નવી દિલ્હી : ભારતીય લોકશાહીમાં સંઘવાદ અને રાજ્યોના અધિકારો પર એક મોટો વિવાદ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો છે. જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે દાવો કર્યો કે રાજ્યપાલો દ્વારા બિલોને રોકી રાખવાના કિસ્સાઓ બહુ ઓછા છે અને રાજ્યો "ખોટા ભય" વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે આ દાવા પર આકરો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને પૂછ્યું, "જ્યારે રાજ્યપાલ પાસે બિલ ચાર વર્ષથી પેન્ડિંગ હોય ત્યારે તમે કેવી રીતે કહી શકો કે રાજ્યો ખોટો ભય વ્યક્ત કરી રહ્યા છે?"
 
કેન્દ્ર અને સુપ્રીમ કોર્ટ વચ્ચેની દલીલો
કેન્દ્ર સરકાર તરફથી, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ દલીલ કરી હતી કે છેલ્લા 55 વર્ષમાં માત્ર 20 બિલોની સંમતિ જ અટકાવવામાં આવી છે અને 90% કિસ્સાઓમાં, બિલોને એક મહિનામાં મંજૂરી મળી છે. તેમણે કહ્યું કે, રાજ્યપાલની ભૂમિકા બંધારણના રક્ષક તરીકેની છે અને તેઓએ મુખ્યમંત્રી સાથે સંવાદ અને સહયોગથી કામ કરવું જોઈએ. મહેતાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે, આ રાજકીય સંવાદથી ઉકેલી શકાય તેવો મુદ્દો છે અને કોર્ટે દરેક બાબતમાં દખલ કરવી ન જોઈએ.

પરંતુ કોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી નહીં. જસ્ટિસ પી.એસ. નરસિંહાએ કલમ 200 અને 201ની જોગવાઈઓનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે, બંધારણ રાજ્યપાલને શરૂઆતમાં જ બિલ પર સંમતિ રોકી રાખવાની સત્તા આપતું નથી. તેમણે કહ્યું કે, રાજ્યપાલ પાસે બે વિકલ્પો હોય છે: કાં તો તેઓ બિલને મંજૂરી આપે અથવા તેને પુનર્વિચાર માટે વિધાનસભાને પાછું મોકલે. પરંતુ જો બિલ ફરીથી વિધાનસભા દ્વારા પસાર થઈને તેમની પાસે આવે, તો શું થાય તે અંગે બંધારણ મૌન છે.
 
બંધારણની જોગવાઈઓ પર સવાલ
જસ્ટિસ નરસિંહાએ પ્રશ્ન કર્યો કે, શું એવી પરિસ્થિતિ સ્વીકારી શકાય કે રાજ્યપાલ કોઈપણ કારણ વગર બિલને અનિશ્ચિત સમય સુધી રોકી રાખે? તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, લોકશાહી અને સંઘવાદ બંને મહત્વના છે અને બંને વચ્ચે સંતુલન જળવાવું જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ આ રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભ પર 14 પ્રશ્નો પર આઠ દિવસથી સુનાવણી કરી રહી છે. આ સુનાવણીમાં અનેક વરિષ્ઠ વકીલો પણ ભાગ લઈ રહ્યા છે, જે રાજ્યોના અધિકારો અને કેન્દ્ર-રાજ્ય સંબંધોના ભવિષ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.