નિઃસંતાન હિન્દુ વિધવાના મૃત્યુ પછી તેની મિલકત કોને વારસામાં મળે ?
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનો ચુકાદો આપ્યો કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ લગ્નોમાં જ્યારેસ્ત્રી લગ્ન કરે છે, ત્યારે તેનું ગોત્ર બદલાય છે
નવી દિલ્હી તા.૨૫: સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા (HSA) ના એક કલમ પર સુનાવણી દરમિયાન એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું જેમાં જણાવાયું છે કે નિઃસંતાન હિન્દુ વિધવાના મૃત્યુ પછી તેની મિલકત તેના માતાપિતાને બદલે તેના સાસરિયાઓને જાય છે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ લગ્નોમાં, જ્યારે સ્ત્રી લગ્ન કરે છે, ત્યારે તેનું ગોત્ર બદલાય છે, જે પરંપરા હજારો વર્ષોથી ચાલી આવે છે.
ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્નાએ જણાવ્યું હતું કે કન્યાદાનની વિભાવના હિન્દુ સમાજમાં અસ્તિત્વમાં છે. આ અંતર્ગત, લગ્ન સમયે સ્ત્રીનું ગોત્ર તેના પતિના ગોત્રમાં બદલાઈ જાય છે. નોંધનીય છે કે ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ના સુપ્રીમ કોર્ટમાં એકમાત્ર મહિલા ન્યાયાધીશ છે.
કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તે સદીઓથી ચાલી આવતી પરંપરાને તોડવા માંગતી નથી.
આ કેસ એક નિઃસંતાન હિન્દુ વિધવાની મિલકતના વારસાને લગતો છે જે વસિયતનામા વિના મૃત્યુ પામે છે. હાલના કાયદા હેઠળ, આવી સ્થિતિમાં, મિલકત તેના માતાપિતાને બદલે તેના સાસરિયાઓને જાય છે. કોર્ટ સમક્ષ ઘણી અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે શું આ જોગવાઈ વાજબી છે.
એક કિસ્સામાં, કોવિડ-૧૯ ને કારણે એક યુવાન દંપતીનું મૃત્યુ થયું હતું, અને હવે પુરુષની માતા અને મહિલાની માતા વચ્ચે મિલકતને લઈને કાનૂની લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ છે.
પુરુષની માતા દાવો કરે છે કે તેણીને સમગ્ર મિલકતનો વારસો મળવો જોઈએ, જ્યારે મહિલાની માતા તેની પુત્રીની કમાણી અને મિલકતનો દાવો કરે છે. બીજા એક કેસમાં, નિઃસંતાન દંપતીના મૃત્યુ પછી પુરુષની બહેન મિલકતનો દાવો કરી રહી છે. અરજદારના વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આ જાહેર હિતનો મામલો છે અને સુપ્રીમ કોર્ટના હસ્તક્ષેપની જરૂર છે.
જાસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ન અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે અરજદારના વકીલને આકરા પ્રશ્નો પૂછ્યા. જાસ્ટિસ નાગરત્નએ જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ લગ્નોમાં કન્યાદાન અને ગોત્ર-દાનની પરંપરા હેઠળ, સ્ત્રી તેના પતિ અને તેના પરિવારની જવાબદારી બને છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે પરિણીત સ્ત્રી તેના ભાઈ સામે ભરણપોષણનો દાવો કરતી નથી. લગ્નના રિવાજો, ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતમાં, સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે સ્ત્રી એક ગોત્રથી બીજા ગોત્રમાં જાય છે.
જસ્ટિસ નાગરત્નએ એમ પણ કહ્યું હતું કે જો કોઈ સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનો ચુકાદો આપ્યો :ષાી છે, તો તે વસિયતનામા દ્વારા તેની મિલકતનું વિભાજન કરી શકે છે અથવા ફરીથી લગ્ન પણ કરી શકે છે.
જોકે, હાલના કાયદા (HSA ની કલમ ૧૫(૧)(b)) હેઠળ, જો કોઈ નિઃસંતાન વિધવા વસિયત વગર મૃત્યુ પામે છે અને તેણે ફરીથી લગ્ન કર્યા નથી, તો તેની મિલકત તેના માતાપિતાને નહીં, પરંતુ તેના પતિના વારસદારોને મળે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે મિલકત વિવાદનો કેસ મધ્યસ્થી માટે મોકલ્યો છે અને આ કલમની માન્યતા પર સુનાવણી નવેમ્બર સુધી મુલતવી રાખી છે.(૩૮.૧૨)
(1:11 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
