રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રાણી કલ્યાણ પ્રોજેક્ટ 'વંતારા' અંગે ચાલી રહેલી તપાસમાં એક મોટો વળાંક આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રચવામાં આવેલી વિશેષ તપાસ સમિતિ (SIT) એ આજે તેનો અત્યંત સંવેદનશીલ રિપોર્ટ સીલબંધ કવરમાં સર્વોચ્ચ અદાલતને સુપરત કર્યો છે. આ રિપોર્ટમાં, વંતારા પર લગાવવામાં આવેલા વિવિધ આરોપો અંગેના તારણો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
 
શું છે વંતારા કેસ અને SIT ની ભૂમિકા?
ગયા મહિને, ૨૫ ઓગસ્ટે, સુપ્રીમ કોર્ટે વંતારાની કામગીરી અને વ્યવસ્થાપન અંગે તપાસ કરવા માટે SIT ની રચના કરી હતી. આ સમિતિનું નેતૃત્વ સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ જસ્તી ચેલમેશ્વર કરી રહ્યા છે. આ ટીમને ખાસ કરીને પ્રાણીઓની ગેરકાયદેસર ખરીદી, તેમના પ્રત્યે દુર્વ્યવહાર, નાણાકીય ગેરરીતિઓ, મની લોન્ડરિંગ અને વન્યજીવન કાયદાઓના ઉલ્લંઘન જેવા ગંભીર આરોપોની તપાસ કરવાનું કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું હતું.
 
કયા મુદ્દાઓની થઈ હતી તપાસ?
SIT એ તેની તપાસમાં અનેક મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું:

1. પ્રાણીઓની ખરીદી: ભારત અને વિદેશમાંથી, ખાસ કરીને હાથીઓનું સંપાદન કાયદેસર છે કે નહીં.

2. કાયદાકીય પાલન: વન્યજીવન (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, ૧૯૭૨ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ (જેમ કે CITES) નું પાલન.

3. પશુ કલ્યાણ: પશુઓની સંભાળ, તબીબી સારવાર, મૃત્યુદર અને તેના કારણો અંગેના ધોરણો.

4. નાણાકીય ગેરરીતિઓ: વંતારામાં શંકાસ્પદ મની લોન્ડરિંગ અને નાણાકીય ગેરરીતિઓ.

5. પર્યાવરણીય પાસા: જામનગરમાં ઔદ્યોગિક વિસ્તારની નજીકના સ્થાનને કારણે પ્રાણીઓ પર થતી અસર અંગેની ફરિયાદો.
 
તપાસ કેવી રીતે થઈ?
રિપોર્ટ મુજબ, SIT ના સભ્યોએ જામનગરમાં વંતારાની સુવિધાઓનું ત્રણ દિવસ સુધી નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ ઉપરાંત, તેમણે ૧૬ સરકારી એજન્સીઓ પાસેથી વિસ્તૃત પ્રશ્નાવલી દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરી હતી. હાથીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓના સ્થળાંતર અંગે સ્પષ્ટતા મેળવવા માટે વન વિભાગના અધિકારીઓને પણ સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટે SIT ને ૧૨ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં રિપોર્ટ રજૂ કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેનું પાલન કરવામાં આવ્યું છે. હવે સમગ્ર દેશની નજર સુપ્રીમ કોર્ટ પર છે કે તે સીલબંધ કવરને ક્યારે ખોલશે અને વંતારા અંગેના સત્યને ક્યારે જાહેર કરશે.