નવી દિલ્હી : ઘર ખરીદનારાઓના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. હવેથી, દરેક નવા હાઉસિંગ પ્રોજેક્ટમાં રહેણાંક રિયલ એસ્ટેટના વ્યવહાર માટે, ખરીદનાર દ્વારા મિલકતની કિંમતના ઓછામાં ઓછા 20% ચૂકવણી કર્યા પછી, પ્રોજેક્ટને સ્થાનિક મહેસૂલ સત્તાવાળાઓ સાથે નોંધણી કરાવવું ફરજિયાત રહેશે.
 
મુખ્ય નિર્દેશો અને તેની અસરો
ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને ન્યાયાધીશ આર. મહાદેવનની બેન્ચે ઘર ખરીદનારાઓની સમસ્યાઓ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં આ નિર્દેશો આપ્યા. આ નિર્ણય ઘર ખરીદનારાઓ, ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને, બિલ્ડરો દ્વારા થતી છેતરપિંડીથી બચાવવા માટે એક મોટું પગલું છે.

* 20% ચૂકવણી સાથે નોંધણી: હવેથી, બિલ્ડરો ખરીદદાર પાસેથી 20% રકમ મેળવ્યા પછી પ્રોજેક્ટની નોંધણી કરાવવા માટે બંધાયેલા રહેશે. આનાથી પ્રોજેક્ટમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધશે.

* વરિષ્ઠ નાગરિકોનું રક્ષણ: જો કોઈ ખરીદદારની ઉંમર 50 વર્ષથી વધુ હોય અને કરારમાં વળતર અથવા બાયબેક જેવી જોગવાઈઓ હોય, તો તેના માટે સક્ષમ મહેસૂલ સત્તાવાળા સમક્ષ શપથપૂર્વકનું સોગંદનામું રજૂ કરવું પડશે. આ સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે ખરીદદાર સંભવિત જોખમોને સમજે છે.

* એસ્ક્રો એકાઉન્ટ ફરજિયાત: જે પ્રોજેક્ટ્સનું બાંધકામ હજુ શરૂ થયું નથી, ત્યાં ખરીદદારો પાસેથી મળેલ તમામ રકમ એસ્ક્રો એકાઉન્ટમાં રાખવી પડશે. આ રકમ RERA દ્વારા નક્કી થયેલ નિયમો અનુસાર પ્રોજેક્ટની પ્રગતિ સાથે તબક્કાવાર રીતે જ બિલ્ડરને આપવામાં આવશે.
 
'આશ્રયનો અધિકાર એ મૂળભૂત અધિકાર'
કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, "આવાસનો અધિકાર એ ફક્ત કરાર આધારિત હક નથી, પરંતુ કલમ 21 હેઠળ જીવનના મૂળભૂત અધિકારનો એક ભાગ છે." કોર્ટે નિરાશ ઘર ખરીદનારાઓની દયનીય સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી, જેઓ તેમની જીવનભરની બચત રોકીને પણ પોતાનું 'સ્વપ્નનું ઘર' મેળવી શકતા નથી.

કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પણ નિર્દેશ આપ્યો કે તણાવગ્રસ્ત હાઉસિંગ પ્રોજેક્ટ્સને પુનર્જીવિત કરવા માટે એક ફંડ બનાવવામાં આવે જેથી તેમને લિક્વિડેટ થતા બચાવી શકાય. આ ઉપરાંત, કોર્ટે NCLT, NCLAT અને RERA જેવી સંસ્થાઓમાં ખાલી જગ્યાઓ તાત્કાલિક ભરવા માટે પણ આદેશ આપ્યો, જેથી કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓને વેગ મળે. આ નિર્ણયથી ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં મોટો ફેરફાર થવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ગ્રાહકોના અધિકારો વધુ સુરક્ષિત થશે.