નવી દિલ્‍હીઃ  બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ભારત સરકાર એક નવું વ્યૂહાત્મક પગલું ભરવા જઈ રહી છે. સરકાર દેશમાં વપરાતા ક્રિટિકલ મિનરલ્સનો વ્યૂહાત્મક અનામત બનાવવા માંગે છે, જેથી તેનો ઉપયોગ કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં થઈ શકે. આ ખનિજોનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, બેટરી, ગ્રીન એનર્જી અને સંરક્ષણ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં થાય છે. આ પગલું ભારતની સપ્લાય ચેઇન સુરક્ષા અને સ્વનિર્ભરતા તરફ મોટો ફરક લાવી શકે છે.
ભારત સરકારે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો નિર્ણય લીધો છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, સરકાર ક્રિટિકલ મિનરલ્સનો વ્યૂહાત્મક અનામત બનાવવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. ભવિષ્યમાં કોઈપણ કટોકટી, ભૂ-રાજકીય તણાવ અથવા સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપના કિસ્સામાં દેશની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવાનો હેતુ છે.
ટિકલ મિનરલ્સ એ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક વાહન બેટરી, નવીનીકરણીય ઉર્જા (સૌર, પવન) અને સંરક્ષણ ટેકનોલોજી જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં વપરાતા ખનિજો છે. આમાં લિથિયમ, કોબાલ્ટ, નિકલ, ગ્રેફાઇટ અને દુર્લભ પૃથ્વી ધાતુઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમનો પુરવઠો ઘણીવાર થોડા દેશો દ્વારા પ્રભુત્વ ધરાવે છે, જે વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતો અને ઉપલબ્ધતા માટે જોખમ ઊભું કરે છે. તેથી, ભારત માટે વ્યૂહાત્મક અનામત બનાવવું એ આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હશે.
વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ ખનિજ ઉત્પાદન અને પ્રક્રિયાનો મોટો ભાગ ચીન પર આધાર રાખે છે. વર્તમાન ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિમાં આ નિર્ભરતા ભારત માટે ચિંતાનો વિષય છે. વ્યૂહાત્મક અનામત બનાવવાથી ભારતને ભવિષ્યના આંચકાઓથી બચાવશે જ નહીં પરંતુ સ્થાનિક ઉદ્યોગો માટે સ્થિર પુરવઠો પણ સુનિશ્ચિત થશે.
ભારતે 2070 સુધીમાં ચોખ્ખી શૂન્યનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે, અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, બેટરી સ્ટોરેજ અને નવીનીકરણીય ઊર્જા આ લક્ષ્ય માટે કેન્દ્રિય છે. આ બધા માટે મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો સતત અને વિશ્વસનીય પુરવઠો જરૂરી છે. વ્યૂહાત્મક અનામત આ મિશનને મજબૂત બનાવશે અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રને સુરક્ષા પૂરી પાડશે.
જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો, આ યોજના ભારતની સપ્લાય ચેઇન સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે. તે વિદેશી રોકાણકારોને પણ સંકેત આપશે કે ભારત તેના સંસાધનોના રક્ષણ અને લાંબા ગાળાના ટકાઉપણું પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. આ પગલું ભારતની વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને પણ મજબૂત બનાવી શકે છે. આ પગલું ભારતના ક્રૂડ ઓઇલ માટેના વ્યૂહાત્મક અનામત જેવું જ છે. મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો ભંડાર બનાવવો ભારતના ઉદ્યોગ, ઉર્જા સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય હિતો માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.