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. સૌની નજર હવે સરકારના આગામી પગલાં પર ટકેલી છે, જેથી આર્થિક સંકટમાં ઘેરાયેલા રોજગારોને ફરી પાટા પર લાવી શકાય.