નવી દિલ્હી : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને રાજકારણમાં સર્વકાલીન મહાન ખેલાડી માનવામાં આવતા નથી. તેમનો રાજકીય પ્રહાર ફક્ત વિરોધી પર હુમલો કરવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેઓ તક જોતાં જ તેને સ્વીકારવાની કળા પણ જાણે છે. આ રણનીતિ વિપક્ષને મૂંઝવણમાં મૂકે છે. જ્યારે વિપક્ષી નેતાઓ પોતે જ વડા પ્રધાનની પ્રશંસાનો વિષય બને છે, ત્યારે તેમના પક્ષમાં તે નેતાઓ પ્રત્યે અવિશ્વાસ પેદા થાય છે.

અપક્ષ સાંસદ અને કોંગ્રેસ નેતા પપ્પુ યાદવને કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીના મંચ પર સ્થાન મળ્યું નહીં, પરંતુ પીએમ મોદીના મંચ પર તેમને માત્ર સ્થાન જ મળ્યું નહીં, પરંતુ મોદીની નજીક આવીને વાત કરવાની તક પણ મળી. પછી ત્યાં કંઈક એવું બન્યું, જેને જોઈને એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે પીએમ મોદી પર મત ચોરીનો આરોપ સાચો છે કે નહીં, તેઓ વિપક્ષી નેતાઓના દિલ ચોરી કરવામાં નિષ્ણાત છે. બિહારના રાજકારણમાં પોતાની અલગ કાર્યશૈલી માટે હંમેશા સમાચારમાં રહેતા પૂર્ણિયાના પપ્પુ યાદવ અને પીએમ નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચેની વાતચીતનો વીડિયો ખૂબ વાયરલ થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં બિહારના રાજકારણનો આ સૌથી મોટો સમાચાર છે.

પૂર્ણિયા એરપોર્ટના ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમમાં, વડા પ્રધાને પપ્પુ યાદવને જાહેર મંચ પર તક આપી. જ્યારે કોંગ્રેસ અને આરજેડીની મતદાર અધિકાર યાત્રા શરૂ થવાના દિવસે તે જ પપ્પુ યાદવને સ્ટેજ પરથી ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. પપ્પુ યાદવ ભલે વિપક્ષી રાજકારણમાંથી હોય, પરંતુ મોદીએ તેમની સાથે સહજતા દાખવી અને તેમની સાથે વાત કરી. જે રીતે પપ્પુ યાદવ નરેન્દ્ર મોદીના કાનમાં કંઈક કહી રહ્યા છે અને પીએમ હસીને તેના પર પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે, તે મોદીની શૈલી છે. મોદીનું આ પગલું ઘણી રીતે લોકોના દિલ જીતવાનું હતું. જનતા સમજી ગઈ હતી કે મોદીને વિપક્ષી નેતાઓ સાથે વ્યક્તિગત દુશ્મનાવટ નથી. સ્પષ્ટ હતું કે બિહારના રાજકારણમાં વિપક્ષી છાવણી મોદીના આ પગલાથી મૂંઝવણમાં હતી. શશિ થરૂરની પીએમ મોદી સાથે નિકટતા પછી કેરળમાં કોંગ્રેસ માટે જે રીતે નવો વિખવાદ શરૂ થયો છે તેના જેવું જ આ છે. સ્ટેજ પર એનડીએ નેતાઓ તરફથી મળેલા પ્રતિભાવના બદલામાં, પપ્પુ યાદવે પોતાના ભાષણમાં પીએમ મોદી અને નીતિશ કુમાર માટે પોતાનું હૃદય ઠાલવ્યું.

કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા શશી થરૂર ઘણીવાર ભાજપની નીતિઓ પર ખુલ્લેઆમ સવાલ ઉઠાવતા હતા. પરંતુ જ્યારે પીએમ મોદીએ જાહેર મંચ પર તેમની પ્રશંસા કરતા કહ્યું કે થરૂર સાહેબ એક મહાન વિદ્વાન છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતનું ગૌરવ લાવે છે, ત્યારે સ્વાભાવિક છે કે તે પછી વાતાવરણ બદલાઈ ગયું. એવો કોઈ દિવસ પસાર થતો નથી જ્યારે શશી થરૂર કોંગ્રેસમાં રહીને ભાજપની સ્થિતિ વિશે વાત ન કરતા હોય. સ્વાભાવિક છે કે થરૂરની છબીને પ્રોત્સાહન મળ્યું, પરંતુ કોંગ્રેસનો એક વર્ગ અસ્વસ્થ બન્યો. આ મોદીની ખાસિયત છે કે તેઓ વિપક્ષમાં પણ પ્રશંસા અને સંવાદની એવી રેખા દોરે છે કે રાજકીય સમીકરણો હચમચી જાય....

જમ્મુ અને કાશ્મીરના રાજકારણમાં પણ મોદીની આ શૈલી સ્પષ્ટપણે દેખાતી હતી. ઓમર અબ્દુલ્લા ભલે ભાજપના કટ્ટર ટીકાકાર હોય, પરંતુ મોદીએ તેમના પરિવારની પરંપરા અને યોગદાનને યાદ કરીને આદરપૂર્વક વાત કરી. આજે પરિસ્થિતિ એવી છે કે ઓમર અબ્દુલ્લા ઘણી વખત કેન્દ્રની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે. તેમણે તેમની મુલાકાત દરમિયાન જે રીતે ગુજરાતની તસવીરો અપલોડ કરી છે તે પોતે જ એક વાર્તા છે.

