નવી દિલ્હી : ભારતના ચૂંટણી પંચે ચૂંટણી પ્રક્રિયાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. પંચે સતત છ વર્ષથી ચૂંટણી ન લડનારા 474 માન્યતા પ્રાપ્ત ન હોય તેવા રાજકીય પક્ષોની નોંધણી રદ કરી છે. અગાઉ, 334 પક્ષોને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. અત્યાર સુધીમાં કુલ 808 પક્ષોને દૂર કરવામાં આવ્યા છે. 359 અન્ય પક્ષો સામે પણ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.

 ભારતીય ચૂંટણી પંચે સતત છ વર્ષથી ચૂંટણી ન લડનારા 474 નોંધાયેલા માન્યતા પ્રાપ્ત ન હોય તેવા રાજકીય પક્ષોની નોંધણી રદ કરીને ચૂંટણી પ્રણાલીને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે તેની ઝુંબેશને વધુ તીવ્ર બનાવી છે. શુક્રવારે જારી કરાયેલ એક પ્રેસ નોટમાં, પંચે જણાવ્યું હતું કે કાર્યવાહીના આ બીજા તબક્કા સાથે, ઓગસ્ટ 2025 થી કુલ 808 RUPP ને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે.

અગાઉ, 9 ઓગસ્ટના રોજ, આ પ્રક્રિયાના પ્રથમ તબક્કામાં, 334 RUPP ને છ વર્ષ માટે યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. આમ, છેલ્લા બે મહિનામાં 808 RUPP દૂર કરવામાં આવ્યા છે.

લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951 ની કલમ 29A હેઠળ, રાજકીય પક્ષોને નોંધણી પર ચૂંટણી પ્રતીકો અને કર મુક્તિ જેવા વિશેષાધિકારો આપવામાં આવે છે. જો કે, માર્ગદર્શિકામાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ પક્ષ સતત છ વર્ષ સુધી કોઈપણ ચૂંટણી લડવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેને રજિસ્ટરમાંથી દૂર કરવું આવશ્યક છે.

યાદીમાંથી કેટલા પક્ષોને દૂર કરવામાં આવ્યા?

18 સપ્ટેમ્બરના રોજ ડિલિસ્ટિંગમાં, ઉત્તર પ્રદેશ (121) માં સૌથી વધુ RUPP દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્ર (44), તમિલનાડુ (42) અને દિલ્હી (40) આવે છે. પંજાબ (21), મધ્યપ્રદેશ (23), બિહાર (15) અને આંધ્રપ્રદેશ (17) જેવા રાજ્યો પણ યાદીમાં મુખ્ય રીતે સ્થાન ધરાવે છે.

૩૫૯ પક્ષો સામે કાર્યવાહી શરૂ
વધુમાં, ECI એ ૩૫૯ અન્ય RUPPs સામે કાર્યવાહી શરૂ કરી છે જેમણે સતત ત્રણ નાણાકીય વર્ષ (૨૦૨૧-૨૨ થી ૨૦૨૩-૨૪) માટે તેમના વાર્ષિક ઓડિટેડ હિસાબો સબમિટ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે અને ચૂંટણી લડવા છતાં ફરજિયાત ચૂંટણી ખર્ચ અહેવાલો પણ દાખલ કર્યા નથી. આ પક્ષો ૨૩ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફેલાયેલા છે, જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ (૧૨૭), તમિલનાડુ (૩૯) અને દિલ્હી (૪૧) બિન-પાલનકારી સંગઠનોનો મોટો ભાગ છે.

રાજકીય પક્ષોને કારણ બતાવો નોટિસ
પંચે સંબંધિત રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ (CEOs) ને ઓળખાયેલા પક્ષોને કારણ બતાવો નોટિસ જારી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. "કોઈપણ પક્ષને યાદીમાંથી અન્યાયી રીતે બાકાત રાખવામાં ન આવે તેની ખાતરી કરવા માટે, સંબંધિત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના CEOs ને આ RUPPs ને કારણ બતાવો નોટિસ જારી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે, ત્યારબાદ પક્ષોને સંબંધિત CEOs દ્વારા સુનાવણી દ્વારા જવાબ આપવાની તક આપવામાં આવશે," કમિશને જણાવ્યું.

કમિશને સ્પષ્ટતા કરી, "CEO ના રિપોર્ટના આધારે કોઈપણ RUPP ને ડિલિસ્ટ કરવાનો અંતિમ નિર્ણય ECI લે છે."