આસમાનમાં અંતિમવાર મિગ-૨૧ એ ગર્જના કરી
૬૦ વર્ષની સેવા બાદ ભારતીય વાયુસેનામાંથી નિવૃતઃ અંતિમ ઉડાન પૂર્ણ કરીને ઈતિહાસમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેર્યુ ચંદીગઢ એરફોર્સ સ્ટેશન પર વિદાય સમારંભ યોજાયોઃ રાજનાથ સહિત ત્રણેય પાંખના વડાઓ હાજર
નવી દિલ્હી, તા.૨૬: દાયકાઓ સુધી ભારતીય વાયુસેનામાં સેવા આપતું મિગ-૨૧ હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. આજે, સોવિયેત યુગનું આ પ્રતિષ્ઠિત ફાઇટર જેટ ઇતિહાસના પાના પર સમાઈ જશે. મિગ-૨૧ને ચંદીગઢમાં અનોખી વિદાય આપવામાં આવશે. ભારતીય વાયુસેનાના વડા એપી સિંહ મિગ-૨૧ ઉડાડશે. ૧૯૮૫માં તેમણે પોતાની ઉડાન કારકિર્દી શરૂ કરેલા મિગ-૨૧ ફાઇટર જેટને માન આપવા માટે, ભારતીય વાયુસેનાના વર્તમાન વડા એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહ, તેમના નિવળત્તિના દિવસે ફરી એકવાર મિગ-૨૧ના કોકપીટમાં બેસીને હવામાં વાત કરશે. ૨૬ સપ્ટેમ્બરના રોજ સમારોહમાં તેઓ જે ફોર્મેશનમાં ઉડાડશે તેને બાદલ ફોર્મેશન કહેવામાં આવે છે. તેઓ આ ફોર્મેશનનું નેતળત્વ નહીં કરે, પરંતુ તેના સભ્ય હશે. ગયા મહિને જ, ચીફે નલ એર બેઝ પર મિગ-૨૧ ઉડાડ્યું. ચાલીસ વર્ષ પછી ફરીથી એ જ મિગ-૨૧ ઉડાડતા પહેલા તેમને વધુ તાલીમ લેવી પડી હતી. ચીફે નલ એરબેઝ પર એકલા મિગ-૨૧ ઉડાવી હતી.
રાજનાથ સિંહે કહ્યું કે મિગ-૨૧ એ લશ્કરી ઉડ્ડયનની સફરમાં ઘણી વધુ ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણો ઉમેરી છે. લશ્કરી ઉડ્ડયનના ઇતિહાસમાં, આટલી મોટી સંખ્યામાં કયારેય કોઈ ફાઇટર જેટનું ઉત્પાદન થયું નથી. વિશ્વભરમાં ૧૧,૫૦૦ થી વધુ મિગ-૨૧નું ઉત્પાદન થયું હતું, અને તેમાંથી લગભગ ૮૫૦ ભારતીય વાયુસેનામાં સેવા આપી હતી. આ સંખ્યા પોતે જ ફાઇટર એરક્રાફ્ટની લોકપ્રિયતા, વિશ્વસનીયતા અને બહુપક્ષીય ક્ષમતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. લાંબા સમય સુધી, મિગ-૨૧ એ અસંખ્ય શૌર્યપૂર્ણ પરાક્રમો જોયા છે. તેનું યોગદાન એક પણ ઘટના કે યુદ્ધ પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. ૧૯૭૧ ના યુદ્ધથી લઈને કારગિલ યુદ્ધ સુધી, બાલાકોટ હવાઈ હુમલાથી લઈને ઓપરેશન સિંદૂર સુધી, એક પણ ક્ષણ એવી નથી જ્યારે મિગ-૨૧ એ આપણા સશષા દળોને મજબૂત ન બનાવ્યા હોય.
રાજનાથ સિંહે કહ્યું, જેમ જેમ આપણે મિગ-૨૧ ને તેની ઓપરેશનલ સફરમાંથી વિદાય આપી રહ્યા છીએ, તેમ તેમ હું માનું છું કે આપણે એક એવો પ્રકરણ બંધ કરી રહ્યા છીએ જે ફક્ત ભારતીય વાયુસેનાના ઇતિહાસમાં જ નહીં, પરંતુ આપણા સમગ્ર લશ્કરી ઉડ્ડયનની સફરમાં સુવર્ણ અક્ષરોમાં લખાશે. મિગ-૨૧ ફક્ત એક વિમાન કે મશીન નથી, પરંતુ તે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના ઊંડા સંબંધોનો પણ પુરાવો છે.