ગુલામ નબી આઝાદ માટે સંસદમાં મોદીનું ભાષણ ઐતિહાસિક માનવામાં આવે છે. તેમની વિદાય પ્રસંગે, મોદી આઝાદની સંવેદનશીલતા અને માનવીય ગુણોનો ઉલ્લેખ કરતા ભાવુક થઈ ગયા. આનાથી કોંગ્રેસ છાવણીને ન માત્ર આશ્ચર્ય થયું પણ સામાન્ય લોકોના મનમાં આઝાદ અને મોદી વચ્ચેના સંબંધો વિશે સકારાત્મક લાગણી પણ પેદા થઈ. પાછળથી, જ્યારે આઝાદે કોંગ્રેસ છોડી દીધી, ત્યારે સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે મોદીનો સંવાદ કેટલો ઊંડો હતો.

ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી નવીન પટનાયક સાથે મોદીનો સંબંધ પણ આ શૈલીનું ઉદાહરણ છે. ચૂંટણી હરીફાઈ હોવા છતાં, મોદીએ તેમને ઘણી વખત અનુભવી અને પ્રામાણિક પ્રશાસક તરીકે વર્ણવ્યા હતા. આનું ફળ એ આવ્યું કે મોદી સરકારને ઘણી વખત બીજેડી સાંસદોનો ટેકો મળ્યો. મોદી અને નવીન પટનાયક વચ્ચેના સંબંધોની ઊંડાઈ એ હકીકત પરથી પણ સમજી શકાય છે કે બંને નેતાઓએ ચૂંટણી દરમિયાન પણ ક્યારેય એકબીજા પર સીધા હુમલો કર્યો નહીં.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની રાજનીતિનું એક મોટું પાસું એ છે કે તેઓ એવી રણનીતિઓ અપનાવે છે જે માત્ર દેશની અંદર જ નહીં પરંતુ વિદેશ નીતિના મોરચે પણ વિપક્ષને અસ્વસ્થ બનાવે છે. આનું ઉદાહરણ તાજેતરનો સમાચારનો કિસ્સો છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના રાજકારણનું એક મોટું પાસું એ છે કે તેઓ એવી રણનીતિઓ અપનાવે છે જે ફક્ત દેશની અંદર જ નહીં પરંતુ વિદેશ નીતિના મોરચે પણ વિપક્ષને અસ્વસ્થ બનાવે છે. આનું ઉદાહરણ તાજેતરમાં ઓપરેશન સિંદૂર પછી પ્રકાશમાં આવ્યું, જ્યારે મોદી સરકારે ભારતનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે વિપક્ષી સાંસદોને વિદેશ મોકલ્યા.

એ એક સરળ વાત છે કે વિપક્ષ સરકારની વિદેશ નીતિ પર સવાલ ઉઠાવે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ભારતની છબી વિશે અલગ અભિપ્રાય ધરાવે છે. પરંતુ મોદીએ ઓપરેશન સિંદૂર પછી એવું વાતાવરણ બનાવ્યું કે કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી પક્ષોના સાંસદોને વિદેશી રાજધાનીઓમાં જઈને ભારતની નીતિઓને સમર્થન આપવું પડ્યું. આનો બેવડો ફાયદો થયો. એક તરફ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંદેશ ગયો કે ભારતનો રાજકીય સમુદાય રાષ્ટ્રીય હિતોમાં એક છે, જ્યારે બીજી તરફ, વિપક્ષમાં મૂંઝવણની સ્થિતિ ઊભી થઈ.

મોદીની આ ઘટનાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે તેઓ ફક્ત વિરોધી પર હુમલો કરવા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ જ્યારે તેઓ તક જુએ છે ત્યારે તેમને ગળે લગાવવાની કળા પણ જાણે છે. આ રણનીતિ વિપક્ષને મૂંઝવણમાં મૂકે છે. જ્યારે વિપક્ષી નેતાઓ પોતે જ વડા પ્રધાનના વખાણનો વિષય બને છે, ત્યારે તેમના પક્ષમાં તે નેતાઓ પ્રત્યે અવિશ્વાસ વિકસે છે. આ ભાજપની લાંબા ગાળાની રણનીતિનો એક ભાગ છે. અંદરથી વિપક્ષને નબળો પાડવો.

આ મોદીની ખાસિયત છે. તેઓ વિપક્ષને ફક્ત કડવા ટીકાકાર તરીકે રાખતા નથી, પરંતુ સમય સમય પર તેમને ભારતના એજન્ડામાં ભાગીદાર બનાવે છે. ઓપરેશન સિંદૂર પછી વિપક્ષી સાંસદોને વિદેશ મોકલવા એ આ શૈલીનો એક ભાગ હતો. આનાથી વિપક્ષને માત્ર અસ્વસ્થતા જ નહીં, પણ દેશમાં મોદીની રાષ્ટ્રવાદી છબી પણ મજબૂત થઈ.