લદ્દાખના પ્રખ્યાત એન્જિનિયર, શિક્ષણવિદ્ અને પર્યાવરણ કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુક, જેમણે પોતાની અહિંસક લડાઈથી રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ મેળવી, હવે વિવાદમાં ઘેરાયા છે. બુધવારે લદ્દાખના લેહમાં થયેલી હિંસાએ તેમને રાતોરાત હીરોમાંથી ખલનાયક બનાવી દીધા છે. આ હિંસામાં ચાર લોકોના મોત થયા અને 80 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા.

કોણ છે સોનમ વાંગચુક?
સોનમ વાંગચુકનો જન્મ 1966માં લદ્દાખમાં થયો હતો. મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી લીધા બાદ તેમણે 1988માં 'સ્ટુડન્ટ્સ એજ્યુકેશનલ એન્ડ કલ્ચરલ મૂવમેન્ટ ઓફ લદ્દાખ (SECMOL)' ની સ્થાપના કરી. આ સંસ્થાએ લદ્દાખમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી છે. તેઓ બોલિવૂડ ફિલ્મ '3 ઇડિયટ્સ' ના પાત્ર ફુનસુખ વાંગડુ માટે વાસ્તવિક જીવનની પ્રેરણા છે. તેમના 'આઈસ સ્તૂપ' (બરફના સ્તૂપ) જેવા નવીન પ્રોજેક્ટ્સે પાણીના સંરક્ષણમાં પણ મોટું યોગદાન આપ્યું છે.

શા માટે કરી રહ્યા છે આંદોલન?
સોનમ વાંગચુક છેલ્લા પાંચ વર્ષથી લદ્દાખ માટે ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ સાથે અહિંસક આંદોલન ચલાવી રહ્યા છે:

1. પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો: તેમની મુખ્ય માંગ લદ્દાખને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની છે. તેઓ માને છે કે 2019માં કલમ 370 નાબૂદ થયા બાદ લદ્દાખની સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક ઓળખ જોખમમાં છે.

2. બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સમાવેશ: તેઓ લદ્દાખને બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સમાવવા માટેની માંગ કરી રહ્યા છે, જે આદિવાસી વિસ્તારોને સ્વાયત્તતા પ્રદાન કરે છે. આનાથી સ્થાનિક લોકોને જમીન અને નોકરીઓનું રક્ષણ મળશે.

3. પર્યાવરણીય સુરક્ષા: તેઓ હિમાલયના નાજુક ઇકોસિસ્ટમની સુરક્ષા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે, જે આધુનિક વિકાસને કારણે જોખમમાં છે.

હિંસાની ઘટના:
સોનમ વાંગચુક છેલ્લા 15 દિવસથી ભૂખ હડતાળ પર હતા. બુધવારે તેમની હડતાળના સ્થળેથી જ યુવાનોએ ઉશ્કેરાઈને ભાજપ કાર્યાલય અને પોલીસ દળ પર હુમલો કર્યો. ભીડને કાબૂમાં લેવા માટે પોલીસે ગોળીબાર કરવો પડ્યો, જેમાં ચાર લોકોના મોત થયા અને ઘણા ઘાયલ થયા. આ ઘટના બાદ સોનમ વાંગચુકે પોતાની ભૂખ હડતાળ સમાપ્ત કરી દીધી.

છબી પર અસર:
પાંચ વર્ષથી ચાલી રહેલું અહિંસક આંદોલન આ એક જ હિંસક ઘટનાને કારણે પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો હેઠળ આવી ગયું છે. સોશિયલ મીડિયા અને જાહેર મંચો પર લોકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું વાંગચુકના નેતૃત્વમાં ખામી હતી, જેના કારણે હિંસા ભડકી. આ ઘટનાએ તેમની 'હીરો'ની છબીને મોટો આંચકો આપ્યો છે.