નવી દિલ્‍હી તા.૧૯: ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ચોખ્‍ખી પ્રત્‍યક્ષ કર વસૂલાત વાર્ષિક ધોરણે ૯.૧૮% વધીને રૂા.૧૦.૮૨ લાખ કરોડ થઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલાના સમાન સમયગાળામાં રૂા.૯.૯૧ લાખ કરોડ હતી. ચોખ્‍ખી પ્રત્‍યક્ષ કર વસૂલાત વાર્ષિક ધોરણે ૯.૧૮% વધીને રૂા.૧૦.૮૨ લાખ કરોડ થઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલાના સમાન સમયગાળામાં રૂા.૯.૯૧ લાખ કરોડ હતી. કંપનીઓ પાસેથી એડવાન્‍સ ટેક્‍સ વસૂલાતમાં વધારો અને રિફંડમાં ઘટાડાને કારણે ચોખ્‍ખી પ્રત્‍યક્ષ કર વસૂલાતમાં વધારો થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કરદાતાઓને જારી કરાયેલા રિફંડ ૨૪% ઘટીને રૂા.૧.૬૧ લાખ કરોડ થયા છે.

ગુરુવારે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા અનુસાર, ૧ એપ્રિલથી ૧૭ સપ્‍ટેમ્‍બર દરમિયાન કુલ પ્રત્‍યક્ષ કર વસૂલાત વાર્ષિક ધોરણે ૩.૩૯% વધીને રૂા.૧૨.૪૩ લાખ કરોડ થઈ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, કોર્પોરેટ્‍સ પાસેથી એડવાન્‍સ ટેક્‍સ વસૂલાત ૬.૧૧ ટકા વધીને રૂા.૩.૫૨ લાખ કરોડ થઈ છે. જોકે, નોન-કોર્પોરેટ જૂથો પાસેથી એડવાન્‍સ ટેક્‍સ વસૂલાત ૭.૩૦ ટકા ઘટીને રૂા.૯૬,૭૮૪ કરોડ થઈ છે. ચોખ્‍ખી કોર્પોરેટ ટેક્‍સ વસૂલાત એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળાના રૂા.૪.૫૦ લાખ કરોડથી વધીને રૂા.૪.૭૨ લાખ કરોડ થઈ છે.

ડેટા અનુસાર, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં અત્‍યાર સુધીમાં રૂા.૨૬,૩૦૬ કરોડ સિક્‍યોરિટીઝ ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન ટેક્‍સ (STT) તરીકે એકત્રિત કરવામાં આવ્‍યા છે. એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં STT વસૂલાત રૂા.૨૬,૧૫૪ કરોડ હતી. સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે પ્રત્‍યક્ષ કરમાં રૂા.૨૫.૨૦ લાખ કરોડનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે, જે વાર્ષિક ધોરણે ૧૨.૭ ટકાનો વધારો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સિક્‍યોરિટીઝ વ્‍યવહારોમાંથી રૂા.૭૮,૦૦૦ કરોડનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્‍યો છે.

એડવાન્‍સ ટેક્‍સ ઉપાડને કારણે બેંકોમાં રોકડમાં ઘટાડો થયો છે, જે ચાર મહિનાના નીચલા સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. પરિણામે, બેંકોને હવે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે વિદેશી વિનિમય બજારનો આશરો લેવાની ફરજ પડી છે. આનાથી દૈનિક નાણાકીય ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે. કંપનીઓ દરેક ક્‍વાર્ટરના છેલ્‍લા મહિનાની ૧૫મી તારીખે એડવાન્‍સ ટેક્‍સ ચૂકવે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) ના ડેટા અનુસાર, બુધવારે બેંકિંગ સિસ્‍ટમમાં રોકડ રૂા.૭૦૦ અબજના સ્‍તરથી નીચે આવી ગઈ. આનાથી રાતોરાત કોલ રેટ ૫.૬૫% પર પહોંચી ગયો, જે ચાર અઠવાડિયામાં તેનો ઉચ્‍ચતમ સ્‍તર છે. રૂપિયામાં ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે, બેંકોએ ડોલર/રૂપિયા પોઝિશનની ઇન્‍ટ્રાડે વેચાણ/ખરીદીનો આશરો લીધો. આના કારણે વિદેશી વિનિમય સ્‍વેપ માર્કેટમાં વ્‍યાજ દરમાં વધારો થયો. છેલ્‍લા બે દિવસથી વિદેશી વિનિમય વિનિમય દરોમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, જે રૂપિયાની તરલતામાં વર્તમાન અને અપેક્ષિત કડકાઈને પ્રતિબિંબિત કરે છે.(૩૮.૧૫)