નવી દિલ્હી :અમેરિકાના વાણિજ્ય સચિવ હોવર્ડ લુટનિકે ભારતને કડક સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો ભારત અમેરિકન મકાઈ નહીં ખરીદે, તો તેને અમેરિકન બજારમાંથી બાકાત રાખવામાં આવશે. આ નિવેદન બંને દેશો વચ્ચે સંવેદનશીલ વેપાર વાટાઘાટો ફરી શરૂ થાય તે પહેલાં આવ્યું છે. લુટનિકે રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ 'સુધારા' કરવાની ધમકી આપી હતી અને કહ્યું હતું કે નવી દિલ્હીએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પાસે માફી માંગવી પડશે.

    ટ્રમ્પે પોતે આ મુદ્દા પર પોતાનો સ્વર ધીમો કર્યો હતો, પરંતુ લુટનિકે દબાણ વધાર્યું. સપ્તાહના અંતે એક્સિઓસ શોમાં તેમણે ગુસ્સાથી કહ્યું, "ભારત ૧.૪ અબજ લોકોનો દાવો કરે છે... તો પછી તે આપણી પાસેથી એક બુશેલ (લગભગ ૨૫ કિલો) મકાઈ કેમ નથી ખરીદતું? શું તમને નથી લાગતું કે તે ખોટું છે? રાષ્ટ્રપતિ કહે છે કે ટેરિફ ઘટાડો... આપણે બે વર્ષની ભૂલો સુધારવી પડશે. કાં તો તેને સ્વીકારો, નહીં તો વિશ્વના સૌથી મોટા ગ્રાહક સાથે વેપાર કરવો મુશ્કેલ બનશે.

   કૃષિ વેપારનો મુદ્દો અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેના વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. અમેરિકા સતત ભારતને પોતાનું બજાર ખોલવાની માંગ કરી રહ્યું છે, ખાસ કરીને ચીન પછી, જે હવે બ્રાઝિલથી મકાઈ અને સોયાબીન ખરીદી રહ્યું છે. આનાથી અમેરિકાના કૃષિ ક્ષેત્રને સંકટમાં મુકાયું છે.

   લુટનિકના નિવેદનથી અમેરિકાના કાયદા નિર્માતાઓમાં પણ ચિંતા વધી છે. ચક ગ્રાસલી (આયોવા) અને ડોન બેકોન (નેબ્રાસ્કા) જેવા કૃષિ રાજ્યોના રિપબ્લિકન કાયદા નિર્માતાઓ ટ્રમ્પના ટેરિફ યુદ્ધને કારણે અમેરિકન ખેડૂતોને થઈ રહેલા નુકસાન પર ગુસ્સે છે.

   ભારતીય પ્રતિનિધિઓ કહે છે કે અમેરિકા ભારતની મકાઈ ન ખરીદવાના ત્રણ કારણોથી સારી રીતે વાકેફ છે. પરંતુ આવી જાહેર વાણી વાટાઘાટોમાં મદદ કરતી નથી. પ્રથમ, ભારત વિશ્વનો પાંચમો સૌથી મોટો મકાઈ ઉત્પાદક દેશ છે. તે મોટે ભાગે આત્મનિર્ભર છે અને કેટલાક વર્ષોથી નિકાસ પણ કરે છે. બીજું, યુએસ મકાઈ મોટે ભાગે આનુવંશિક રીતે સુધારેલ (GM) છે, જ્યારે ભારત કપાસ સિવાય GM પાકની આયાત કરતું નથી. ત્રીજું, ભારતનું કૃષિ ક્ષેત્ર નાજુક છે, જે 50 કરોડ લોકોને રોજગારી આપે છે. ભારતનો અધિકાર છે કે તે ભારે સબસિડીવાળા દેશોની આયાતથી તેને સુરક્ષિત રાખે.

  છતાં, ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે યુએસ મકાઈની આયાત કરવાનો થોડો અવકાશ છે. પરંતુ લુટનિકના નિવેદનો હકીકતમાં ખોટા છે અને સંભવિત સોદાને વધુ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે શું યુએસનું કડક વલણ સંબંધોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું નથી, ત્યારે લુટનિકે કહ્યું, "સંબંધ એકતરફી છે. તેઓ અમને વેચે છે, અમારો લાભ લે છે. તેઓ અમને તેમના અર્થતંત્રમાં પ્રવેશવા દેતા નથી. અમે તેમના માટે સંપૂર્ણપણે ખુલ્લા છીએ

  2024 માં, ભારતે યુએસને $87.3 બિલિયનના માલની નિકાસ કરી હતી, જ્યારે યુએસે ભારતને $41.5 બિલિયનના માલની નિકાસ કરી હતી. આમાં મુખ્ય લશ્કરી સોદાઓનો સમાવેશ થાય છે. 2025 માં $45.8 બિલિયનની વેપાર ખાધ ઘટીને $40 બિલિયન થઈ શકે છે. ભારત યુએસ માલની ખરીદી વધારી રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે સેવાઓમાં વેપાર લગભગ સમાન છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે યુએસ ભારત સાથે "કોઈ વેપાર" કરતું નથી, જે ખોટું છે

 . લુટનિકે કહ્યું કે ભારતે રશિયન તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવું જોઈએ, બ્રિક્સ છોડી દેવું જોઈએ અને અમેરિકાને ટેકો આપવો જોઈએ, નહીં તો તેને ભારે ટેરિફનો સામનો કરવો પડશે. તેમણે કેનેડાનું ઉદાહરણ આપ્યું, જે ટ્રમ્પના દબાણ સામે ઝૂકી ગયું

  લુટનિક, વ્હાઇટ હાઉસના વેપાર સલાહકાર પીટર નાવારો અને ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટ ટ્રમ્પને ઉશ્કેરતા હોવાનું માનવામાં આવે છે. કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે તેઓ ટ્રમ્પની કઠિન રણનીતિનું પુનરાવર્તન કરી રહ્યા છે.

ભારતીય મંત્રી પિયુષ ગોયલે કહ્યું કે ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારનો પ્રથમ તબક્કો નવેમ્બર 2025 સુધીમાં પૂર્ણ થઈ શકે છે. બંને નેતાઓ આશાવાદી છે, પરંતુ લુટનિકના નિવેદનથી વાટાઘાટોમાં તણાવ વધ્યો છે. અમેરિકન ખેડૂતોની પીડા ભારતના બજારને ખોલવાની માંગમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે, પરંતુ ભારત તેના ખેડૂતોને બચાવવા પર અડગ છે.