નવી દિલ્હી : રશિયા-યુક્રેન અને ઈઝરાયેલ-ઈરાન જેવા યુદ્ધોમાંથી પાઠ શીખીને ભારતે પોતાની સુરક્ષા માટે એક અનોખું અને મજબૂત પગલું ભર્યું છે. ભારતે પોતાની સ્વદેશી હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી (Integrated Air Defence Weapon System - IADWS) વિકસાવી છે, જેને 'સુદર્શન ચક્ર' જેવું કવચ માનવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ એટલી શક્તિશાળી છે કે તે ભવિષ્યમાં F-35 જેવા આધુનિક ફાઈટર જેટને પણ નકામા બનાવી દેશે.
 
ત્રણ સ્તરોની સુરક્ષા: કોઈ છટકી નહીં શકે
આ નવી સિસ્ટમને ત્રણ સ્તરોમાં ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, જે કોઈપણ હવાઈ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવશે. જો દુશ્મનનો હુમલો એક સ્તરમાંથી બચી જાય તો પણ તે બીજા અને ત્રીજા સ્તરમાં ફસાઈ જશે. ૨૩ ઓગસ્ટે ઓડિશાના દરિયાકિનારે DRDO દ્વારા આ સિસ્ટમનું સફળ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. આ પરીક્ષણમાં IADWS એ એક જ સમયે જુદી જુદી ઊંચાઈ અને અંતર પર રહેલા ત્રણ લક્ષ્યો (બે હાઈ-સ્પીડ UAV અને એક મલ્ટીકોપ્ટર ડ્રોન) ને તોડી પાડ્યા.

આ સિસ્ટમમાં ત્રણ મુખ્ય સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે:

• QRSAM: ૨૫-૩૦ કિમીની રેન્જવાળી આ મિસાઈલ સિસ્ટમ ૧૦ કિમીની ઊંચાઈ સુધીના લક્ષ્યોને નષ્ટ કરી શકે છે.

• VSHORADS: આ સિસ્ટમ ઓછી ઊંચાઈના જોખમોનો સામનો કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે.

• ડાયરેક્ટેડ એનર્જી વેપન (DEW): આ એક ૩૦ કિલોવોટનું લેસર છે જે ૩.૫ કિમી સુધીના ડ્રોન, હેલિકોપ્ટર અને મિસાઈલોનો નાશ કરી શકે છે.

આ ત્રણેય સિસ્ટમ્સને DRDL દ્વારા વિકસિત કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સેન્ટર દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.
 
'ઓપરેશન સિંદૂર' માંથી શીખેલા પાઠ
મે મહિનામાં પાકિસ્તાની ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાને નિષ્ક્રિય કરવા માટે 'ઓપરેશન સિંદૂર' હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ ઓપરેશને ભારતીય હવાઈ કવચની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. આ નવી IADWS સિસ્ટમ તે જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરવા તરફનું એક મોટું પગલું છે.
 
'સ્ટાર વોર્સ' જેવી ક્ષમતાઓ તરફ
DRDOના વડા સમીર વી. કામતના જણાવ્યા મુજબ, "આ તો ફક્ત શરૂઆત છે." DRDO હાઇ-એનર્જી માઇક્રોવેવ્સ અને ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક પલ્સ જેવી ટેકનોલોજી પર પણ કામ કરી રહ્યું છે, જે ભારતને 'સ્ટાર વોર્સ' જેવી ક્ષમતાઓ પ્રદાન કરશે.

જોકે, આ મોટી સિદ્ધિઓ છતાં, ભારત હજુ પણ ફાઈટર જેટ એન્જિન ટેકનોલોજીમાં વિદેશી સપ્લાયર્સ પર નિર્ભર છે. પીએમ મોદીએ પણ લાલ કિલ્લા પરથી સ્વદેશી જેટ એન્જિન વિકસાવવાની હાકલ કરી હતી, કારણ કે મિસાઈલો અને રડારમાં પ્રગતિ છતાં આ ક્ષેત્રમાં પાછળ રહેવું એક મોટી વ્યૂહાત્મક નબળાઈ છે.