નવી દિલ્હી : ડુક્કર ઉછેર એ વિશ્વભરમાં માંસ ઉત્પાદનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તે ઘણા દેશોની અર્થવ્યવસ્થામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. હાલમાં, વિશ્વભરમાં ડુક્કરની વસ્તી લગભગ 78 કરોડ છે. વિશ્વમાં સૌથી વધુ ડુક્કર ચીનમાં જોવા મળે છે. વિશ્વની કુલ ડુક્કરની વસ્તીના લગભગ અડધા ચીનમાં છે. માહિતી અનુસાર, ચીનમાં લગભગ 40-45 કરોડ ડુક્કર છે. ડુક્કર ઉછેરમાં ચીન પછી યુરોપિયન યુનિયન (ખાસ કરીને જર્મની, સ્પેન, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, પોલેન્ડ) અને અમેરિકા આવે છે. એશિયામાં, ચીન પછી, વિયેતનામ અને ફિલિપાઇન્સ આવે છે.

સામાન્ય લોકો ડુક્કર વિશે જાણે છે કે તેમને માંસ માટે ઉછેરવામાં આવે છે. માર્ગ દ્વારા, તેઓ ખેતરો અથવા જંગલોમાં રહે છે અને માટીમાં ફરે છે. પરંતુ તેમના વિશે ઘણી અજાણી અને ખાસ વાતો છે જે ખૂબ જ ઓછા લોકો જાણે છે. તેઓ ખૂબ જ સ્વચ્છ પ્રાણીઓ છે. નામથી વિપરીત, ડુક્કર તેમના રહેવાની જગ્યાને ગંદી કરતા નથી. તેઓ શૌચ કરવા માટે અલગ જગ્યા પસંદ કરે છે, એટલે કે, તેઓ 'શૌચાલય તાલીમ' મેળવી શકે છે. કાદવ કે માટીમાં લપસી જવાનું કારણ ગંદકી નથી પણ ઠંડક મેળવવા અને સૂર્ય અને જંતુઓથી ત્વચાને બચાવવા માટે છે. ડુક્કરના શરીરમાં ખૂબ ઓછી પરસેવાની ગ્રંથીઓ હોય છે. તેથી, તેઓ શરીરનું તાપમાન ઘટાડવા માટે કાદવ કે પાણીમાં જાય છે.

આસામમાં ડુક્કરની સંખ્યા સૌથી વધુ છે

ભારતમાં આસામમાં સૌથી વધુ ડુક્કર છે. 2019 ની પશુધન ગણતરી મુજબ, આસામમાં 21 લાખથી વધુ ડુક્કર છે. આસામ પછી ઝારખંડ (12.8 લાખ) અને મેઘાલય (7.1 લાખ) આવે છે. દેશની કુલ ડુક્કરની વસ્તીમાં આ ત્રણ રાજ્યોનો મોટો હિસ્સો છે. પૂર્વોત્તર ભારતમાં ડુક્કર ઉછેર એક મહત્વપૂર્ણ વ્યવસાય છે, જે ગ્રામીણ અને આદિવાસી સમુદાયો માટે આજીવિકાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. ભારતમાં ડુક્કરની કુલ સંખ્યા લગભગ 90.6 લાખ છે. છેલ્લા દાયકાની તુલનામાં આ સંખ્યામાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને પૂર્વોત્તર રાજ્યો અને શહેરી વિસ્તારોમાં ડુક્કરની માંગ સતત વધી રહી છે. પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી, વિદેશી બજારોમાં પણ તેની માંગ છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે ડુક્કર 20 થી વધુ પ્રકારના અવાજો કરી શકે છે. તેમના ગર્જના, ચીસો અને વિવિધ અવાજો એક 'ભાષા' જેવા છે, જેના દ્વારા તેઓ લાગણીઓ વ્યક્ત કરે છે અને ચેતવણી આપે છે. તેઓ અરીસામાં પોતાને ઓળખી શકે છે. ખૂબ ઓછા પ્રાણીઓમાં આ ક્ષમતા હોય છે. એટલે કે, તેમની પાસે સ્વ-જાગૃતિ હોય છે. ડુક્કરની આંખો તેમના માથાની બાજુઓ પર હોય છે, જે તેમને આસપાસના દ્રશ્યને જોવાની ક્ષમતા આપે છે. જોકે તેઓ ખૂબ દૂર સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકતા નથી, તેમની પેરિફેરલ દ્રષ્ટિ ઉત્તમ છે. તેઓ કુટુંબના જૂથોમાં રહે છે, જ્યાં માદા અને બાળકો સાથે રહે છે.

