નવી દિલ્‍હી તા.૧૯: ગયા નાણાકીય વર્ષમાં ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા કાનૂની ખર્ચ ૧૧% વધીને રૂા.૬૨,૧૪૬ કરોડ થયો. રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ, સન ફાર્માસ્‍યુટિકલ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ, કોફોર્જ, ઇન્‍ફોસિસ અને લાર્સન એન્‍ડ ટુબ્રો (L&T) ટોચના પાંચ ખર્ચ કરનારા હતા. આ માહિતી ETIG દ્વારા ટોચની ૫૦૦ કંપનીઓના વાર્ષિક અહેવાલમાંથી ઉપલબ્‍ધ છે. ખર્ચમાં વધારા માટે ઘણા કારણો છે, જેમાં વિદેશમાં સોદામાં વધારો, વિવાદ નિરાકરણ ખર્ચમાં વધારો અને નિયમનકારી પાલન ખર્ચમાં વધારો શામેલ છે.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માં, નિફટી ૫૦૦ કંપનીઓએ કાનૂની બાબતો પર રૂા.૫૬,૦૧૬ કરોડ (ડોલર ૬.૭૨ બિલિયન) ખર્ચ કર્યા. આમાંથી, બજાર મૂડીકરણ ટોચની ૫૦ કંપનીઓનો કાનૂની ખર્ચ સૌથી વધુ હતો. ડેટા દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં નિફટી ૫૦ કંપનીઓ માટે કાનૂની ખર્ચ ૧૦% વધીને રૂા.૨૦,૬૪૦ કરોડ થયો. કાયદાકીય પેઢી DSK લીગલના મેનેજિંગ પાર્ટનર આનંદ દેસાઈએ કહ્યું, મને લાગે છે કે ટેકનોલોજીનો યોગ્‍ય ઉપયોગ ન થાય ત્‍યાં સુધી કાનૂની ખર્ચ વધતો રહેશે.

તેમણે કહ્યું, મને લાગે છે કે આપણા કાયદા અને નિયમોમાં સ્‍થિરતા હોવી જોઈએ, અને સરકારે વધુમાં વધુ એક કે બે અપીલ કરવી જોઈએ.ૅ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં સૌથી વધુ કાનૂની ખર્ચ ધરાવતી ટોચની પાંચ કંપનીઓમાં રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ રૂા.૩,૪૫૯ કરોડ, સન ફાર્માસ્‍યુટિકલ રૂા.૩,૨૬૧ કરોડ, કોફોર્જ રૂા.૧,૬૬૪ કરોડ, ઇન્‍ફોસિસ રૂા.૧,૬૫૫ કરોડ અને L&T રૂા.૧,૬૧૫ કરોડ હતા.

લાક્ષણિક કાનૂની ખર્ચમાં મુકદ્દમા અને મધ્‍યસ્‍થી, વ્‍યાવસાયિક ફી, નિયમનકારી ફાઇલિંગ અને દંડ અને સામાન્‍ય સ્‍ટેમ્‍પ ડ્‍યુટીનો સમાવેશ થાય છે. L&T ગ્રુપના ગ્રુપ જનરલ કાઉન્‍સેલ હેમંત કુમારે જણાવ્‍યું હતું કે ભારતની બહાર મર્જર અને એક્‍વિઝિશન અને અન્‍ય સોદા કરવાની પ્રવૃત્તિઓને કારણે ભારતીય કંપનીઓના કાનૂની ખર્ચમાં વધારો થયો છે. કાનૂની ખર્ચની દ્રષ્ટિએ ટોચના પાંચ ક્ષેત્રોમાં ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ (રૂા.૧૦,૭૭૬ કરોડ), IT (રૂા.૯,૫૨૦ કરોડ), ફાઇનાન્‍સ (રૂા.૪,૬૨૫ કરોડ), તેલ અને ગેસ (રૂા.૪,૧૨૬ કરોડ) અને મૂડી માલ (રૂા.૩,૮૭૦ કરોડ)નો સમાવેશ થાય છે.

કુમારે કહ્યું, કંપનીઓએ મુકદ્દમા અને મધ્‍યસ્‍થી પ્રક્રિયાઓ પર ભારે ખર્ચ કરવો પડ્‍યો છે. નિયમોનું પાલન કરવા અને બિન-પાલન ટાળવા પર વધુ ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરવાથી કાનૂની ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. મારા મતે, કાનૂની ખર્ચમાં વધારો એક પરિપક્‍વ બજારને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જ્‍યાં કંપનીઓ વ્‍યૂહાત્‍મક ક્ષેત્રો તરીકે કાનૂની અને અનુપાલનને વધુને વધુ ઓળખી રહી છે અને રોકાણ કરી રહી છે.

નિફટી ૫૦૦ કંપનીઓનો કુલ કાનૂની ખર્ચ ઊંચો લાગે છે, પરંતુ આ નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં તેમની કુલ આવકના માત્ર ૦.૩૯% હિસ્‍સો દર્શાવે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં નિફટી ૫૦૦ કંપનીઓની કુલ આવક રૂા.૧,૫૭,૧૩,૫૫૨ કરોડ હતી, જે પાછલા વર્ષના રૂા. ૧,૪૬,૯૯,૦૬૪ કરોડથી ૬.૯૦% વધુ છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં કુલ નફો ૧૦.૪% વધીને રૂા.૧૫,૬૬,૩૪૫ કરોડ થયો છે.