૧૮ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫: સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી એક મહત્વની સુનાવણીમાં, ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓએ NEET-PG ૨૦૨૫ માં પ્રવેશ માટે પોતાના સમુદાય માટે કેટલીક બેઠકો અનામત રાખવાની માંગ કરી છે. આ અરજીએ શિક્ષણ અને સમાનતાના અધિકારો પર એક મોટી ચર્ચા છેડી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ હવે આગામી અઠવાડિયે આ મામલે નિર્ણય લેશે કે શું કાઉન્સેલિંગ શરૂ થાય તે પહેલાં જ બેઠકો અનામત રાખવી જોઈએ.
 
કેસની મુખ્ય માંગણીઓ

અરજદારો, જેઓ પોતે ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયના છે, તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટને વિનંતી કરી છે કે:

• વચગાળાની રાહત: જ્યાં સુધી અંતિમ નિર્ણય ન આવે ત્યાં સુધી ઓલ ઇન્ડિયા ક્વોટામાં બે બેઠકો અને તમિલનાડુ અને આંધ્રપ્રદેશના રાજ્ય ક્વોટામાં એક-એક બેઠક અનામત રાખવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે.

• અંતિમ ઉકેલ: ભવિષ્યમાં તમામ વર્ટિકલ કેટેગરીમાં ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓ માટે ૧% આડી અનામત (Horizontal Reservation) માટે નવી પ્રવેશ સૂચના બહાર પાડવામાં આવે.

આ અરજી NALSA vs. Union of India ના ઐતિહાસિક ચુકાદાનો પણ ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓને ત્રીજી જાતિ તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી અને તેમને શૈક્ષણિક અને નોકરીમાં અનામતનો અધિકાર મળવો જોઈએ.
 
સુપ્રીમ કોર્ટની ચિંતા
CJI બી.આર. ગવઈ અને ન્યાયાધીશ કે. વિનોદચંદ્રનની બેન્ચે અરજદારોની વકીલ ઈન્દિરા જયસિંહની દલીલો સાંભળી. જોકે, CJI એ એક મહત્વની ચિંતા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે જો દરેક જગ્યાએ બેઠકો ખાલી રાખવામાં આવે તો પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં અરાજકતા અને અનિશ્ચિતતા આવી શકે છે.

અરજદારોએ કોર્ટને જણાવ્યું કે UG કોર્સ માટે કાઉન્સેલિંગ શરૂ થઈ ગયું છે, પરંતુ PG માટે હજુ શરૂ થયું નથી, તેથી અત્યારે બેઠકો અનામત રાખવાનો આદેશ આપી શકાય છે.

સરકારી વકીલ દ્વારા કેસને આગામી અઠવાડિયા સુધી મુલતવી રાખવાની વિનંતી સ્વીકારીને, કોર્ટે સુનાવણીની આગામી તારીખ નક્કી કરી છે. આ લડાઈ માત્ર થોડી બેઠકો માટે નથી, પરંતુ ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયને સમાજમાં સમાનતા અને સ્વીકૃતિ અપાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

શું આ નિર્ણય ભારતમાં શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે સમાવેશ અને સમાનતાનો નવો અધ્યાય શરૂ કરશે?