નવી દિલ્હી : વર્ષ 2021 માં નીતિ આયોગ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડ ડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ પર રાજકીય લડાઈ વધુ તીવ્ર બની છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીએ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે, આ પ્રોજેક્ટને "પર્યાવરણીય અને આદિવાસી આપત્તિ" ગણાવ્યો છે. બીજી તરફ, ભાજપના પ્રવક્તા અનિલ કે. એન્ટનીએ વળતો પ્રહાર કર્યો છે અને કોંગ્રેસ પર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતોને નબળી પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. 72,000 કરોડ રૂપિયાના અંદાજિત ખર્ચ સાથેનો આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ નિકોબાર ટાપુઓના દક્ષિણ છેડા પર કેન્દ્રિત છે અને 30 વર્ષમાં પૂર્ણ થવાની સમયમર્યાદા છે.

   ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટનો હેતુ ભારતને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, ગલાથિયા ખાડી ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ ટર્મિનલ, આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ, આધુનિક ટાઉનશીપ અને સૌર ઉર્જા પ્લાન્ટ વિકસાવવામાં આવશે. ટાઉનશીપમાં 3 થી 4 લાખ લોકો માટે રહેણાંક, વાણિજ્યિક અને સંસ્થાકીય વિસ્તારો હશે, જે સ્માર્ટ સિટી જેવી સુવિધાઓથી સજ્જ હશે. આ પ્રોજેક્ટની જવાબદારી આંદામાન અને નિકોબાર આઇલેન્ડ્સ ઇન્ટિગ્રેટેડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (ANIIDCO) ને સોંપવામાં આવી છે.

    આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ ગ્રેટ નિકોબારને વૈશ્વિક વેપાર, પરિવહન અને પર્યટનનું કેન્દ્ર બનાવવાનો છે. તેનું વ્યૂહાત્મક સ્થાન - ઇન્ડોનેશિયાથી 150 માઇલ દૂર અને મલાક્કા સ્ટ્રેટના પશ્ચિમી પ્રવેશદ્વાર પાસે - તેને ભારતની નૌકાદળ ક્ષમતાઓ અને પ્રાદેશિક પ્રભાવ માટે એક મુખ્ય સંપત્તિ બનાવે છે

   ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટ તબક્કાવાર રીતે આગળ વધી રહ્યો છે. તેને નવેમ્બર 2022 માં પર્યાવરણીય મંજૂરી મળી ગઈ છે, અને દેખરેખ માટે 80 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ ફાળવવામાં આવ્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2024 માં ગલાથિયા ખાડીને મુખ્ય બંદર જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, અને એક ડઝનથી વધુ કંપનીઓએ તેના સંચાલનમાં રસ દાખવ્યો હતો. એપ્રિલ 2025 માં, NTPC એ સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટ માટે બિડ આમંત્રિત કર્યા હતા. ટાઉનશીપ વિકાસ માટે વૃક્ષોની ગણતરી અને કાપણી પણ ચાલી રહી છે.