નવી દિલ્હી ૨ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫: ભારતે ૨૦૪૭ સુધીમાં એક વિકસિત અને સમૃદ્ધ રાષ્ટ્ર બનવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, અને આ સપનાને સાકાર કરવામાં ટેકનોલોજી, ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ અરુંધતી ભટ્ટાચાર્યના મતે, ભારતનું ડિજિટલ માળખું (જેમ કે આધાર અને UPI)એ આ પરિવર્તનનો પાયો નાખ્યો છે, જેણે હવે AI ક્રાંતિ માટે રસ્તો ખોલ્યો છે.
     
ડિજિટલ પાયો: સમાવેશ અને પ્રગતિ
ભારતના ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરે વ્યાપક સમાવેશ સુનિશ્ચિત કર્યો છે. વિશ્વની સૌથી મોટી બાયોમેટ્રિક ID સિસ્ટમ, આધાર,એ ૧૦૦ કરોડથી વધુ નાગરિકોને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવામાં મદદ કરી છે. જ્યારે UPI એ ડિજિટલ પેમેન્ટમાં ક્રાંતિ લાવી છે, જેણે ૨૦૨૫ના પ્રથમ પાંચ મહિનામાં જ રૂ. ૧૦૧ લાખ કરોડથી વધુના વ્યવહારો નોંધાવ્યા છે. આ સફળતાથી ભારતમાં એક એવો પાયો તૈયાર થયો છે જેના પર AI-આધારિત નવીનતાનો મહેલ ઊભો કરી શકાય છે.
 
AI: દરેક ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ
AI માત્ર આઉટપુટ સુધારવા માટે જ નહીં, પરંતુ અસમાનતા ઘટાડવા અને દરેક માટે તકોનો વિસ્તાર કરવા માટે પણ એક શક્તિશાળી સાધન બની રહ્યું છે. ભટ્ટાચાર્યએ તેના કેટલાક ઉદાહરણો આપ્યા:

• કૃષિ: Aquaconnect અને Phylo જેવા સ્ટાર્ટઅપ્સ ખેડૂતોને પાકની ઉપજ વધારવા અને પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરી રહ્યા છે. 'કિસાન ઈ-મિત્ર' જેવી સરકારી પહેલ ખેડૂતોને હવામાન પરિવર્તનના પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે.

• આરોગ્યસંભાળ: AIMSનું AI પ્લેટફોર્મ કેન્સરનું ઝડપી નિદાન સક્ષમ બનાવે છે, જ્યારે AI-સંચાલિત ટેલિમેડિસિન ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારો વચ્ચેના અંતરને દૂર કરી રહ્યું છે.

• શિક્ષણ: Embibe અને SpeakX જેવા પ્લેટફોર્મ AIની મદદથી વ્યક્તિગત શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસમાં ક્રાંતિ લાવી રહ્યા છે, જેથી યુવાનોને નોકરી માટે તૈયાર કરી શકાય.
 
ભવિષ્યનો માર્ગ: માળખાગત સુવિધા અને માનવશક્તિ
ભટ્ટાચાર્યએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, AIની વાસ્તવિક સંભાવનાને સાકાર કરવા માટે, તે દરેક વ્યક્તિ સુધી પહોંચવું જરૂરી છે. આ માટે, આપણે ફક્ત નવીનતા પર જ નહીં, પરંતુ માળખાગત સુવિધાઓ, કૌશલ્ય વિકાસ, નીતિ અને વિશ્વાસ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે. ભારતમાં ડિજિટલ પરિવર્તન માટે એક વ્યાપક એજન્ડાને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂર છે, જેમાં AI સાક્ષરતા અને માનવ-AI સહયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે.

તેમણે કહ્યું કે, આપણે એક એવી AI સિસ્ટમ બનાવવી જોઈએ જે સમાનતા, ગૌરવ અને ન્યાયના સિદ્ધાંતોનું રક્ષણ કરતી વખતે માનવ ક્ષમતાઓને વધારે. આ માત્ર એક ટેકનોલોજીકલ જ નહીં, પરંતુ એક સામાજિક જરૂરિયાત પણ છે, જે બુદ્ધિશાળી યુગમાં ભારતની સફળતા સુનિશ્ચિત કરશે.