લાગણીઓ અનુભવી શકે છે
ડુક્કર ઈર્ષ્યા, ખુશી, દુ:ખ અને સ્નેહ જેવી લાગણીઓ અનુભવી શકે છે. ડુક્કર ભાવનાત્મક બંધનો બનાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, માતા ડુક્કર લોરી જેવા અવાજો કરીને બાળકોને શાંત કરે છે. બાળકો તેમની માતાઓને ઓળખે છે. તેમની યાદશક્તિ અદ્ભુત છે. ડુક્કર વર્ષો સુધી દિશાઓ, ચહેરાઓ અને લોકોને પણ યાદ રાખી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે ડુક્કર ખૂબ જ બુદ્ધિશાળી પ્રાણીઓ છે. તેમની બુદ્ધિ કૂતરાઓ અને નાના બાળકો જેવી જ છે. મગજનું કદ શરીરના પ્રમાણમાં સારું માનવામાં આવે છે. પુખ્ત ડુક્કરનું મગજ લગભગ 180-190 ગ્રામ વજન ધરાવે છે. તેઓ અરીસામાં પોતાને ઓળખી શકે છે, સંખ્યાઓ ઓળખી શકે છે અને યુક્તિઓ શીખી શકે છે.

ડુક્કર ખૂબ જ સામાજિક પ્રાણીઓ છે. તેઓ જૂથોમાં રહે છે અને મિત્રતા/આસક્તિ વિકસાવે છે. નર ડુક્કર ગર્જના કરતા અવાજો કરે છે, જમીન ખોદે છે અને માદાને આકર્ષવા માટે તેની સુગંધથી સંકેતો મોકલે છે. જ્યારે માદા ડુક્કર તૈયાર થાય છે, ત્યારે તે ખાસ અવાજો કરે છે અને નર પાસે આવવા દે છે. સમાગમનો સમય થોડી મિનિટોથી અડધા કલાક સુધીનો હોઈ શકે છે. નર ગર્ભધારણની શક્યતા વધારવા માટે લાંબા સમય સુધી 'રહે છે'. નર ડુક્કર સામાન્ય રીતે ઘણી માદાઓ સાથે સંવનન કરે છે. માદા પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન ઘણા નરોને આકર્ષી શકે છે.

સામાન્ય રીતે, ખેડૂતો અથવા પશુપાલકો તે માદા ડુક્કરને 'રાણી ડુક્કર' કહે છે જે બાળકોને જન્મ આપે છે અને વારંવાર પ્રજનન કરે છે. આવી માદા ડુક્કરને ખૂબ મૂલ્યવાન માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સમગ્ર ટોળાની વસ્તીમાં વધારો કરે છે. જંગલી અથવા પાળેલા ટોળામાં, અનુભવી અને મોટી ઉંમરની માદા ડુક્કર ઘણીવાર આગેવાની લે છે. તે ખોરાક શોધવા અને સલામતીમાં જૂથને માર્ગદર્શન આપે છે. કેટલીક જગ્યાએ, લોકો તેને 'ક્વીન પિગ' પણ કહે છે. એક 'ક્વીન પિગ' તેના જીવનકાળમાં 60-70 બાળકોને જન્મ આપી શકે છે. સારી રીતે ઉછરેલું રાણી પિગ એ ખેડૂતની સૌથી મોટી સંપત્તિ છે.