ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત, સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક આદેશ જારી કર્યો છે. કોર્ટે દેશભરની તમામ હાઈકોર્ટ અને ટ્રાયલ કોર્ટને બે મહિનાની અંદર જામીન અને આગોતરા જામીન અરજીઓનો નિકાલ કરવાનો સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું છે કે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા સાથે સંબંધિત આવી અરજીઓને વર્ષો સુધી પેન્ડિંગ રાખી શકાય નહીં.
 
વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો પ્રશ્ન: 'ન્યાયનો ઇનકાર'
જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે, "વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા સંબંધિત અરજીઓ વર્ષો સુધી પેન્ડિંગ રાખી શકાતી નથી." કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે લાંબો વિલંબ માત્ર ફોજદારી કાયદાના ઉદ્દેશ્યને જ નિરાશ કરતો નથી, પરંતુ બંધારણની કલમ ૧૪ અને ૨૧ માં પ્રતિબિંબિત ન્યાયની બંધારણીય નીતિઓથી પણ વિરુદ્ધ છે. કોર્ટે આ પ્રથાને 'ન્યાયનો ઇનકાર' ગણાવી હતી. આ ચુકાદા દ્વારા, કોર્ટે ન્યાયિક પ્રણાલીમાં વિલંબના ગંભીર મુદ્દાને સીધો સંબોધ્યો છે, જે અરજદારોને લાંબા સમય સુધી અનિશ્ચિતતામાં રાખે છે.
 
૬ વર્ષથી પેન્ડિંગ કેસનું ઉદાહરણ
કોર્ટે મહારાષ્ટ્રના એક ચોક્કસ કેસનો ઉલ્લેખ કરીને પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી, જ્યાં એક આગોતરા જામીન અરજી ૬ વર્ષ સુધી (૨૦૧૯ થી ૨૦૨૫) હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ રહી હતી. કોર્ટે કહ્યું, "અમે આ પ્રથાને નાપસંદ કરીએ છીએ." આ ઉદાહરણ દર્શાવે છે કે ન્યાયમાં થઈ રહેલા વિલંબનો મુદ્દો કેટલો ગંભીર છે અને તાત્કાલિક સુધારાની જરૂરિયાત છે.
 
સુપ્રીમ કોર્ટના કડક નિર્દેશો
ન્યાયમાં વિલંબ ટાળવા માટે, સુપ્રીમ કોર્ટે નીચે મુજબના કડક નિર્દેશો જારી કર્યા છે:

1. બે મહિનાની સમયમર્યાદા: અરજી ફાઈલ થયાની તારીખથી બે મહિનામાં જામીન અરજીઓનો નિકાલ કરવો ફરજિયાત છે, સિવાય કે જો વિલંબ પક્ષકારોને કારણે થયો હોય.

2. વહીવટી વ્યવસ્થા: હાઈકોર્ટોએ પેન્ડિંગ અરજીઓનો ભરાવો ટાળવા માટે યોગ્ય પદ્ધતિઓ અને પ્રક્રિયાઓ ઘડવી પડશે.

3. ઝડપી તપાસ: તપાસ એજન્સીઓએ પણ લાંબા સમયથી ચાલતા કેસોમાં તપાસ ઝડપથી પૂરી કરવી પડશે, જેથી આરોપીને અનુચિત વિલંબનો સામનો ન કરવો પડે.

આ આદેશ કાનૂની પ્રણાલીમાં સુધારણા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે અને તે નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટેનો એક સ્પષ્ટ સંદેશ છે.