નવી દિલ્હી : ભારતીય ભોજનમાં બટાકાનું સ્થાન અજોડ છે. કોઈ પણ શાકભાજી સાથે સરળતાથી ભળી જવાની ક્ષમતાને કારણે તેને 'શાકભાજીનો રાજા' કહેવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં સૌથી વધુ બટાકાનું ઉત્પાદન ક્યાં થાય છે? જો આ રાજ્ય ઉત્પાદન બંધ કરે તો તમારા રસોડામાં શાક બનાવવું મુશ્કેલ બની જશે!

ઉત્તર પ્રદેશ: ભારતની 'બટાકાની ટોપલી'
ભારતમાં બટાકાના કુલ ઉત્પાદનમાં એકલા ઉત્તર પ્રદેશનો હિસ્સો 30% છે, જે તેને દેશનું સૌથી મોટું બટાકા ઉત્પાદક રાજ્ય બનાવે છે. 2022-23ના આંકડા મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશનો હિસ્સો લગભગ 29.65% હતો, જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળ (10%) અને બિહાર (8%) અનુક્રમે બીજા અને ત્રીજા સ્થાને હતા.

ઉત્પાદન પાછળનું કારણ
ઉત્તર પ્રદેશમાં આટલું મોટું ઉત્પાદન થવાનું મુખ્ય કારણ તેની ફળદ્રુપ જમીન છે. ગંગાના મેદાની વિસ્તારોનું અનુકૂળ વાતાવરણ બટાકાની ખેતી માટે આદર્શ છે, જેના કારણે અહીં પ્રતિ હેક્ટર ઉપજ પણ ઘણી વધારે છે.
 
આંકડાઓની વાત:

* રોજગાર: બટાકાના ઉત્પાદન, લણણી, સંગ્રહ અને વિતરણની આખી પ્રક્રિયામાં આશરે 1.5 કરોડ લોકોને સીધો રોજગાર મળે છે.

* આવક: 2021માં બટાકાના ઉત્પાદનમાંથી ₹3,14,000 કરોડની આવક થઈ હતી. ભારત નેપાળ, બાંગ્લાદેશ અને શ્રીલંકા જેવા પડોશી દેશોમાં બટાકાની નિકાસ કરીને ₹4,100 કરોડ કમાય છે.

* ટૂંકો સમયગાળો: બટાકાનો પાક માત્ર 90-120 દિવસમાં તૈયાર થઈ જાય છે, જેનાથી એક જ વર્ષમાં બે થી ત્રણ પાક લઈ શકાય છે.

ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો બટાકા ઉત્પાદક દેશ છે, અને ઉત્તર પ્રદેશ આ ક્ષેત્રે દેશની કરોડરજ્જુ છે. બટાકાની ખેતીએ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે, જેનાથી લાખો લોકોનું જીવનધોરણ સુધર્યું છે.