‘‘કાનૂની જરૂરિયાતો'' માટે સંયુક્ત પરિવારની મિલકત વેચવાનો અધિકાર
સુપ્રિમ કોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો
નવી દિલ્હી તા.૧૭: સુપ્રીમ કોર્ટે પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF) ના વડાને પુત્રીના લગ્ન સહિત કાનૂની જરૂરિયાતોૅ માટે સંયુક્ત પરિવારની મિલકત વેચવાનો અધિકાર છે. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જો લગ્ન વેચાણ પહેલાં થયા હોય, તો પણ મિલકતનું વેચાણ માન્ય રહે છે. ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતા અને જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચે ચુકાદામાં એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું, જેમાં કહ્યું, ૅએ વાત જાણીતી છે કે પરિવારો તેમની પુત્રીઓના લગ્ન માટે ભારે લોન લે છે, અને આવી લોન વર્ષો સુધી પરિવારની નાણાકીય પરિસ્થિતિ પર કાયમી અસર કરે છે.
પિતાના ચાર પુત્રોમાંથી એક કર્તા દ્વારા HUF મિલકતના વેચાણને પડકારવામાં દાવો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમના પિતા દારૂડિયા હતા અને ખરાબ ટેવોથી પીડાતા હતા. આ ટેવોને કારણે, તેમણે ઘણી વખત પરિવારની સંયુક્ત મિલકત વેચી દીધી. તેમના પિતાએ જમીનના બીજા ટુકડાના વેચાણ માટે વાટાઘાટો કરી ત્યારે તેમને આ વાતની જાણ થઈ. તેમણે તેમને આવકનો હિસ્સો આપવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ તેમણે તેમ ન કર્યું. આ સમયગાળા દરમિયાન, પિતાનું અવસાન થયું.
ખરીદનારએ કર્તા અને તેમની પત્નીના નિવેદનના આધારે વેચાણનો બચાવ કર્યો કે આ વેચાણ તેમની પુત્રીના લગ્નના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે હતું. નીચલી કોર્ટે દાવો ફગાવી દીધો, પરંતુ હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને ઉથલાવી દીધો અને વેચાણ દસ્તાવેજ રદ કર્યો. ત્યારબાદ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો.
ન્યાયાધીશ બાગચી દ્વારા લખાયેલા ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે ખરીદનાર કાનૂની જરૂરિયાતૅ સાબિત કરવાનો બોજ સફળતાપૂર્વક નિભાવી ચૂક્યો છે કારણ કે કર્તાએ તેમની પુત્રી કાશીબાઈના લગ્નના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે મિલકત વેચી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, નાણાંની રસીદો પર ફક્ત કર્તા જ નહીં,પરંતુ તેની પત્ની, પુત્રી અને બે પુત્રોની પણ સહીઓ હતી, જે વ્યવહાર માટે પરિવારની સંમતિ દર્શાવે છે. હાઈકોર્ટે નીચલી અદાલતના સુવિચારિત આદેશમાં દખલ કરીને ભૂલ કરી હતી.
કોર્ટે એ દલીલને પણ ફગાવી દીધી હતી કે જમીન ૧૯૯૫ માં વેચાઈ હતી, જ્યારે પુત્રીના લગ્ન ૧૯૯૧ માં થયા હતા. કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કોઈ સહ-ભાગીદારોને વિચારણાની રકમ મળી નથી તે હકીકત કર્તા દ્વારા ટ્રાન્સફરને પડકારવા માટે માન્ય કારણ નથી, કારણ કે આવી બિન-રસદ સાબિત કરવી પુરાવા કાયદાની કલમ ૧૦૬ હેઠળ સહ-ભાગીદારોના વિશેષ જ્ઞાનમાં હતી, અને બોજ ખરીદનાર પર નાખી શકાય નહીં.
(4:20 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
