નવી દિલ્હી :આર્થિક ગુનેગારો સામે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ મોટી સફળતા મેળવી છે. તપાસ એજન્સીએ પહેલીવાર ઇન્ટરપોલ દ્વારા પર્પલ નોટિસ જારી કરી છે. આ નોટિસ ગયા અઠવાડિયે 21 ઓગસ્ટના રોજ જારી કરવામાં આવી હતી અને તે વેપાર-આધારિત મની લોન્ડરિંગના એક નવા પ્રકાર (એટલે કે વેપારના બહાના હેઠળ કાળા નાણાંને સફેદમાં રૂપાંતરિત કરવાની યુક્તિ)નો ખુલાસો કરે છે.

 ઇન્ટરપોલની પર્પલ નોટિસ વાસ્તવમાં વિશ્વના 196 સભ્ય દેશોની એજન્સીઓને ગુનેગારો દ્વારા કાયદાથી બચવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી નવી યુક્તિઓ વિશે માહિતી પૂરી પાડવાનો છે.

પર્પલ નોટિસ એ ઇન્ટરપોલ દ્વારા પ્રકાશિત 8 પ્રકારની નોટિસોમાંની એક છે, જે સભ્ય દેશોને "ગુનેગારો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી મોડસ ઓપરેન્ડી, વસ્તુઓ, સાધનો અને છુપાવવાની પદ્ધતિઓ વિશે માહિતી પૂરી પાડે છે". પર્પલ નોટિસનું પ્રકાશન એ ED દ્વારા આ નવા ઉભરતા મની લોન્ડરિંગ વલણો વિશે જાગૃતિ લાવવા અને તેના વૈશ્વિક સમકક્ષોને સંવેદનશીલ બનાવવાનો પ્રયાસ છે.

EDની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કેટલીક સ્થાનિક અને વિદેશી શેલ કંપનીઓનું એક સંગઠિત નેટવર્ક મળી આવ્યું હતું, જે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની આડમાં મોટા પાયે મની લોન્ડરિંગમાં સામેલ હતી. આનો અર્થ એ થયો કે આ શેલ કંપનીઓ (માત્ર કાગળ પર બનેલી નકલી કંપનીઓ) મળીને મોટા પાયે કાળા નાણાંને સફેદ કરી રહી છે. આ માટે, તેઓએ વ્યવસાયની મદદ લીધી.

આ માટે, અંડર-ઇનવોઇસિંગ એટલે કે આયાત બિલને વાસ્તવિક રકમ કરતા ઓછું દર્શાવવું, નકલી ડ્યુટી-ફ્રી આયાત જેમ કે સેમિકન્ડક્ટરની નકલી આયાત, નકલી દસ્તાવેજો અને પાલન કાગળો, પરિપત્ર ટ્રેડિંગ એટલે કે વિવિધ દેશોમાં વારંવાર નિકાસ કરાયેલ સમાન માલ દર્શાવવો વગેરેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ યુક્તિઓ દ્વારા, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારનું એક નકલી નેટવર્ક બિછાવવામાં આવ્યું હતું જેથી ખરેખર જે વિશાળ મની લોન્ડરિંગ થઈ રહ્યું હતું તેને છુપાવી શકાય. આ પદ્ધતિ હવાલા કૌભાંડ જેવી જ છે. ફરક માત્ર એટલો છે કે આ બધું બેંકિંગ ચેનલો અને કાગળ કંપનીઓ દ્વારા થયું, જેથી કોઈ એજન્સી તેને પકડી ન શકે.

ED ની આ જાંબલી નોટિસ દર્શાવે છે કે ભારત હવે માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ મની લોન્ડરિંગ જેવા ગુનાઓ સામે લડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ED ગ્લોબલ નેટવર્ક અને એસેટ રિકવરી ઇન્ટર-એજન્સી નેટવર્ક (એશિયા પેસિફિક) જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને વિશ્વને જાગૃત કરી રહ્યું છે જેથી ગુનેગારોને ક્યાંય સુરક્ષિત આશ્રય ન મળે.

આ પગલું એ વાતનો પુરાવો છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક સ્તરે મની લોન્ડરિંગ અને આર્થિક ગુનાઓ સામેની લડાઈમાં નેતૃત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ઇન્ટરપોલ દ્વારા જારી કરાયેલ આ નોટિસ અન્ય દેશોને પણ ચેતવણી આપશે અને ભવિષ્યમાં આવી જટિલ ગુનાહિત યુક્તિઓ પકડવી સરળ બનશે