નવી દિલ્‍હી,તા.૨૦: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) ઈચ્‍છે છે કે બેંકો સેવા શુલ્‍ક ઘટાડે.આમાં ડેબિટ કાર્ડ ફી, લઘુત્તમ બેલેન્‍સ ન રાખવા બદલ દંડ અને મોડી ચુકવણી ફીનો સમાવેશ થાય છે. આ પગલાથી ગ્રાહકોને બેંકો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા ઊંચા ચાર્જમાંથી રાહત મળી શકે છે. RBI દ્વારા તાજેતરમાં બેંકોને આ અંગે જાણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, RBI તરફથી કોઈ સત્તાવાર ટિપ્‍પણી કરવામાં આવી નથી.

ઈકોનોમિક ટાઈમ્‍સ અનુસાર, આ બાબતથી પરિચિત લોકોએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્‍યું હતું કે RBI અધિકારીઓએ તાજેતરના અઠવાડિયામાં બેંકોને કહ્યું છે કે તેઓ ડેબિટ કાર્ડ, લઘુત્તમ બેલેન્‍સ ઉલ્‍લંઘન અને મોડી ચુકવણી સંબંધિત સેવા શુલ્‍ક સહિત સેવા શુલ્‍ક ઘટાડવા માંગે છે.

ભારતીય બેંકોએ તાજેતરના વર્ષોમાં રિટેલ ધિરાણમાં નવેસરથી વધારો જોયો છે તે પછી આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું છે. છેલ્‍લા કેટલાક વર્ષોમાં, કોર્પોરેટ લોનમાં મુશ્‍કેલીઓનો સામનો કર્યા પછી, બેંકોએ છૂટક ધિરાણ પર વધુ ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કર્યું છે. વ્‍યક્‍તિગત લોન, કાર લોન અને નાના વ્‍યવસાય લોન જેવા ઉત્‍પાદનોએ બેંકોની કમાણીમાં વધારો કર્યો છે. જોકે, વૃદ્ધિની આ ગતિએ રિઝર્વ બેંકનું ધ્‍યાન પણ ખેંચ્‍યું છે.

નિષ્‍ણાતોના મતે, રિઝર્વ બેંક ખાસ કરીને ઓછી આવક ધરાવતા ગ્રાહકો પર વધુ બોજ નાખતા ચાર્જ પર નજર રાખી રહી છે. જોકે, તેણે કોઈ નિﾍતિ મર્યાદા અથવા દરનો ઉલ્‍લેખ કર્યો નથી, તેને બેંકોના વિવેકબુદ્ધિ પર છોડી દીધો છે.

બેંકો દ્વારા વસૂલવામાં આવતી ફી પર કોઈ ફરજિયાત મર્યાદા નથી. ઓનલાઈન નાણાકીય બજાર બેંકબજારના ડેટા અનુસાર, છૂટક અને નાના વ્‍યાપારી લોન માટે પ્રોસેસિંગ ફી સામાન્‍ય રીતે ૦.૫% થી ૨.૫% સુધીની હોય છે. કેટલીક બેંકોએ હોમ લોન પર પ્રોસેસિંગ ફી માટે રૂ.૨૫,૦૦૦ ની ઉપલી મર્યાદા નક્કી કરી છે.

ઇન્‍ડિયા રેટિંગ્‍સ એન્‍ડ રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, આ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક (એપ્રિલ-જૂન)માં બેંકોની ફી આવક ૧૨% વધીને રૂ.૫૧,૦૬૦ કરોડ થઈ છે. પાછલા ક્‍વાર્ટરમાં આ વધારો ફક્‍ત ૬% હતો.

કેન્‍દ્રીય બેંક એક જ ઉત્‍પાદન માટે વિવિધ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી અલગ અલગ ફી પર પણ ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરી રહી છે. ભારતીય બેંક સંગઠન (IBA) પણ બેંકો સાથે ૧૦૦ થી વધુ રિટેલ ઉત્‍પાદનો પર ચર્ચા કરી રહ્યું છે જે RBI ના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવી શકે છે.