મિગ-૨૧ ના વિદાય સમારંભમાં ભાગ લેતા, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે કહ્યું, ભારતની સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરવા માટે સ્વતંત્રતા પછી ભારતીય વાયુસેનાના નાયકોએ જે બહાદુરી અને બહાદુરી દર્શાવી છે તે પોતે જ પ્રેરણાદાયક છે. મારું માનવું છે કે મિગ-૨૧ એ તમારી બહાદુરીની આ સફરમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.
છેલ્લી બે સ્ક્વોડ્રન - નંબર ૨૩ (પેન્થર્સ) અને નંબર ૩ (કોબ્રા) - પાસે લગભગ ૨૮ મિગ-૨૧ બાઇસન વિમાન હતા. તેમની નિવળત્તિ પછી વાયુસેના પાસે ૨૯ ફાઇટર સ્ક્વોડ્રન બાકી છે, જ્યારે ૪૨ ની જરૂરિયાત છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, આ નિવળત્ત જેટનું હવે શું થશે? તેમને કચરાના ઢગલાઓમાં ફેંકવામાં આવશે નહીં. તેના બદલે, તેઓ સંગ્રહાલયો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને તાલીમ કેન્દ્રોમાં નવું જીવન મેળવશે.
સોવિયેત-નિર્મિત પ્રથમ સુપરસોનિક જેટ, મિગ-૨૧, ૧૯૬૩ થી ભારતમાં ઉડાન ભરી રહ્યું છે. કુલ ૮૭૪ મિગ-૨૧ ખરીદવામાં આવ્યા હતા. તેણે ૧૯૬૫ અને ૧૯૭૧ ના યુદ્ધો, કારગિલ (૧૯૯૯) અને બાલાકોટ (૨૦૧૯) માં બહાદુરી દર્શાવી હતી. જો કે, ઉંમર અને અકસ્માતોને કારણે, તેને હવે નિવળત્ત કરવામાં આવી રહ્યું છે.
વાયુસેનાના વડા, એર ચીફ માર્શલ એ.પી. સિંહે ચંદીગઢ એર બેઝ પર તેમની છેલ્લી સોલો ઉડાન ભરી હતી. તેમને પાણીના સલામી અને ફ્લાયપાસ્ટ સાથે વિદાય આપવામાં આવી. આ જેટ હવે ફ્રન્ટલાઈન ડ્યુટીથી દૂર છે.
મિગ-૨૧ બાઇસન વિમાન ૨૬ સપ્ટેમ્બર પછી ચંદીગઢથી નાલ એરબેઝ સુધી ઉડાન ભરશે. નિવળત્તિ પછી, તેમને નંબર ૩ સ્ક્વોડ્રન કોબ્રા અને નંબર ૨૩ સ્ક્વોડ્રન પેન્થર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવશે. આ નંબરિંગનો અર્થ એ છે કે આ બે સ્ક્વોડ્રનની સંખ્યા અને વારસો સ્થિર થઈ જશે.
સ્ક્વોડ્રનમાં જોડાનારા કોઈપણ નવા વિમાનને આ નામોથી ઓળખવામાં આવશે. હવે, નંબર ૩ સ્ક્વોડ્રનને તેનું પ્રથમ LCA માર્ક ૧ખ્ ફાઇટર પ્રાપ્ત થશે. એકવાર મિગ-૨૧ નાલ એરબેઝ પર પહોંચ્યા પછી, તેમનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે અને રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે. ફિટ અને ઉપયોગી ભાગો દૂર કરવામાં આવશે, અને બાકીના ભાગોને સ્ક્રેપ કરવામાં આવશે.
આ નિવળત્ત ભાગો તાલીમ હેતુ માટે એન્જિનિયરિંગ કોલેજોને ઓફર કરી શકાય છે અથવા આર્મી મ્યુઝિયમ અથવા યુદ્ધ સ્મારકોમાં મૂકી શકાય છે. જો કોઈ નાગરિક આ જેટના ફયુઝલેજને પ્રદર્શન માટે મેળવવા માંગે છે, તો તેમણે એર હેડક્વાર્ટરને વિનંતી સબમિટ કરવી પડશે.
(3:17 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
