નવી દિલ્હી : વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ની 100 વર્ષની યાત્રાને બિરદાવતા તેને દરેક યુગના પડકારોનો સામનો કરવા માટે ઉભરતી "ટકાઉ રાષ્ટ્રીય ચેતના" ના પ્રતિબિંબ તરીકે ગણાવી. RSSના યોગદાનની ઉજવણી નિમિત્તે, તેમણે એક ખાસ ડિઝાઈન કરેલી સ્મારક ટપાલ ટિકિટ અને ₹100 નો સિક્કો બહાર પાડ્યો.

સિક્કાનું વિશેષ મહત્વ: પ્રથમ વખત 'ભારત માતા'
પીએમ મોદીએ જણાવ્યું કે આ નવો સિક્કો અને ટપાલ ટિકિટ RSSના સિદ્ધાંતોનું પ્રતિક છે.

• સિક્કાની ડિઝાઇન: સિક્કા પર રાષ્ટ્રીય પ્રતીક સાથે વરદ મુદ્રામાં ભારત માતા દર્શાવવામાં આવી છે. મોદીએ નોંધ્યું કે ભારતીય ચલણ પર ભારત માતાની છબી દેખાડવાનો આ પહેલો પ્રસંગ હોઈ શકે છે.

• સૂત્ર: સિક્કા પર સંઘનો સૂત્ર અંકિત છે: "રાષ્ટ્રાય સ્વાહા, ઇદમ રાષ્ટ્રાય, ઇદમ ના મમ" (રાષ્ટ્રને સમર્પિત, આ રાષ્ટ્ર માટે છે, મારું કંઈ નથી).

• મુખ્ય સિદ્ધાંતો: મોદીએ RSSના પાંચ પરિવર્તનકારી સંકલ્પો પર ભાર મૂક્યો: સ્વ-જાગૃતિ, સામાજિક સંવાદિતા, કૌટુંબિક જ્ઞાન, નાગરિક શિસ્ત અને પર્યાવરણીય ચેતના. તેમણે આ પાંચ સંકલ્પોને 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાની પ્રગતિ માટે અનિવાર્ય ગણાવ્યા.
 
RSSની સદી લાંબી યાત્રા: બલિદાન અને સેવા

પીએમ મોદીએ RSSના મૂળ (1925માં ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવાર દ્વારા સ્થાપના) થી લઈને આધુનિક સમય સુધીના તેના યોગદાન પર પ્રકાશ પાડ્યો.

• નૈતિકતાનું અવતાર: તેમણે કહ્યું કે RSS ની સ્થાપના માત્ર સંયોગ નથી, પરંતુ એક પ્રાચીન પરંપરાનું પુનરુત્થાન છે, અને RSS આ કાલાતીત રાષ્ટ્રીય નૈતિકતાના "સદ્ગુણી અવતાર"નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

• શાખાનું મહત્વ: મોદીએ *'શાખા'*ને સામૂહિક ભાવના, ચરિત્ર નિર્માણ અને ટીમવર્કને પ્રોત્સાહન આપતી પવિત્ર ભૂમિ તરીકે વર્ણવ્યું.

• અતૂટ સેવા: તેમણે 1963ની ગણતંત્ર દિવસની પરેડમાં RSS સ્વયંસેવકોની ભાગીદારીને યાદ કરી અને ભાગલા, કુદરતી આફતો, યુદ્ધો અને સાંપ્રદાયિક કટોકટી દરમિયાન સંઘના માનવતાવાદી પ્રતિભાવની પ્રશંસા કરી.

• વિશાળ વ્યાપ: વડાપ્રધાને શિક્ષણ, કૃષિ, સમાજ કલ્યાણ, આદિવાસી ઉત્થાન (વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમ), મહિલા સશક્તિકરણ, કલા અને વિજ્ઞાન સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સંકળાયેલા સંઘના સંલગ્ન સંગઠનોના વ્યાપક નેટવર્કને એક શક્તિશાળી નદી સાથે સરખાવ્યું, જે "રાષ્ટ્ર પ્રથમ" ના તેના એકમાત્ર હેતુમાં એકતામાં રહે છે.
 
આત્મનિર્ભરતા અને સામાજિક સંવાદિતા પર ભાર
મોદીએ સ્વ-જાગૃતિના ભાગરૂપે સ્વદેશી અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો અને કહ્યું કે આત્મનિર્ભરતા હવે એક વિકલ્પ નથી પણ એક જરૂરિયાત છે.

• તેમણે સમાજને "વોકલ ફોર લોકલ" અભિયાનને સામૂહિક સંકલ્પ તરીકે અપનાવવા હાકલ કરી.

• વડાપ્રધાને જાતિ આધારિત ભેદભાવ અને અસ્પૃશ્યતા સામે RSSની લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી લડાઈનો ઉલ્લેખ કર્યો અને સામાજિક સંવાદિતા માટે વર્તમાન સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતના વિઝનનો ઉલ્લેખ કર્યો.

આ કાર્યક્રમમાં કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવત, દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા અને RSS સરકાર્યવાહ દત્તાત્રેય હોસાબલે સહિત મોટી સંખ્યામાં RSS કાર્યકરો હાજર રહ્યા હતા.