નવી દિલ્હી : મહારાષ્ટ્રમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી અટકેલી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક મોટો અને સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે આદેશ આપ્યો છે કે મહારાષ્ટ્રમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ ૩૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ સુધીમાં યોજાઈ જવી જોઈએ. કોર્ટે રાજ્ય ચૂંટણી પંચને આ સમયમર્યાદાને વધુ લંબાવવાની સખત મનાઈ ફરમાવી છે.
 
સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ અને સરકારને ઠપકો
જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે આદેશ આપતા કહ્યું કે:

• સીમાંકન: સીમાંકનની પ્રક્રિયા ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ સુધીમાં પૂરી કરી દેવી.

• કર્મચારીઓની નિમણૂક: રાજ્યના મુખ્ય સચિવે તાત્કાલિક રિટર્નિંગ ઓફિસર તરીકે કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવી. રાજ્ય ચૂંટણી પંચે બે અઠવાડિયામાં આ યાદી મુખ્ય સચિવને આપવી.

• EVM: રાજ્ય ચૂંટણી પંચે ૩૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ સુધીમાં EVM મશીનોની ઉપલબ્ધતા અંગે સોગંદનામું દાખલ કરવું.
કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારની ધીમી કાર્યવાહી પર નારાજગી વ્યક્ત કરી. જ્યારે સરકારે જાન્યુઆરી સુધીનો સમય માંગ્યો, ત્યારે કોર્ટે ટકોર કરી કે, "તમારી નિષ્ક્રિયતા તમારી અસમર્થતા દર્શાવે છે."

મહારાષ્ટ્ર સરકારે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે તેમની પાસે ૬૫,૦૦૦ EVM મશીનો છે પરંતુ વધુ ૫૦,૦૦૦ મશીનોની જરૂર છે, જેના માટે ઓર્ડર આપવામાં આવ્યા છે.
 
આદેશ પાછળનું કારણ
મહારાષ્ટ્રમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ ૨૦૨૨થી OBC અનામત સંબંધિત કાયદાકીય મુદ્દાઓને કારણે અટકી પડી હતી. કોર્ટે મે મહિનામાં પણ આદેશ આપ્યો હતો કે ચાર મહિનામાં ચૂંટણીઓ યોજવી જોઈએ, પરંતુ પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી ન હતી. તાજેતરનો આદેશ સરકાર અને ચૂંટણી પંચ બંને પર સ્પષ્ટ દબાણ લાવે છે કે હવે આ મામલે કોઈ વિલંબ સ્વીકાર્ય નથી.
 
ચૂંટણી પંચનો અન્ય મામલામાં જવાબ
આ દરમિયાન, ચૂંટણી પંચે સુપ્રીમ કોર્ટને એક અલગ કેસમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે કોર્ટ તેને કોઈ નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં મતદાર યાદીમાં સુધારા (Special Intensive Revision - SIR) કરાવવા દબાણ કરી શકે નહીં. પંચે કહ્યું કે બંધારણ અને કાયદા મુજબ મતદાર યાદી તૈયાર કરવાનો અને સુધારવાનો અધિકાર માત્ર તેની પાસે છે. આ સોગંદનામું એડવોકેટ અશ્વિની ઉપાધ્યાય દ્વારા દાખલ કરાયેલી એક PILના જવાબમાં દાખલ કરાયું હતું, જેમાં ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરોને કારણે મતદાર યાદીમાં થતા કથિત ફેરફારોને દૂર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.