નવી દિલ્હી : શિયાળા દરમિયાન દિલ્હીને ગેસ-ચેમ્બર બનતું અટકાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.  સુપ્રીમ કોર્ટે CAQM, CPCB અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડને શિયાળા પહેલા ત્રણ અઠવાડિયામાં વાયુ પ્રદૂષણને કાબુમાં લેવાના પગલાં રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટ હવા ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન કમિશન (CAQM), કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) અને રાજ્ય પ્રદૂષણ બોર્ડમાં ખાલી જગ્યાઓ ભરવા સંબંધિત સુઓ મોટો અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી અને વિલંબ માટે તેમને ઠપકો આપ્યો હતો. CAQM એ કેન્દ્ર દ્વારા રચાયેલી એક વૈધાનિક સંસ્થા છે અને તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR) અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તાનું સંચાલન અને સુધારો કરવાનો છે, જેમાં પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાનના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે.

બેન્ચે CAQM ને CPCB, સંબંધિત રાજ્યો અને તેમના પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ સાથે પ્રદૂષણને રોકવા માટે એક નક્કર યોજના બનાવવા માટે આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવાનો અને ત્રણ અઠવાડિયામાં આમ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.

બેન્ચે CAQM પાસેથી રિપોર્ટ માંગ્યો અને સુનાવણી 8 ઓક્ટોબર માટે નક્કી કરી.

ત્રણ મહિનાની અંદર ખાલી જગ્યાઓ ભરવાનો નિર્દેશ આપ્યો
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) બી.આર. ગવઈ અને ન્યાયાધીશ કે. વિનોદ ચંદ્રનની બનેલી બેન્ચે ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને પંજાબ રાજ્યો, CAQM અને CPCB ને ત્રણ મહિનાની અંદર ખાલી જગ્યાઓ ભરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. જો કે, તેણે CAQM, CPCB અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડમાં પ્રમોટ કરાયેલી જગ્યાઓ ભરવા માટે છ મહિનાનો સમય આપ્યો.

દરમિયાન, બેન્ચે રાજ્યો અને સત્તાવાળાઓને શિયાળાની ઋતુને ધ્યાનમાં રાખીને, જ્યારે પ્રદૂષણનું સ્તર વધવાની અપેક્ષા છે, ત્યાં ડેપ્યુટેશન અથવા કોન્ટ્રાક્ટ ધોરણે વ્યક્તિઓની નિમણૂક કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.

કોર્ટે રાજ્યોને ઠપકો આપ્યો. મુખ્ય ન્યાયાધીશે રાજ્યોને તેમના પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડમાં લાંબા સમયથી પડતર ખાલી જગ્યાઓ ભરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ સખત ઠપકો આપ્યો, અને કહ્યું કે પ્રદૂષણની ટોચની ઋતુઓ દરમિયાન અપૂરતી માનવશક્તિ પર્યાવરણીય કટોકટીને વધારે છે. હાલમાં, હરિયાણા, પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડમાં અનુક્રમે 44, 43, 166 અને 259 ખાલી જગ્યાઓ છે.

શિયાળા દરમિયાન વધતા પ્રદૂષણના સ્તરની સમસ્યા અંગે, મુખ્ય ન્યાયાધીશે નોંધ્યું કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી, કોર્ટ ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) ના અમલીકરણ તરફ દોરી ગયેલા આદેશો પસાર કરી રહી છે અને બાંધકામ કાર્ય સહિત વિવિધ પ્રવૃત્તિઓને અટકાવી રહી છે.

GRAP બગડતી હવા ગુણવત્તા સૂચકાંકો (AQI) ને સંબોધવા માટે કટોકટીના પગલાંનો સમૂહ પ્રદાન કરે છે. આ એક સ્તરીય યોજના છે જે હવાની ગુણવત્તામાં બગાડના પ્રતિભાવમાં અમલમાં મૂકવામાં આવી છે, જેમાં બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધો અને વિવિધ તબક્કામાં વાહન પ્રતિબંધ જેવા કડક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.

બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે GRAP એવી પરિસ્થિતિ પણ બનાવે છે જ્યાં ઘણા વાહનોને દિલ્હી-NCR માં પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવે છે. કારણ કે તે વધુ વાયુ પ્રદૂષણ ઉત્પન્ન કરે છે.

બેન્ચે કહ્યું, "બાંધકામ કાર્ય બંધ થવાથી દેશના વિવિધ ભાગોના કામદારો બેરોજગાર બને છે." તેણે એમ પણ કહ્યું કે કામદારોને વળતર પણ એક મુદ્દો છે.

દિલ્હી સરકારે DPCC માં ખાલી જગ્યાઓ પર ઠપકો આપ્યો હતો
અગાઉ, સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિ (DPCC) માં ખાલી જગ્યાઓ પર દિલ્હી સરકારને ઠપકો આપ્યો હતો અને આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર સુધીમાં બધી જગ્યાઓ ભરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેણે કહ્યું હતું કે DPCC માં કુલ 204 ખાલી જગ્યાઓમાંથી, અત્યાર સુધીમાં ફક્ત 83 જ ભરાઈ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે CAQM માં અધિકારીઓની અછત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને કેન્દ્રને ઓગસ્ટ 2025 સુધીમાં તેમને ભરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.