અમદાવાદ:  નવરાત્રિની આઠમી રાત્રિએ, જ્યારે સમગ્ર ગુજરાતમાં ગરબાનો માહોલ ચરમસીમાએ પહોંચે છે, ત્યારે અમદાવાદના પોળ વિસ્તારમાં એક અનોખી ધાર્મિક વિધિ જોવા મળે છે. 200 વર્ષથી વધુ જૂની કહેવાતી આ પરંપરામાં, પુરુષો સાડી, બ્લાઉઝ અને પેટીકોટ પહેરીને "સદુમાના ગરબા" નામનું નૃત્ય રજૂ કરે છે.

શા માટે પુરુષો કરે છે સાડી પહેરીને ગરબા?
આ વિધિ બારોટ સમુદાય દ્વારા કરવામાં આવે છે અને તે એક પ્રાચીન દંતકથા સાથે જોડાયેલી છે:
•    શ્રાપની વાર્તા: દંતકથા અનુસાર, સદુમા નામની એક મહિલાને તેના સમયના શાસક દ્વારા છેતરવામાં આવી હતી, જેના કારણે તેનું દુઃખદ મૃત્યુ થયું. મૃત્યુ પહેલાં, સદુમાએ સમુદાયના સભ્યો, બારોટ (જેઓ બાર્ડ્સ અને વંશાવળીશાસ્ત્રી તરીકે જાણીતા છે) ને શ્રાપ આપ્યો, કારણ કે તેઓ તેનું રક્ષણ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
•    શ્રાપ દૂર કરવાનો પ્રયાસ: ત્યારથી, બારોટ સમુદાય સદુમા (જે હવે પૂજનીય દેવી છે) ને પ્રસન્ન કરવા અને તેમના શ્રાપને દૂર કરવા માટે દર વર્ષે નવરાત્રિની આઠમી રાત્રે સ્ત્રીનો વેશ ધારણ કરીને આ ગરબા રજૂ કરે છે. સમુદાય તેને ભક્તિ, પસ્તાવો અને સ્મરણની પરંપરા તરીકે જુએ છે.

સમુદાયનું સમર્પણ
પુરુષો રાત્રે 10 વાગ્યાના શુભ મુહૂર્તમાં, તેમના શર્ટ અને ટ્રાઉઝર પર પેટીકોટ અને પછી સાડી લપેટીને તૈયાર થાય છે. પરિવારની સ્ત્રીઓ તેમને તૈયાર થવામાં મદદ કરે છે.
•    યુવાનોની આસ્થા: 21 વર્ષીય એન્જિનિયરિંગ વિદ્યાર્થી રાજ જે. બારોટે કહ્યું કે, "આ આપણી પવિત્ર રાત્રિ છે. મેં મન્નત લીધી હતી કે જો હું લગ્ન કરીશ, તો હું આ વિધિ કરીશ." ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ પાર્થ એસ. બારોટે પણ પરિવાર અને સમુદાયની સુખાકારી માટે ભાગ લીધો.

'લિંગ પ્રવાહિતા'નું પ્રતીક
જ્યાં એક તરફ બારોટ સમુદાય તેને શુદ્ધ ભક્તિ માને છે, ત્યાં બીજી તરફ મહિલાઓનું એક જૂથ આ વાર્તાને "લિંગ પ્રવાહિતાના પ્રતીક" તરીકે અર્થઘટન કરી રહ્યું છે.
•    "લાલ લિપસ્ટિક" જૂથ: શિક્ષણવિદ અને સ્ટેન્ડ અપ કોમેડિયન પ્રીતિ દાસ અને રેણુ પોખરણાના નેતૃત્વ હેઠળનું "લાલ લિપસ્ટિક" નામનું મહિલા જૂથ આ ધાર્મિક વિધિની આસપાસ વાર્તા કહેવાના સત્રોનું આયોજન કરી રહ્યું છે.
•    પિતૃસત્તાને પડકાર: પ્રીતિ દાસના જણાવ્યા અનુસાર, દંતકથા કહે છે કે સમુદાય તેમની સ્ત્રીની પડખે ઊભો રહી શક્યો નહીં, અને ત્યારથી આ પ્રાયશ્ચિતની વિધિ ચાલી રહી છે. તેમનું જૂથ આ શક્તિશાળી મહિલા કેન્દ્રિત વાર્તાને "લિંગ પ્રવાહિતા" ના કાર્ય તરીકે રજૂ કરે છે અને પિતૃસત્તાને પડકારવા માટે વાતચીત અને પ્રદર્શનનો ઉપયોગ કરે છે.

આ પરંપરા અમદાવાદની પોળના વારસાને જીવંત રાખે છે અને તે ભક્તિ અને સામાજિક અર્થઘટનનું અનોખું મિશ્રણ છે.