પટના:  બિહારનું રાજકારણ હંમેશા ગઠબંધન અને જ્ઞાતિ સમીકરણો પર આધારિત રહ્યું છે. 2015 અને 2020ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ આ વાતનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ છે. બંને ચૂંટણીઓના પરિણામો દર્શાવે છે કે કેવી રીતે મત ટકાવારી અને બેઠકોનું ગણિત સતત બદલાતું રહે છે, જેના કારણે સત્તાની ચાવી પણ બદલાય છે.

2015: મહાગઠબંધનની ઐતિહાસિક જીત

વર્ષ 2015માં, નીતીશ કુમાર અને લાલુ પ્રસાદ યાદવના નેતૃત્વ હેઠળના મહાગઠબંધને ઇતિહાસ રચ્યો. JDU, RJD અને કોંગ્રેસ એકસાથે લડ્યા અને ભવ્ય વિજય મેળવ્યો.

• RJD: 80 બેઠકો અને 18.4% મત.

• JDU: 71 બેઠકો અને 16.8% મત.

• કોંગ્રેસ: 27 બેઠકો અને 6.7% મત.

• ભાજપ: 53 બેઠકો અને 24.4% મત.

આ ચૂંટણીમાં, મહાગઠબંધને કુલ 178 બેઠકો જીતીને સત્તા મેળવી હતી, જ્યારે ભાજપને સૌથી વધુ મત ટકાવારી (24.4%) હોવા છતાં માત્ર 58 બેઠકો મળી હતી.
 
2020: સમીકરણો બદલાયા, પરિણામોમાં ઉલટફેર

પાંચ વર્ષ પછી, 2020માં રાજકીય સમીકરણો સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયા. આ વખતે JDU એ ભાજપ સાથે ગઠબંધન કર્યું, જ્યારે RJD એ કોંગ્રેસ અને ડાબેરી પક્ષો સાથે મળીને ચૂંટણી લડી.

• RJD: 75 બેઠકો અને 23.1% મત (સૌથી મોટો પક્ષ બન્યો, પરંતુ બેઠકો ઘટી).

• ભાજપ: 74 બેઠકો અને 19.5% મત (બેઠકો વધી).

• JDU: 43 બેઠકો અને 15.4% મત (સૌથી વધુ નુકસાન).

• કોંગ્રેસ: 19 બેઠકો અને 9.5% મત.

• ડાબેરી પક્ષો: 16 બેઠકો અને 4.25% મત.

આંકડા દર્શાવે છે કે 2020માં RJD ની મત ટકાવારી 23.1% સુધી વધી હોવા છતાં તેની બેઠકો ઘટી હતી, જ્યારે ભાજપની મત ટકાવારી 2015 કરતા ઓછી હોવા છતાં તેની બેઠકોમાં વધારો થયો હતો.

બદલાતા વલણોનું વિશ્લેષણ
આ બંને ચૂંટણીઓના પરિણામો સ્પષ્ટ કરે છે કે બિહારના રાજકારણમાં મત ટકાવારી અને બેઠકોનું ગણિત હંમેશા સીધું રહેતું નથી. RJD સતત પોતાનો મત આધાર વધારી રહ્યું છે, જ્યારે ભાજપ બેઠકોની દ્રષ્ટિએ વધુ મજબૂત બની રહ્યું છે. આગામી 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણી એ બતાવશે કે કયું ગઠબંધન મતદારોને આકર્ષી શકશે અને સત્તા કોના હાથમાં આવશે.