નવી દિલ્‍હી, તા.૨૭: અમેરિકાના રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે ભારત પર ટેરિફ બોમ્‍બ ફેંકયો છે. તેમણે ભારતીય માલ પર ૫૦% ટેરિફ લાદ્યો છે જે આજથી અમલમાં આવશે. અમેરિકા પહેલાથી જ ભારતીય માલ પર ૨૫% ટેરિફ લાદી રહ્યું હતું. રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા પર ભારત પર વધારાનો ૨૫% ટેરિફ લાદવામાં આવ્‍યો છે. એક અહેવાલ મુજબ, આનાથી ભારતની લગભગ ઼૪૮.૨ બિલિયનની નિકાસ પર અસર પડશે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે તેની સૌથી મોટી અસર તે ઉદ્યોગો પર પડશે જે વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. આમાં કાપડ, ઝીંગા, ચામડું, હીરા અને ઝવેરાત, કાર્પેટ અને ફર્નિચર ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત દર વર્ષે ૪.૧ બિલિયન ચામડાની નિકાસ કરે છે. આમાં અમેરિકાનો હિસ્‍સો ૮૭૦ મિલિયન (લગભગ ૨૦%) છે. ભારત પર લાદવામાં આવેલા ૫૦% ટેરિફથી વિયેતનામ અને ઇન્‍ડોનેશિયાને ઘણો ફાયદો થશે. પ્રાઇમસ પાર્ટનર્સ ઇન્‍ડિયાના સહ-સ્‍થાપક અને એમડી કનિષ્‍ક મહેશ્વરીએ જણાવ્‍યું હતું કે ૧૦૦ બિલિયનના યુએસ ચામડાની આયાત બજારમાં ભારતનો હિસ્‍સો વધુ ૧% ઘટશે. નોમુરાના મતે, ભારત તેની કુલ નિકાસના લગભગ ૧૮% અમેરિકામાં મોકલે છે, જે ભારતના GDPના લગભગ ૨.૨% છે.

ભારત વાર્ષિક આશરે ૬૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા (૭.૪ બિલિયન) મૂલ્‍યના સીફૂડ અમેરિકામાં નિકાસ કરે છે, જેમાં ઝીંગા કુલ નિકાસના લગભગ ૪૦% હિસ્‍સો ધરાવે છે. ૫૦% ટેરિફથી ૨૪,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાની નિકાસનો નાશ થઈ શકે છે. સીફૂડ એક્‍સપોર્ટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્‍ડિયાના વડા પવન કુમારે જણાવ્‍યું હતું કે તાજેતરના અઠવાડિયામાં યુએસ ગ્રાહકોના ઓર્ડર બંધ કરવામાં આવ્‍યા છે. આનાથી ખેડૂતો માટે કિંમતોમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. આંધ્રપ્રદેશ ભારતનું સૌથી મોટું ઝીંગા નિકાસ કરતું રાજ્‍ય છે જ્‍યાં લાખો ખેડૂતોને અસર થઈ શકે છે.

વાણિજ્‍ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના જણાવ્‍યા અનુસાર, ભારતે નાણાકીય વર્ષ ૨૪ માં યુએસમાં ૧૦ બિલિયન મૂલ્‍યના રત્‍નો અને ઝવેરાતની નિકાસ કરી હતી. અમેરિકા સૌથી મોટું બજાર રહ્યું છે. જેમ એન્‍ડ જ્‍વેલરી એક્‍સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્‍સિલના અધ્‍યક્ષ કિરીટ ભણસાલીએ નવા ટેરિફને ઉદ્યોગ માટે પ્રલય ગણાવ્‍યા. અજય શ્રીવાસ્‍તવ કહે છે કે જો કોઈ વેપાર કરાર ન થાય તો ૧૫૦,૦૦૦-૨૦૦,૦૦૦ સુધીની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. વિશ્વના ૮૦% થી વધુ રફ હીરા સુરતમાં કાપવામાં આવે છે અને પોલિશ કરવામાં આવે છે. ત્‍યાં ઓર્ડર પહેલાથી જ ઘટી રહ્યા છે.

PIB અનુસાર, ભારત વૈશ્વિક સ્‍તરે કાપડ અને વષાોનો છઠ્ઠો સૌથી મોટો નિકાસકાર છે. ભારતમાંથી થતી કુલ કાપડ નિકાસમાં અમેરિકાનો હિસ્‍સો ૨૯ ટકા છે. ગયા વર્ષે, ભારતે અમેરિકાને લગભગ ૧૦.૩ બિલિયનના કાપડની નિકાસ કરી હતી. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ૫૦% ટેરિફ ભારતીય નિકાસને બજારમાંથી બહાર કરી શકે છે. એપેરલ એક્‍સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્‍સિલના જનરલ સેક્રેટરી મિથિલેશ્વર ઠાકુરે જણાવ્‍યું હતું કે આ ક્ષેત્રને હવે બાંગ્‍લાદેશ, વિયેતનામ, શ્રીલંકા અને કંબોડિયા સાથે સ્‍પર્ધા કરવામાં મુશ્‍કેલી પડશે.

થિંક ટેન્‍ક GTRI અનુસાર, ભારત દર વર્ષે લગભગ ૮૬.૫ બિલિયનના માલ અમેરિકા મોકલે છે. આમાંથી, લગભગ ૬૦.૨ બિલિયન (લગભગ ૬૬%) હવે ૫૦% ટેરિફનો સામનો કરશે. GTRI ના સ્‍થાપક અજય શ્રીવાસ્‍તવનો અંદાજ છે કે અસરગ્રસ્‍ત ક્ષેત્રોમાંથી નિકાસ ૭૦% સુધી ઘટી શકે છે. તે ૬૦.૨ બિલિયનથી ઘટીને ૧૮.૬ બિલિયન થઈ શકે છે. અમેરિકામાં કુલ નિકાસ ૪૩% સુધી ઘટી શકે છે, જેના કારણે ભારતના નિકાસ કેન્‍દ્રોમાં લાખો નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. (રર.૩)