મુંબઈ, 4 સપ્ટેમ્બર 2025: જો તમે વિદેશમાં કોઈને પૈસા મોકલવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તૈયાર રહો. હવે તમારી બેંક તમને હેતુ પૂછશે અને તે પણ એક ચોક્કસ "કોડ" સાથે. એક સમયે વિદેશી ટ્રાન્સફર માટેનો સૌથી સરળ અને 'અજાણ્યો' રસ્તો હવે બંધ થઈ ગયો છે.

દેશમાંથી થતા પૈસાના બેફામ પ્રવાહને રોકવા માટે, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના ઇશારે બેંકોએ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અત્યાર સુધી, જો કોઈ ટ્રાન્સફરનો હેતુ સ્પષ્ટ ન હોય તો લોકો અને કંપનીઓ 'અન્ય સેવાઓ' (કોડ S1099) હેઠળ સરળતાથી નાણાં મોકલી શકતા હતા. કોઈ વધારે પ્રશ્નો પૂછવામાં આવતા ન હતા.

પરંતુ છેલ્લા બે મહિનાથી પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે.

શું થયો છે નવો ફેરફાર?
હવે દેશની મોટાભાગની બેંકો, પછી તે સરકારી હોય કે ખાનગી, S1099 કોડ હેઠળ થતા કોઈપણ ટ્રાન્સફરને મંજૂરી આપવાની ના પાડી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, RBI એ બેંકોને અનૌપચારિક રીતે સૂચના આપી છે કે આ કોડનો ઉપયોગ થતો અટકાવવામાં આવે અને દરેક ટ્રાન્સફરની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણયનો હેતુ છેતરપિંડી અને શંકાસ્પદ વ્યવહારો પર અંકુશ લગાવવાનો છે.

કાયદેસર વ્યવહારો પણ મુશ્કેલીમાં!
આ નવા નિયમથી કાયદેસરના વ્યવહારો કરતા લોકો અને કંપનીઓ પણ મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. CA ફર્મ PR ભુટા & કંપનીના ભાગીદાર હર્ષલ ભુટા જણાવે છે કે, “આના કારણે ખોટા રિપોર્ટિંગ થઈ રહ્યું છે. ઘણા કાયદેસરના વ્યવહારો માટે કોઈ ચોક્કસ કોડ અસ્તિત્વમાં જ નથી. ઉદાહરણ તરીકે, વિદેશી પ્રોફેશનલ સંસ્થાઓની સભ્યપદ ફી, ગ્રુપ ઈન્સ્યોરન્સનું પ્રીમિયમ અથવા વિદેશી પ્રકાશનોની સબસ્ક્રિપ્શન ફી જેવી ચૂકવણીઓ માટે કોઈ સ્પષ્ટ કોડ નથી."

આ પરિસ્થિતિમાં બેંકો પણ સાવચેત થઈ ગઈ છે. તેઓ સત્તાવાર નિયમોના અર્થઘટન પર અતિશય સાવધ બની ગઈ છે, કારણ કે સરકાર અને કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા વિદેશી રોકાણ અને રેમિટન્સના નિયમોને સતત કડક કરવામાં આવી રહ્યા છે.
 
હવે શું?
વ્યક્તિઓ અને કંપનીઓએ હવે તેમના ટ્રાન્સફર માટે સાચા કોડની ચકાસણી કરવી અને બેંક સાથે વાત કરવી ફરજિયાત બની ગયું છે. આ પગલું ભલે દેશના નાણાકીય માળખાને વધુ મજબૂત બનાવે, પરંતુ રોજબરોજના કાયદેસર વ્યવહારો માટે તે એક નવો પડકાર બની ગયું છે. શું આ કડકાઈ જરૂર કરતાં વધારે છે, કે પછી બદલાતા સમયની માંગ?