નવી દિલ્હી : દર વર્ષે ૩૦ ઓગસ્ટના રોજ ભારતમાં રાષ્ટ્રીય લઘુ ઉદ્યોગ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના અર્થતંત્રમાં નાના ઉદ્યોગોના અમૂલ્ય યોગદાનને માન્યતા આપવાનો છે. ૨૦૦૧માં શરૂ થયેલો આ વાર્ષિક પ્રસંગ, ખાસ કરીને સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME)ના મહત્વને ઉજાગર કરે છે, જે દેશના આર્થિક અને સામાજિક વિકાસનો પાયો છે.
 
MSMEનું યોગદાન: અર્થતંત્ર અને રોજગારીનું એન્જિન
એક કૃષિપ્રધાન દેશ તરીકે ઓળખાતા ભારત માટે, MSME ક્ષેત્ર એક મહત્વપૂર્ણ એન્જિન સાબિત થયું છે. આ ક્ષેત્રે અત્યાર સુધીમાં ૨૯.૪૪ કરોડથી વધુ લોકોને રોજગારી પૂરી પાડી છે, જે દેશની મોટી વસ્તીને આર્થિક સશક્તિકરણ પ્રદાન કરે છે. આ ઉદ્યોગો માત્ર આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ જ નહીં, પરંતુ ગરીબો, મહિલાઓ, યુવાનો અને નબળા વર્ગો માટે આજીવિકા અને સમાવેશી વિકાસના મુખ્ય સ્ત્રોત પણ છે.
 
સરકારની પહેલ અને નવીનતાનું પ્રોત્સાહન
રાષ્ટ્રીય લઘુ ઉદ્યોગ દિવસનો ઉદ્દેશ્ય નાના ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા, નવીનતા લાવવા અને આર્થિક વિકાસને વેગ આપવાનો છે. ભારત સરકારે આ હેતુ માટે અનેક યોજનાઓ શરૂ કરી છે:

• ઉદ્યમ સહાય પ્લેટફોર્મ (UAP): ૧૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજ શરૂ કરાયેલ આ પ્લેટફોર્મ અનૌપચારિક ઉદ્યોગોને ઔપચારિક ક્ષેત્ર સાથે જોડે છે, જેથી તેઓ સરકારી યોજનાઓનો લાભ લઈ શકે. હાલમાં, ઉદ્યમ પોર્ટલ પર ૬,૭૭,૦૬,૩૩૬ MSME નોંધાયેલા છે.

• પીએમ વિશ્વકર્મા યોજના: ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજ શરૂ થયેલી આ યોજના કારીગરો અને શિલ્પકારોના ઉત્પાદનો અને સેવાઓની ગુણવત્તા સુધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

• PMEGP અને SFURTI: પ્રધાનમંત્રી રોજગાર સર્જન કાર્યક્રમ અને SFURTI જેવી અન્ય યોજનાઓ પણ આ ક્ષેત્રને વેગ આપવા માટે કાર્યરત છે.

આ તમામ પ્રયાસો દર્શાવે છે કે ભારત સરકાર MSME ક્ષેત્રને માત્ર આર્થિક એકમો તરીકે નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રની સામાજિક કરોડરજ્જુ તરીકે જુએ છે, જે સશક્તિકરણ અને સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.