નવી દિલ્હી : બે વર્ષ પછી એટલે કે 2027માં હરિદ્વારમાં યોજાતો અર્ધ કુંભ મેળો ઘણી રીતે ઐતિહાસિક સાબિત થશે. આ વખતે, હરિદ્વારમાં પહેલી વાર, કુંભની જેમ, અર્ધ કુંભમાં પણ સાધુ-સંન્યાસીઓ, વૈરાગી અને ઉદાસી અખાડાઓના ત્રણ શાહી અમૃત સ્નાન થશે. અખિલ ભારતીય અખાડા પરિષદે સરકારની ઓફર પર પોતાની મહોર લગાવી દીધી છે. હવે આ શાહી સ્નાનની તારીખો પણ નક્કી થઈ ગઈ છે.

અખાડા પરિષદે 6 માર્ચે મહાશિવરાત્રીના તહેવાર પર પહેલું અમૃત સ્નાન કરવાની જાહેરાત કરી છે. તે જ સમયે, બીજું શાહી સ્નાન 8 માર્ચે સોમવતી અમાવસ્યાના દિવસે થશે. ત્રીજું અને અંતિમ અમૃત સ્નાન વૈશાખી એટલે કે મેષ સંક્રાંતિના દિવસે 14 એપ્રિલે થશે. કુંભ પર્વ પર મેષ સંક્રાંતિ મુખ્ય અમૃત સ્નાન ઉત્સવ છે. જોકે 14 જાન્યુઆરીએ મકરસંક્રાંતિના દિવસે મુખ્ય સ્નાન થશે, પરંતુ તે અમૃત સ્નાન નહીં, પણ ઉત્સવ સ્નાન હશે.

સરકાર થોડા સમય પછી વહીવટી દૃષ્ટિકોણથી આ અમૃત સ્નાનની તારીખોની સત્તાવાર જાહેરાત કરશે, જેથી બધી વ્યવસ્થાઓ તે મુજબ કરી શકાય. બીજી તરફ, અખાડા પરિષદે તૈયારીઓને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. અખાડા પરિષદના પ્રમુખ અને નિરંજની અખાડાના સચિવ શ્રીમહંત રવિન્દ્ર પુરી કહે છે કે અમૃત સ્નાનનું મહત્વ હરિદ્વાર કુંભ અને હવે અર્ધ કુંભનો આત્મા છે.

અર્ધ કુંભની પરંપરા ફક્ત પ્રયાગરાજ અને હરિદ્વારમાં જ છે. તેમાં પણ પ્રયાગરાજમાં અર્ધ કુંભ ઉત્સવની ભવ્યતા કુંભ અને પૂર્ણ કુંભ જેવી છે. પરંતુ અત્યાર સુધી હરિદ્વારમાં અર્ધ કુંભનું આયોજન ફક્ત ભક્તોના સ્નાન ઉત્સવ સુધી મર્યાદિત રહ્યું છે. કારણ કે જે વર્ષે હરિદ્વારમાં અર્ધ કુંભનું આયોજન થાય છે, તે વર્ષે તારીખ કે સંવતમાં તફાવત હોવાને કારણે સિંહસ્થ ઉત્સવ ત્ર્યંબકેશ્વર નાસિક અથવા ઉજ્જૈનમાં યોજાય છે.

સાધુ સન્યાસી અખાડાઓ ત્યાંથી રવાના થાય છે. પરંતુ આ વખતે સિંહસ્થ 2027 જુલાઈ-ઓગસ્ટમાં ત્ર્યંબકેશ્વર નાસિકમાં યોજાશે, જ્યારે હરિદ્વારમાં તે માર્ચ-એપ્રિલમાં યોજાશે. આ કારણે, અખાડા પરિષદ માટે કાર્યક્રમનું આયોજન કરવું સરળ બનશે.

જ્યારે ઉજ્જૈનમાં મે-જૂનમાં સિંહસ્થ ઉત્સવ અને હરિદ્વાર અર્ધ કુંભ એક જ વર્ષે આવે છે, ત્યારે મૂંઝવણ વધી જાય છે. આ જ કારણ છે કે હરિદ્વાર અર્ધ કુંભમાં સન્યાસી અખાડાઓની સ્થાપના થતી નથી. શહેર અને છાવણી એટલે કે કેમ્પમાં પ્રવેશવાની કોઈ પરંપરાગત વ્યવસ્થા નહોતી. પરંતુ હવે હરિદ્વાર એક નવી પરંપરાની શરૂઆતનું સાક્ષી બનશે.